Tiến bộ về AI và các công nghệ mới giúp Trung Quốc giảm bớt u ám kinh tế

Gần một năm sau khi bước đột phá AI (trí tuệ nhân tạo) của DeepSeek làm rung chuyển các thị trường toàn cầu, Trung Quốc bước vào năm 2026 với làn sóng tiến bộ công nghệ mới, thúc đẩy đà tăng trưởng của thị trường chứng khoán, dù nền kinh tế vẫn còn mong manh.

Nhờ những tiến triển mới trong nhiều lĩnh vực từ tên lửa thương mại, robot đến ô tô bay, cổ phiếu công nghệ Trung Quốc đã khởi đầu năm mới bùng nổ.

Một chỉ số công nghệ nội địa tương tự Nasdaq (Mỹ) tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải đã tăng gần 13% vào tháng 1. Trong khi Hang Seng TECH - chỉ số của các hãng công nghệ Trung Quốc niêm yết tại Hồng Kông - đã tăng gần 6%. Hiệu suất của cả hai chỉ số này đều vượt trội so với Nasdaq 100.

Nasdaq 100 là chỉ số chứng khoán gồm 100 công ty phi tài chính lớn nhất được niêm yết trên sàn Nasdaq, chủ yếu thuộc các lĩnh vực công nghệ, truyền thông, bán lẻ, y tế và dịch vụ tiêu dùng.

Sự hào hứng với các công nghệ trong nước là động lực lớn nhất thúc đẩy đà tăng trưởng của thị trường chứng khoán Trung Quốc kể từ tháng 4.2025, ngay cả khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn mắc kẹt trong suy thoái bất động sản và tiêu dùng trì trệ.

Đà tăng này có thể còn được củng cố những tháng tới khi DeepSeek tung ra mô hình AI mới và Trung Quốc công bố bản kế hoạch kinh tế 5 năm, ưu tiên tự chủ công nghệ.

“Thị trường chứng khoán đang cho thấy những gì Trung Quốc đang làm trong lĩnh vực công nghệ sẽ rất thú vị thời gian tới. Cần nhớ rằng mục tiêu của Trung Quốc hiện nay là vượt Mỹ về công nghệ, chip cao cấp và mọi loại AI. Vì vậy, dòng tiền đang chảy theo hướng đó”, ông Mark Mobius - Giám đốc điều hành Mobius Emerging Opportunities Fund - nhận định.

Mobius Emerging Opportunities Fund là quỹ đầu tư cổ phiếu chuyên vào thị trường mới nổi, do Mark Mobius sáng lập và quản lý.

Tiến bộ về AI và các công nghệ mới giúp cổ phiếu Trung Quốc bứt phá

Kể từ khi DeepSeek gây sốc thị trường toàn cầu khi phát hành mô hình suy luận R1 giá rẻ và hiệu năng tương đương sản phẩm Mỹ vào ngày 27.1.2025, các doanh nghiệp Trung Quốc khác đã tăng tốc phát triển các phiên bản của riêng mình. Việc áp dụng AI tạo sinh cũng bùng nổ trong nhóm các gã khổng lồ internet Trung Quốc, từ Alibaba đến Tencent.

Hồi tháng 9.2025, DeepSeek gây sốc khi tiết lộ R1 có chi phí huấn luyện chỉ 294.000 USD và sử dụng 512 GPU Nvidia H800. Đây không phải là loại chip AI hàng đầu của Nvidia, ban đầu được phát triển như một sản phẩm giảm hiệu năng để vượt qua các hạn chế từ chính quyền Biden với mục đích bán cho thị trường Trung Quốc, song sau đó bị cấm theo lệnh trừng phạt của Mỹ.

Mô hình suy luận R1 của DeepSeek từng gây chấn động thị trường toàn cầu vào tháng 1.2025 - Ảnh: Shutterstock

Ở những lĩnh vực khác, robot Trung Quốc đã tham gia chạy marathon, thi đấu quyền anh và biểu diễn các điệu múa dân gian. Trong sản xuất, các mô hình ngôn ngữ lớn đang được tích hợp vào thiết bị tiên tiến như taxi bay và máy công cụ chính xác.

Máy công cụ chính xác là thuật ngữ chỉ các loại máy móc dùng để gia công, tạo hình và hoàn thiện chi tiết cơ khí với độ chính xác rất cao, thường đạt sai số ở mức micromet hoặc thậm chí nanomet. Đây là nền tảng cốt lõi của ngành sản xuất công nghiệp hiện đại.

Những diễn biến này đang thay đổi cách nhìn của nhà đầu tư về Trung Quốc, từ một trung tâm sản xuất chi phí thấp trở thành đối thủ đáng gờm thách thức vị trí dẫn đầu công nghệ của Mỹ, đúng lúc dòng vốn toàn cầu đang tìm kiếm động lực tăng trưởng tiếp theo.

Trong 33 cổ phiếu AI Trung Quốc được Jefferies Financial Group theo dõi, đợt tăng giá năm 2025 đã làm tăng tổng giá trị thị trường của họ lên khoảng 732 tỉ USD. Jefferies Financial Group nhận thấy tiềm năng tăng trưởng hơn nữa, vì vốn hóa thị trường AI của Trung Quốc hiện chỉ bằng 6,5% so với Mỹ.

