Thuốc lá điện tử: Chiêu trò quảng cáo lách luật đánh lừa giới trẻ

Thuốc lá điện tử quảng cáo lách luật

Sản phẩm thuốc lá điện tử rao bán trong các hội nhóm Facebook. Ảnh chụp màn hình

Từng "bủa vây" mạng xã hội với hàng trăm nghìn nội dung quảng cáo, thuốc lá điện tử đang dần rút khỏi thị trường quảng cáo công khai sau khi Nghị quyết 173/2024/QH15 có hiệu lực. Tuy nhiên, đằng sau sự rút lui ấy là một thực tế đáng lo: thị trường không biến mất mà chuyển dịch tinh vi hơn, len lỏi vào các kênh kín...

Chỉ cần vài thao tác tìm kiếm với các từ khóa như "vape", "pod", "juice", "tinh dầu" trên các nền tảng mạng xã hội, người dùng sẽ dễ dàng bắt gặp các tài khoản rao bán thuốc lá điện tử kèm những lời quảng cáo hấp dẫn như: "không khói, không hôi", "chỉ tạo hơi nước", "giúp cai thuốc lá", "ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống, "không gây nghiện", "an toàn cho người xung quanh"... Không chỉ đánh vào tâm lý lo ngại về tác hại của thuốc lá truyền thống, các sản phẩm này còn được "khoác áo" bằng hình ảnh hiện đại, thời thượng, với thiết kế nhỏ gọn, nhiều màu sắc, hương vị trái cây, đồ uống, bánh kẹo...

Gọi thuốc lá điện tử là đồ chơi để bán trên các hội nhóm. Ảnh: SKĐS

Thay vì quảng bá trực diện, nhiều tài khoản sử dụng cách tiếp thị lồng ghép vào phong cách sống, thời trang, giải trí, khiến việc sử dụng thuốc lá điện tử dần được bình thường hóa trong nhận thức của giới trẻ.

Không còn những biển quảng cáo công khai, các đối tượng kinh doanh sử dụng từ lóng như "pod", "juice", "tinh dầu", "đồ chơi", "phụ kiện"... để né tránh kiểm duyệt. Nhiều video bán hàng không đề cập trực tiếp đến sản phẩm mà lồng ghép vào các nội dung giải trí, du lịch, thời trang hoặc cuộc sống hằng ngày.

Sự hấp dẫn giả tạo đến hiểm họa sức khỏe giới trẻ

Những thiết bị thuốc lá điện tử nhỏ gọn, nhiều màu sắc, mang hương vị trái cây, bánh ngọt... đang đánh trúng tâm lý tò mò, yêu thích sự mới lạ của thanh thiếu niên. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ đẹp đẽ ấy là hàng loạt chất hóa học độc hại, có khả năng gây nghiện mạnh và đặc biệt nguy hiểm khi bị pha trộn với các chất ma túy như cần sa tổng hợp, ketamin, heroin…

Điều đáng lo ngại là hiện chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh thuốc lá điện tử hay thuốc lá nung nóng ít gây hại hơn thuốc lá điếu thông thường.

Ngược lại, các nghiên cứu trên thế giới đã nhiều lần chỉ ra tác hại của những sản phẩm này đến phổi, hệ hô hấp, tim mạch và cả não bộ. Đặc biệt, việc sử dụng sớm ở tuổi vị thành niên làm thay đổi cấu trúc não, ảnh hưởng đến khả năng học tập, ghi nhớ và dễ dẫn đến phụ thuộc nicotine, tiền đề của nghiện lâu dài.

WHO khẳng định không có bằng chứng khoa học độc lập nào chứng minh thuốc lá điện tử hay thuốc lá nung nóng là sản phẩm ít gây hại hơn hoặc có tác dụng hỗ trợ cai nghiện thuốc lá.

Một trong những thông điệp được sử dụng nhiều nhất là thuốc lá điện tử giúp người hút thuốc lá điếu chuyển sang một lựa chọn "an toàn hơn". Song theo WHO, các sản phẩm này vẫn chứa nicotine - chất gây nghiện mạnh, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Đáng chú ý, bằng chứng hiện có cho thấy việc sử dụng thuốc lá điện tử không giúp người hút từ bỏ thuốc lá truyền thống như nhiều quảng cáo. Ngược lại, người sử dụng có nguy cơ rơi vào tình trạng "nghiện kép", tức đồng thời sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá điếu.

Theo số liệu từ Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, sau khi Nghị quyết 173/2024/QH15 có hiệu lực, số ca cấp cứu liên quan đến thuốc lá điện tử giảm đáng kể. Tuy nhiên, gần đây số ca nhập viện có xu hướng tăng trở lại, chủ yếu ở nhóm thanh thiếu niên. Nhiều trường hợp biểu hiện ngộ độc âm thầm, khó phát hiện nếu không được thăm khám chuyên sâu.

WHO nhấn mạnh không có sản phẩm thuốc lá nào là an toàn, bao gồm cả thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Tổ chức này cũng kêu gọi các quốc gia ngăn chặn việc lan truyền các kết luận, hình thức quảng cáo thiếu căn cứ về tính an toàn của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, đồng thời thực hiện đầy đủ các biện pháp kiểm soát thuốc lá theo Công ước khung về kiểm soát thuốc lá.

Kim Ngân