Thương vụ nghìn tỷ của Vinaconex liệu có thành?

Tổng Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vianconex, mã: VCG) vừa có thông báo chính thức về việc đăng ký bán ra hơn 42 triệu cổ phiếu VIW của Tổng Công ty Đầu tư Nước và Môi trường Việt Nam - CTCP (Viwaseen).

Vianconex đăng ký bán ra hơn 42 triệu cổ phiếu VIW.

Giao dịch được thực hiện với mục đích cơ cấu lại khoản đầu tư, dự kiến diễn ra từ ngày 23/4 đến ngày 22/5/2026. Ở thời điểm hiện tại, Vinaconex đang nắm giữ hơn 56,5 triệu cổ phiếu VIW, tương ứng tỷ lệ chi phối 97,5% vốn điều lệ.

Nếu thương vụ hoàn tất, tỷ lệ sở hữu của Vinaconex tại Viwaseen sẽ giảm xuống còn 25%, tương đương mức nắm giữ hơn 14,5 triệu cổ phần.

Trên thị trường, sau chuỗi tăng điểm liên tiếp và thiết lập vùng đỉnh 61.000 đồng/cp (phiên 20/3), thị giá VIW đã bước vào nhịp điều chỉnh sâu. Kết thúc phiên giao dịch ngày 17/4, giá cổ phiếu VIW lùi về mốc 32.400 đồng/cp, kéo quy mô vốn hóa doanh nghiệp xuống mức 1.880 tỷ đồng. Mức giá này đã giảm gần một nửa so với vùng đỉnh. Tạm tính theo mức giá này, Vinaconex dự kiến thu về khoảng 1.363 tỷ đồng.

Trước đó, từ ngày 20/3 đến 17/4/2026, Vinaconex từng lên kế hoạch bán hơn 10,5 triệu cổ phiếu VIW. Tuy nhiên, kết thúc thời gian giao dịch, tổng công ty chỉ phân phối thành công 381.000 cổ phiếu do điều kiện thị trường không thuận lợi.

Quá trình giảm tỷ lệ sở hữu của Vinaconex được tiến hành tương đối nhanh khi Tổng công ty mới chính thức tiếp quản Viwaseen hơn 4 tháng. Vào ngày 30/12/2025, Vinaconex đã chấp nhận trả mức giá cao hơn thị trường tới 86%, chi tiền mua 56,95 triệu cổ phiếu VIW để nắm giữ 98,16% vốn thâu tóm doanh nghiệp sở hữu loạt đất "kim cương" đắc địa ngay khi SCIC công bố thoái vốn.

Tuy nhiên, với tỷ lệ sở hữu cô đặc này, Viwaseen hiện không đáp ứng đủ tiêu chí duy trì tư cách công ty đại chúng theo quy định của Luật Chứng khoán.

Quyết định tiếp tục thoái vốn số lượng lớn được ban lãnh đạo Vinaconex đưa ra trong bối cảnh Vinaconex đặt mục tiêu kinh doanh năm 2026 với sự điều chỉnh giảm đáng kể so với kết quả kỷ lục của năm 2025. Dự kiến lợi nhuận sau thuế năm 2026 đạt 1.037 tỷ đồng, giảm hơn 70% so với năm trước.

Tuy nhiên, doanh thu từ hoạt động tài chính tăng vọt lên gần 3.600 tỷ đồng, gấp hơn 10 lần cùng kỳ là động lực chính giúp công ty báo lãi sau thuế kỷ lục tới 4.129 tỷ đồng trong năm 2025 vừa qua.

Báo cáo tài chính kiểm toán 2025 của Vinaconex ghi nhận, tới cuối 2025, vay và nợ thuê tài chính của công ty hơn 7.419 tỷ đồng, trong đó vay nợ ngắn hạn hơn 5.527 tỷ đồng, tăng hơn 1.100 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.

Do đẩy mạnh cho vay nên lưu chuyển tiền từ hoạt động đầu tư vẫn âm hơn 2.710 tỷ đồng. Các khoản phải thu ngắn hạn hơn 12.293 tỷ đồng, tăng hơn hai lần so với cùng kỳ của năm trước. Trong đó, hơn 6.139 tỷ đồng là Vinaconex cho vay ngắn hạn, gấp 9,7 lần.

Đáng chú ý, các khoản phải thu về từ cho vay ngắn hạn này chỉ bắt đầu phát sinh trong quý III/2025. Trước đó, Vinaconex chỉ có dư nợ cho vay khoảng hơn 645 tỷ đồng với CTCP Chứng khoán VPS hay CTCP Đầu tư Hải Phát.

Các khoản cho vay rất lớn gồm 2.400 tỷ đồng với Công ty TNHH Đầu tư và tư vấn quản lý Biển Đông (Biển Đông), 2.060 tỷ đồng với Công ty TNHH Đầu tư Phú Thịnh Phát (Phú Thịnh Phát) và 1.000 tỷ đồng với Công ty TNHH Đầu tư xuất nhập khẩu tổng hợp Đức Mai (Đức Mai).

Điểm chung của các khoản vay này có lãi suất từ 9,6 - 12,5%/năm với kỳ hạn cho vay ngắn khoảng hơn 1 năm, đáo hạn vào hai quý cuối năm 2026, tài sản đảm bảo là cổ phiếu của một ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán được sở hữu bởi một bên thứ ba.

Về nhân sự và pháp lý: tháng 3/2026, nguyên Chủ tịch Nguyễn Hữu Tới và Phó Tổng giám đốc Dương Văn Mậu đã bị khởi tố và bắt tạm giam liên quan đến các sai phạm về đấu thầu.

Công ty đang trong quá trình tái cấu trúc, thực hiện "thay máu" lãnh đạo và thoái vốn tại một số đơn vị thành viên.

Về phía Viwaseen, tiền thân là doanh nghiệp nhà nước được thành lập từ năm 1975, hoạt động chính trong lĩnh vực thi công xây lắp, cấp thoát nước và đầu tư bất động sản.

Mặc dù doanh thu hàng năm thường xuyên duy trì ở mức nghìn tỷ đồng, song biên lợi nhuận của doanh nghiệp này lại khá mỏng, lợi nhuận sau thuế thường khiêm tốn, chỉ ở mức vài chục tỷ đồng.

Châu Anh