Thực hiện kiểm kê di sản văn hóa trong năm 2026

Ban Kiểm kê di sản văn hóa (thuộc UBND tỉnh) vừa ban hành Kế hoạch kiểm kê di sản văn hóa (DSVH) phi vật thể và di sản tư liệu (DSTL) trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa năm 2026. Đây là việc làm cần thiết nhằm thực hiện các văn bản chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc kiểm kê, công bố danh mục DSVH. Chia sẻ với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa, ông Lê Văn Hoa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết:

Mục đích của kế hoạch kiểm kê DSVH phi vật thể và DSTL trên địa bàn tỉnh năm 2026 là làm cơ sở xây dựng và công bố danh mục kiểm kê DSVH của tỉnh; nhận diện, xác định giá trị, lập danh mục và từng bước tư liệu hóa các di sản tiêu biểu; phục vụ lập hồ sơ đề nghị đưa vào Danh mục DSVH phi vật thể quốc gia và Danh mục DSTL quốc gia. Đây cũng là việc làm cần thiết nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc đánh giá hiện trạng, xây dựng chính sách, kế hoạch bảo vệ và phát huy giá trị DSVH; chuẩn hóa, số hóa dữ liệu kiểm kê, bảo đảm tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia và hệ thống dữ liệu của tỉnh; nâng cao nhận thức, trách nhiệm và sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo vệ, phát huy giá trị DSVH. Qua công tác kiểm kê, cũng góp phần bảo vệ khẩn cấp DSVH dễ bị mai một; lựa chọn DSVH tiêu biểu để xây dựng hồ sơ trình các cấp có thẩm quyền đưa vào Danh mục DSVH phi vật thể quốc gia hoặc Danh mục DSVH phi vật thể đại diện của nhân loại.

Ông Lê Văn Hoa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

- Việc thực hiện kiểm kê DSVH phi vật thể và DSTL cần đảm bảo những vấn đề gì? Đối tượng, nội dung kiểm kê là gì, thưa ông?

- Trước hết, việc kiểm kê cần phải thực hiện đúng quy định của pháp luật về DSVH và hướng dẫn tại Thông tư số 04, ngày 13-5-2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định về kiểm kê DSVH, công bố Danh mục kiểm kê DSVH; đưa thêm, di dời, thay đổi hiện vật trong di tích; phân loại di vật, cổ vật; kho bảo quản DSTL; DSVH hạn chế sử dụng, khai thác và hướng dẫn việc khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về DSVH. Cùng với đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị và địa phương trong quá trình kiểm kê; đảm bảo tính khách quan, trung thực, khoa học. Thông tin, dữ liệu thu thập phải đầy đủ, chính xác, có kiểm chứng; gắn công tác kiểm kê với ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Các vị chức sắc người Chăm và người Raglai cùng thực hiện một nghi thức truyền thống trong Lễ hội Katê năm 2025.

Hoạt động kiểm kê DSVH phi vật thể bao gồm tất cả những loại hình văn hóa, nghệ thuật truyền thống được biểu đạt, truyền khẩu qua các hình thức thể hiện thông tin bằng ngôn ngữ, tiếng nói, chữ viết, ký tự và ngữ văn dân gian; nghệ thuật trình diễn dân gian gồm âm nhạc, múa, hát, sân khấu truyền thống và các hình thức trình diễn dân gian khác. Bên cạnh đó, còn có tập quán xã hội và tín ngưỡng dân gian được thực hành thường xuyên, ổn định, thể hiện quan niệm, niềm tin của cộng đồng, thông qua các lễ nghi gắn liền với phong tục, tập quán truyền thống mang bản sắc văn hóa của cộng đồng chủ thể; lễ hội truyền thống gồm các nghi lễ và sinh hoạt văn hóa dân gian của cộng đồng được thực hiện theo chu kỳ tại không gian văn hóa liên quan; tri thức dân gian gồm tri thức về tự nhiên và vũ trụ, sức khỏe và đời sống con người, lao động, sản xuất, phòng bệnh, chữa bệnh, ẩm thực, trang phục và các tri thức dân gian khác; nghề thủ công truyền thống gồm các tri thức, kỹ năng, kỹ thuật, bí quyết, nghệ thuật cùng với công cụ, đồ vật, đồ tạo tác, nguyên vật liệu tự nhiên, tạo ra các sản phẩm mang bản sắc văn hóa của cộng đồng chủ thể.

Đối với DSTL, sẽ thực hiện các nội dung kiểm kê như: Thông tin được thể hiện bằng ký tự, mật mã, chữ viết, hình vẽ trên các chất liệu lá cây, xương, gỗ, đá, gốm, giấy, nhựa, vải, kính, kim loại hoặc trên vật có chất liệu khác. Nội dung thông tin được thể hiện bằng âm thanh, hình ảnh tĩnh - động lưu lại qua phim, ảnh, bản ghi hình, bản thu âm... Bên cạnh đó, còn có những nội dung thông tin được thể hiện bằng dạng số hóa, dữ liệu điện tử.

- Tiến độ thực hiện nhiệm vụ kiểm kê DSVH phi vật thể và DSTL lần này như thế nào? Kết quả của việc kiểm kê sẽ được sử dụng vào mục đích gì, thưa ông?

- Trong tháng 4 này, tỉnh sẽ tổ chức tập huấn cho những người làm công tác kiểm kê DSVH ở các xã, phường trên địa bàn tỉnh. Qua đó, trang bị cho các chủ thể, thành viên cộng đồng và đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa phụ trách lĩnh vực DSVH những kiến thức cần thiết về quy định, tiêu chí, quy trình kiểm kê DSVH phi vật thể và DSTL. Lớp tập huấn sẽ do báo cáo viên của Cục DSVH truyền đạt kiến thức. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã nhận được văn bản cử thành viên tham gia lớp tập huấn của hầu hết các xã, phường. Thông qua lớp tập huấn, chúng tôi mong muốn nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng, tổ chức, cá nhân về bảo vệ DSVH; khuyến khích cộng đồng chủ động cung cấp thông tin, tư liệu, hợp tác điều tra, tư liệu hóa và cam kết bảo vệ di sản nhằm góp phần gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị DSVH trên địa bàn tỉnh.

Từ tháng 5, hoạt động kiểm kê DSVH phi vật thể và DSTL sẽ được thực hiện tại các xã, phường. Đến tháng 1-2027, sẽ hoàn thành việc tổng hợp, hoàn thiện dữ liệu. Tháng 3-2027, xây dựng xong Danh mục kiểm kê DSVH phi vật thể, Danh mục kiểm kê DSTL và lấy ý kiến góp ý trước khi tham mưu, trình UBND tỉnh phê duyệt và công bố theo quy định. Kết quả kiểm kê là cơ sở khoa học và căn cứ pháp lý để đánh giá hiện trạng, phân loại, xác định giá trị của các DSVH phi vật thể, DSTL. Trên cơ sở kết quả kiểm kê, tỉnh tiến hành thống kê, đánh giá, phân loại các di sản theo tiêu chí quy định của Luật DSVH năm 2024 và Thông tư số 04 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để phục vụ công tác quy hoạch, bảo vệ, bảo tồn, phát huy giá trị DSVH...

- Xin cảm ơn ông!

GIANG ĐÌNH (Thực hiện)