'Thư viện 0 đồng' giữa lòng Hà Nội: Sẻ chia tri thức bằng niềm tin

Chị Lương Thị Thu Vân thường xuyên cùng con đến thư viện, dạy con tình yêu với sách

Từ căn phòng trọ nhỏ đến "trạm sạc tri thức"

Năm 2017, giữa nhịp sống hối hả của Hà Nội, một góc phòng trọ khiêm tốn đã mở cửa đón những vị khách đặc biệt, những người trẻ khao khát đọc sách nhưng chưa đủ điều kiện để sở hữu chúng. Người sáng lập D Free Book là anh Hoàng Quý Bình, một cựu sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, bắt đầu với 300 cuốn sách cá nhân, cùng một ý nghĩ đơn giản "sách nằm yên là sách chết".

Không có mô hình kinh doanh, không lợi nhuận, cũng không kỳ vọng lớn lao ban đầu, D Free Book vận hành dựa trên niềm tin và sự tự giác. Người đến chỉ cần chọn sách, đọc tại chỗ hoặc mang về, không cần đăng ký phức tạp hay đặt cọc. Thứ duy nhất "bắt buộc" là ý thức giữ gìn và trả lại sách.

Từ một ý tưởng nhỏ, dự án dần lan tỏa. Những người đến đọc bắt đầu mang theo sách của mình để chia sẻ. Những người chưa từng quen biết trở thành bạn đọc, rồi thành cộng sự. Sau nhiều năm, không gian ấy đã phát triển thành hai cơ sở tại Hà Nội với hơn 10.000 đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực: văn học, lịch sử, khoa học, kỹ năng sống…

Thư viện miễn phí với tên D Free Book ở 128 phố Đại La, Hà Nội

Không chỉ là một thư viện, D Free Book dần trở thành "trạm sạc tri thức", nơi người trẻ tìm lại sự tập trung, tìm thấy cảm hứng học tập, và quan trọng hơn, tìm thấy một cộng đồng.

Nơi những người trẻ tìm thấy "gia đình thứ hai"

Gắn bó với thư viện suốt 4 năm, Lương Thị Thu Trang, một cựu sinh viên Trường Đại học Y Hà Nội, không giấu được xúc động khi nhắc đến nơi này. Với cô, đó không đơn thuần là nơi đọc sách, mà là "gia đình thứ hai".

Gắn bó với thư viện suốt 4 năm, Lương Thị Thu Trang, một cựu sinh viên Trường Đại học Y Hà Nội, không giấu được xúc động khi nhắc đến nơi này

"Những người đến đây có thể không giàu về vật chất nhưng lại rất giàu sự sẻ chia. Mọi người luôn sẵn sàng lắng nghe, giúp đỡ nhau trong học tập và cuộc sống", Trang chia sẻ.

Những ngày đầu lên Hà Nội học tập, Trang cũng như nhiều sinh viên khác, đối diện với không ít áp lực, chi phí sinh hoạt, áp lực học hành, sự cô đơn nơi thành phố lớn. Chính thư viện đã trở thành nơi giúp cô cân bằng lại cảm xúc. Ở đó, những cuộc trò chuyện diễn ra tự nhiên, những câu chuyện cá nhân được lắng nghe và những khó khăn dường như nhẹ đi.

Không gian thư viện được giữ gìn sạch sẽ, gọn gàng, tạo cảm giác yên tĩnh và bình yên, một điều hiếm hoi giữa lòng đô thị. Người đến không chỉ đọc sách mà còn học nhóm, trao đổi kiến thức, thậm chí tham gia các hoạt động như dạy học, chơi nhạc, chia sẻ kỹ năng.

Nguyễn Hoàng Lan, sinh viên năm ba, Đại học bách khoa Hà Nội, cộng tác viên của thư viện, biết đến thư viện qua mạng xã hội. Ban đầu chỉ là tò mò, nhưng càng gắn bó, Lan càng nhận ra giá trị lớn hơn của mô hình này.

