Tiêm kích tàng hình F-35 chặn máy bay trinh sát Nga

Thiếu tá Stian Roen, người phát ngôn Không quân Na Uy, cho biết đây là nhiệm vụ phản ứng nhanh (QRA) “hoàn toàn bình thường”, trong đó máy bay được lệnh cất cánh nhanh nhất có thể khi phát hiện tình huống cần kiểm soát.

Máy bay tuần tra hàng hải Il-38M và tiêm kích F-35A

Na Uy là một trong những nước NATO có tần suất chạm trán máy bay quân sự Nga cao, đặc biệt sau khi chuyển từ F-16 sang F-35, làm thay đổi tương quan sức mạnh trên không tại khu vực biển Barents.

Biến thể Il-38M có khả năng theo dõi tới 32 mục tiêu trên mặt nước và dưới nước, hiện được ưu tiên trang bị cho Hạm đội phương Bắc và Hạm đội Thái Bình Dương của Nga.

Theo quy trình QRA của NATO, việc chặn diễn ra khi máy bay không xác định tiếp cận không phận liên minh. Trong quá trình này, một chuyến bay dân dụng của Na Uy đã phải bay vòng chờ để nhường ưu tiên cho hoạt động quân sự.

Không quân Na Uy duy trì hai tiêm kích F-35 trực chiến 24/7 tại căn cứ Evenes, có thể xuất kích trong khoảng 15 phút. Từ đầu năm 2026, lực lượng đã thực hiện 19 nhiệm vụ QRA, nhận dạng 28 máy bay.

Nga đôi khi triển khai tiêm kích hộ tống máy bay trinh sát và oanh tạc cơ trên biển Barents, chủ yếu là Su-35 và MiG-31.

Đầu tháng 3, F-35 Na Uy từng chạm trán Su-35 khi các máy bay này hộ tống oanh tạc cơ Tu-95, trong đó có sự tham gia hiếm của đội bay biểu diễn Russian Knights.

Trước đây, MiG-31 đóng tại bán đảo Kola được đánh giá vượt trội F-16 của Na Uy về cảm biến và vũ khí, song việc đưa F-35 vào biên chế từ năm 2015 đã làm thay đổi cán cân.

Ngoài nhiệm vụ tuần tra, Na Uy từ tháng 8/2025 còn triển khai F-35 tham gia hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp của NATO, trong bối cảnh căng thẳng với Nga gia tăng liên quan xung đột Ukraine.

Các tiêm kích được điều tới sân bay Rzeszow, cách biên giới Ba Lan – Ukraine hơn 70 km, nhằm hỗ trợ bảo vệ không phận Ba Lan và một đầu mối hậu cần quan trọng cho viện trợ Ukraine.

Na Uy phối hợp Hà Lan vận hành F-35 trong các nhiệm vụ chung. Sự hiện diện của Oslo tại Ba Lan còn bao gồm hệ thống phòng không NASAMS, hai đợt triển khai F-35 và kế hoạch xây dựng cơ sở huấn luyện tại Legio.

Trước đó, tháng 9/2023, F-35 Na Uy cũng được triển khai tới Phần Lan, quốc gia vừa gia nhập NATO, để tập trận gần lãnh thổ Nga.

Ngọc An