Jefferies Financial Group là tập đoàn dịch vụ tài chính và ngân hàng đầu tư của Mỹ, hoạt động toàn cầu, tập trung mạnh vào ngân hàng đầu tư, môi giới chứng khoán và nghiên cứu tài chính.

Sự hưng phấn này đang lan rộng ra ngoài thị trường thứ cấp. Hàng loạt doanh nghiệp liên quan đến AI của Trung Quốc mới niêm yết gần đây đã ghi nhận mức tăng trưởng tăng bùng nổ, tiếp thêm tự tin cho các công ty cùng ngành chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Trong danh sách chuẩn bị niêm yết có đơn vị ô tô bay của Xpeng, công ty sản xuất tên lửa LandSpace Technology và hãng công nghệ thần kinh BrainCo - đối thủ tiềm năng của Neuralink (Mỹ) do Elon Musk điều hành.

“Nhìn về phía trước, chúng tôi dự đoán rằng bước đột phá lớn tiếp theo trong AI sẽ xảy ra ở lớp ứng dụng. Đặc biệt, Trung Quốc có vị thế tốt để dẫn đầu sự phát triển này, nhờ vào vô số trường hợp sử dụng trên các thiết bị đeo, thiết bị biên và nền tảng internet”, Joanna Shen, chuyên gia đầu tư cổ phiếu thị trường mới nổi và khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại hãng dịch vụ tài chính JPMorgan (Mỹ), nhận xét.

Dù vậy, đợt tăng giá mạnh mẽ này đã làm dấy lên lo ngại về định giá quá cao. Cambricon Technologies, nhà sản xuất chip AI Trung Quốc cạnh tranh với Nvidia (Mỹ), đang được thị trường định giá ở mức khoảng 120 lần lợi nhuận dự phóng. Một chỉ số theo dõi robot Trung Quốc đang được giao dịch ở mức hơn 40 lần lợi nhuận dự phóng, cao hơn mức 25 lần của Nasdaq 100.

Quyết định gần đây từ Trung Quốc về việc siết chặt cho vay ký quỹ cũng cho thấy sự lo ngại ngày càng tăng của nhà chức trách trước tình trạng đầu cơ quá mức, đặc biệt tại một số lĩnh vực thuộc ngành công nghệ. Tuy nhiên, một số nhà đầu tư vẫn lạc quan về triển vọng của ngành này, nhờ các lợi thế như nền tảng chi phí thấp cùng sự hậu thuẫn và hoạch định mạnh mẽ từ chính phủ Trung Quốc.

“Mô hình AI chi phí thấp của Trung Quốc có thể sẽ mang lại lợi nhuận nhanh hơn so với các đối thủ Mỹ. ‘Khoảnh khắc DeepSeek’ đã khuyến khích Trung Quốc tập trung vào chiến lược các mô hình AI rẻ, đủ tốt”, nhà phân tích công nghệ Tilly Zhang của Gavekal Research viết trong một ghi chú.

Gavekal Research là tổ chức nghiên cứu kinh tế vĩ mô và chiến lược đầu tư độc lập, có uy tín cao, chuyên phân tích Trung Quốc, châu Á và các xu hướng kinh tế - tài chính toàn cầu.

Dự kiến ra mắt vào dịp Tết Nguyên đán, mô hình V4 của DeepSeek có thể trở thành chất xúc tác tiếp theo. “Mô hình mới, dự kiến đạt hiệu năng hàng đầu với chi phí siêu thấp, có tiềm năng một lần nữa làm xáo trộn toàn ngành, qua đó nhấn mạnh vị thế của Trung Quốc là đối thủ chính trong cuộc đua AI với Mỹ”, Bloomberg Intelligence nhận định trong một báo cáo gần đây.

Bloomberg Intelligence là bộ phận nghiên cứu và phân tích chuyên sâu của tập đoàn Bloomberg (Mỹ), cung cấp nhận định định lượng và chiến lược về doanh nghiệp, ngành và thị trường tài chính toàn cầu cho nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Kế hoạch 5 năm mới của Trung Quốc nhấn mạnh vào sự tự chủ về công nghệ

Chi tiết về kế hoạch 5 năm mới của Trung Quốc dự kiến được công bố vào tháng 3, trong đó nhấn mạnh vào sự tự chủ về công nghệ, có thể mang đến cho các nhà đầu tư lạc quan về thị trường chứng khoán thêm lý do để mua vào.

Theo bà Vivian Lin Thurston - quản lý danh mục tại William Blair Investment - cổ phiếu Trung Quốc có thể tiếp tục tăng nếu đà tăng trưởng lợi nhuận được duy trì, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ cao và xuất khẩu. Vivian Lin Thurston cho rằng những cơ hội đầu tư hấp dẫn, tương tự đã thấy trong năm 2025, sẽ tiếp tục xuất hiện ở các ngành như internet, AI, phần cứng liên quan đến bán dẫn, robot, tự động hóa và công nghệ sinh học.

William Blair Investment Management là bộ phận quản lý đầu tư của William Blair - công ty dịch vụ tài chính độc lập có trụ sở tại Mỹ - chuyên phục vụ nhà đầu tư tổ chức và cá nhân có tài sản lớn.

Sơn Vân