"Điều mình ấn tượng nhất là sự bình đẳng. Ở đây, ai cũng có cơ hội tiếp cận tri thức, không phân biệt hoàn cảnh. Và quan trọng hơn, mọi thứ vận hành dựa trên niềm tin, điều mà không phải nơi nào cũng có", Lan nói.

Một góc thư viện

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, việc duy trì thói quen đọc sách truyền thống trở thành một thách thức. Nhiều người trẻ dần quen với việc tiếp nhận thông tin nhanh, ngắn và dễ tiêu hóa. Chính vì vậy, những không gian như D Free Book mang một ý nghĩa đặc biệt.

Không cần khẩu hiệu lớn, không chiến dịch truyền thông rầm rộ, thư viện âm thầm "gieo hạt" văn hóa đọc bằng chính trải nghiệm thực tế. Người đến đọc sách, rồi tự nhận ra giá trị của việc đọc và tiếp tục lan tỏa điều đó đến người khác.

Lương Thị Thu Vân, người đã gắn bó với thư viện suốt 6 năm, là một minh chứng rõ nét. Ban đầu, cô đến đây chỉ vì tò mò tham gia lớp học guitar miễn phí. Nhưng rồi, từ những lần mượn sách "cho biết", cô dần hình thành thói quen đọc.

"Việc đọc sách không chỉ là sở thích nữa, mà đã thay đổi cách mình suy nghĩ và nhìn nhận cuộc sống. Mình học được nhiều điều, trưởng thành hơn và hiểu bản thân rõ hơn", Vân chia sẻ.

Giờ đây, dù đã tốt nghiệp và có cuộc sống riêng, Vân vẫn thường xuyên quay lại thư viện, để đọc sách. để đồng hành cùng các bạn trẻ khác, dạy con nhỏ biết quý trọng sách và tạo thói quen cho con với sách. Với cô, đó là cách để "trả lại" những gì mình đã nhận được.

Niềm tin, giá trị cốt lõi của một mô hình đặc biệt

Điểm khác biệt lớn nhất của D Free Book không nằm ở số lượng sách hay không gian, mà ở cách vận hành: dựa hoàn toàn vào niềm tin.

Nguyễn Hoàng Lan, cộng tác viên của thư viện

Không có nhân viên kiểm soát nghiêm ngặt, không có quy trình phức tạp, mọi thứ diễn ra tự nhiên. Người mượn sách tự ghi chép, tự ý thức việc trả lại. Chính điều này tạo nên một môi trường đặc biệt, nơi mỗi cá nhân đều có trách nhiệm với cộng đồng.

Trong xã hội hiện đại, khi niềm tin đôi khi trở nên mong manh, mô hình này lại chứng minh điều ngược lại, khi được tin tưởng, con người có xu hướng hành xử có trách nhiệm hơn.

Không tránh khỏi những trường hợp sách bị thất lạc hoặc hư hỏng nhưng điều đó không làm thay đổi cách vận hành của thư viện. Thay vào đó, những người sáng lập và cộng đồng vẫn kiên định với lựa chọn của mình: tin vào sự tử tế.

Sau gần một thập kỷ, D Free Book không dừng lại ở việc cho mượn sách. Nhiều hoạt động cộng đồng đã được tổ chức, lớp học miễn phí, chia sẻ kỹ năng, giao lưu văn hóa… Tất cả đều hướng đến mục tiêu chung là xây dựng một môi trường học tập mở và nhân văn.

Một góc ghi lại những khoảnh khắc, lời nhắn của những bạn sinh viên từng gắn bó với thư viện

Những người từng gắn bó với thư viện, dù đã rời đi, vẫn mang theo tinh thần ấy trong cuộc sống. Họ tiếp tục đọc sách, chia sẻ kiến thức và lan tỏa giá trị của sự học.

Trường Lê