Tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản: 'Lá chắn' không thể bỏ quên

Hoàn toàn có thể phòng ngừa viêm não Nhật Bản hiệu quả bằng vắc-xin. Ảnh: Ngân Trang

Nguy hiểm cận kề từ sự chủ quan

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản gây ra, lây truyền sang người thông qua vật chủ trung gian là muỗi. Bệnh thường bùng phát mạnh vào mùa hè - thời điểm thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sôi. Đối tượng tấn công hàng đầu của loại virus này là trẻ em , đặc biệt là nhóm dưới 15 tuổi.

Điều khiến các bác sĩ và giới chuyên môn lo ngại nhất là thể bệnh diễn tiến cực kỳ nhanh chóng và khó lường. Ở giai đoạn khởi phát, bệnh thường có các dấu hiệu rất mơ hồ, dễ nhầm lẫn với cảm cúm hoặc sốt virus thông thường như: Sốt cao, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian rất ngắn, virus có thể tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, phù não, co giật, rối loạn ý thức, nói ngọng và nhanh chóng rơi vào suy đa cơ quan.

Theo các chuyên gia y tế, tỷ lệ tử vong do viêm não Nhật Bản có thể lên tới 20 - 30%. Đáng sợ hơn, ngay cả khi may mắn giữ được mạng sống, có tới một nửa số bệnh nhân (khoảng 30 - 50%) phải gánh chịu các di chứng thần kinh và tâm thần nặng nề suốt đời. Những hệ lụy như liệt vận động, co cứng cơ, động kinh, giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ... không chỉ cướp đi tương lai của các em mà còn trở thành gánh nặng lớn, kéo dài nhiều năm cho gia đình và xã hội.

Đến nay, y học vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với căn bệnh này. Mọi biện pháp hiện tại chỉ dừng lại ở hồi sức tích cực, kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ chức năng sống.

Trước khi vắc-xin được triển khai rộng rãi, mỗi năm Việt Nam có từ 2.000 đến 3.000 ca mắc viêm não Nhật Bản, đỉnh điểm vào năm 1985 lên tới gần 5.000 trường hợp. Nhờ thành quả của chương trình tiêm chủng mở rộng, số ca mắc đã giảm mạnh xuống còn khoảng 100 - 200 trường hợp mỗi năm.

Mặc dù số ca bệnh đã giảm sâu, nhưng nguy cơ dịch bùng phát trở lại luôn hiện hữu. Thực tế tại các bệnh viện vẫn liên tiếp ghi nhận các ca bệnh nặng rơi vào những trường hợp chưa từng tiêm chủng, tiêm không đủ liều hoặc bị "bỏ quên" mũi tiêm nhắc.

Miễn dịch bảo vệ từ vắc-xin viêm não Nhật Bản sẽ suy giảm theo thời gian, vì vậy, cần nhớ lịch tiêm các mũi nhắc lại. Ảnh: Ngân Trang

Nhiều bậc phụ huynh hiện nay thường chỉ nhớ lịch tiêm cơ bản cho con khi còn nhỏ nhưng lại lơ là các mũi nhắc lại khi trẻ lớn lên. Đây chính là "khoảng trống miễn dịch" nguy hiểm.

Chủ động xây dựng "lá chắn" bảo vệ

Phân tích dịch tễ cho thấy, miễn dịch bảo vệ từ vắc-xin viêm não Nhật Bản sẽ suy giảm theo thời gian. Nếu không được tiêm nhắc lại theo đúng khuyến cáo, cơ thể trẻ sẽ không còn đủ sức đề kháng để chống lại sự tấn công của virus khi tiếp xúc với nguồn bệnh.

Vắc-xin chính là biện pháp hiệu quả nhất, là "lá chắn" vững chắc nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản, giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong. Để bảo vệ con em mình, các gia đình cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch tiêm chủng quy chuẩn.

Theo chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ em cần được đảm bảo hoàn thành 3 mũi tiêm cơ bản. Mũi 1: Khi trẻ đủ 1 tuổi; mũi 2: Sau mũi thứ nhất từ 1 đến 2 tuần; mũi 3: Sau mũi thứ hai một năm.

Sau khi hoàn thành 3 mũi cơ bản này, các bậc phụ huynh lưu ý cần tiếp tục tiêm nhắc lại cho trẻ mỗi 3 - 4 năm một lần cho đến khi đủ 15 tuổi. Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng khuyến cáo bất kỳ ai chưa có miễn dịch với virus viêm não Nhật Bản đều có nguy cơ mắc bệnh. Vì vậy, người lớn chưa từng tiêm phòng hoặc chưa tiêm đủ liều cũng cần chủ động tư vấn y tế để hoàn thiện lịch tiêm cá nhân.

Cùng với việc tiêm chủng, trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm, người dân Thủ đô cần tích cực phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện các biện pháp phòng chống muỗi đốt. Cụ thể, duy trì thói quen ngủ màn, thường xuyên vệ sinh môi trường sống, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh để loại bỏ triệt để nơi sinh sản của muỗi.

Viêm não Nhật Bản tuy khốc liệt nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa. Đưa trẻ đi tiêm phòng đầy đủ, đúng lịch chính là hành động thiết thực nhất để bảo vệ hạnh phúc của mỗi gia đình và sự an toàn của toàn xã hội.

Mai Hoa