Thúc đẩy nâng cao năng lực lập pháp thông qua kết nối tri thức nghị viện

Hội nghị quy tụ các Tổng Thư ký, Phó Tổng Thư ký và lãnh đạo cơ quan tham mưu nghị viện trên toàn cầu, trong bối cảnh hệ thống quản trị quốc gia đang đứng trước những thách thức mới do chuyển đổi số và biến động địa chính trị.

Đoàn Việt Nam do Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà tham dự và có bài phát biểu quan trọng thu hút sự quan tâm của nhiều nghị viện thành viên.

Tổng Thư ký Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ Hüseyin Kürşat Kirbiyik phát biểu khai mạc Hội nghị ASGP trong khuôn khổ IPU-152

Phát biểu khai mạc, Tổng Thư ký Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ Hüseyin Kürşat Kirbiyik nhấn mạnh: trong một thế giới nhiều biến động, việc củng cố vai trò của nghị viện với tư cách là trụ cột của quản trị dân chủ không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là điều kiện tiên quyết để duy trì ổn định và phát triển bền vững.

Trong đó, các cơ quan tham mưu, giúp việc ngày càng giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm chất lượng chính sách, duy trì tính liên tục của thể chế và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử.

Từ “chuyển đổi số” đến “tái cấu trúc năng lực lập pháp”

Trong phiên thảo luận về “Cập nhật và đổi mới tại nghị viện”, Phó Chủ nhiệm VPQH Lê Thu Hà đã giới thiệu video về tiến trình chuyển đổi số của Quốc hội Việt Nam và trình bày tham luận "Nâng cao năng lực lập pháp thông qua kết nối tri thức nghị viện" nhấn mạnh thông điệp mang tính định hướng: chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện năng lực lập pháp - từ quy trình, công cụ đến cách thức tổ chức và vận hành tri thức.

Từ thực tiễn Việt Nam, Phó Chủ nhiệm VPQH khẳng định cách tiếp cận toàn diện trong xây dựng Quốc hội số, trong đó con người giữ vai trò trung tâm, thể chế là nền tảng và công nghệ là công cụ. Sáng kiến “Bình dân học vụ số - Hướng tới Quốc hội số” được xác định là bước đi căn bản nhằm phổ cập kỹ năng số trong hệ thống nghị viện, tạo điều kiện để mọi chủ thể tham gia hiệu quả vào quá trình lập pháp trong môi trường số.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà giới thiệu video về tiến trình chuyển đổi số của Quốc hội Việt Nam

Cùng với đó, việc phát triển các nền tảng dữ liệu tích hợp và hệ thống điều hành thông minh đã từng bước hình thành một hệ sinh thái số phục vụ hoạt động của Quốc hội.

Đặc biệt, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tiêu biểu là hệ thống rà soát văn bản pháp luật CLS, đã nâng cao đáng kể năng lực phát hiện xung đột pháp lý, hỗ trợ phân tích chính sách và nâng cao chất lượng tham mưu.

Những bước đi này đang góp phần chuyển dịch căn bản mô hình lập pháp từ dựa trên kinh nghiệm sang dựa trên dữ liệu, tăng cường tính minh bạch, nâng cao chất lượng quyết định và củng cố lòng tin của người dân đối với thiết chế dân cử.

Kết nối tri thức nghị viện - yêu cầu mang tính chiến lược toàn cầu

Từ góc nhìn rộng hơn, Phó Chủ nhiệm VPQH Lê Thu Hà chỉ ra một nghịch lý mang tính cấu trúc: trong khi dữ liệu đang ngày càng liên thông trên phạm vi toàn cầu, thì tri thức lập pháp - nguồn lực cốt lõi của quản trị quốc gia - vẫn chủ yếu phân mảnh trong phạm vi quốc gia. Điều này làm hạn chế khả năng học hỏi, so sánh chính sách và ứng phó kịp thời với các vấn đề mang tính liên ngành, xuyên biên giới và biến động nhanh.

Phó Chủ nhiệm VPQH Lê Thu Hà trình bày tham luận “Nâng cao năng lực lập pháp thông qua kết nối tri thức nghị viện”

Trên cơ sở đó, Việt Nam đề xuất thúc đẩy kết nối tri thức nghị viện ở cấp độ quốc tế - một sáng kiến mang tính nền tảng, hướng tới xây dựng một không gian tri thức mở, nơi các nghị viện có thể từng bước chia sẻ, tham chiếu và khai thác dữ liệu lập pháp của nhau. Cách tiếp cận này vừa tôn trọng sự đa dạng của các hệ thống pháp luật, vừa tạo nền tảng cho việc phát triển các công cụ phân tích chính sách hiện đại, phục vụ quá trình ra quyết định ngày càng phức tạp.

Sáng kiến đồng thời khẳng định vai trò của ASGP như một cơ chế điều phối quan trọng, có khả năng kết nối, dẫn dắt và thúc đẩy hợp tác giữa các cơ quan tham mưu nghị viện trên phạm vi toàn cầu.

Khẳng định vai trò chủ động, kiến tạo của Việt Nam

Trong bối cảnh năng lực lập pháp ngày càng gắn chặt với khả năng khai thác dữ liệu, dự báo chính sách và thích ứng thể chế, hợp tác quốc tế về tri thức nghị viện không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu mang tính chiến lược. Khẳng định điều này, Phó Chủ nhiệm VPQH Lê Thu Hà nhấn mạnh: Quốc hội Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, tham gia chủ động và đóng góp thực chất vào các sáng kiến chung, qua đó góp phần củng cố an ninh thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị và tăng cường lòng tin của người dân đối với nghị viện.

Tổng Thư ký, Phó Tổng Thư ký và lãnh đạo cơ quan tham mưu nghị viện tham dự Hội nghị.

Bên lề Hội nghị, Phó Chủ nhiệm VPQH Lê Thu Hà đã có các cuộc làm việc song phương với Tổng Thư ký Nghị viện Morroco, trân trọng cảm ơn sự phối hợp hiệu quả trong chuyến thăm chính thức của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn năm 2025; đồng thời thống nhất tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa hai cơ quan.

Đặc biệt, trong trao đổi với Chủ tịch ASGP, hai bên đã thống nhất định hướng triển khai thí điểm sáng kiến kết nối nghị viện, bao gồm việc thành lập nhóm công tác và tổ chức các cuộc họp chuyên đề trong thời gian tới - một bước đi cụ thể nhằm đưa sáng kiến từ ý tưởng sang hành động.

Cùng với đó, các cuộc gặp gỡ với đại diện nghị viện Đức, Nam Phi, Vương quốc Anh, Qatar, Namibia, Bhutan, Bahrain, UAE, Algeria và Thái Lan đã góp phần mở rộng mạng lưới hợp tác, thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường kết nối giữa các cơ quan tham mưu nghị viện.

Phó Chủ nhiệm VPQH Lê Thu Hà tiếp xúc song phương với Tổng Thư ký Hội đồng Lập pháp Bahrain Mohammed ALBUAINAIN bên lề Hội nghị

Với những đóng góp chủ động, thực chất và mang tính định hướng, Đoàn Việt Nam đã để lại dấu ấn rõ nét tại Hội nghị ASGP, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò ngày càng tích cực, trách nhiệm và kiến tạo của Quốc hội Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác nghị viện quốc tế, hướng tới một nền quản trị dân chủ hiện đại, minh bạch và thích ứng hiệu quả với những thách thức toàn cầu.

Tin, ảnh: Vân Lam