Thủ tướng Carney: Quan hệ kinh tế với Mỹ từng là thế mạnh, nay là điểm yếu của Canada

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Canada Mark Carney (trái) gặp nhau tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng, Washington D.C., Mỹ, ngày 7/10/2025 - Ảnh: Reuters

Trong bài phát biểu dài 10 phút, ông Carney nhấn mạnh Chính phủ Canada đang tìm cách củng cố nền kinh tế bằng việc thu hút thêm đầu tư nước ngoài và mở rộng quan hệ thương mại với các đối tác khác ngoài Mỹ.

“Thế giới đang ngày càng nguy hiểm và chia rẽ hơn. Mỹ đã làm thay đổi căn bản cách tiếp cận thương mại, nâng thuế quan lên mức cao nhất kể từ thời kỳ Đại suy thoái. Nhiều lợi thế trước đây của Canada, vốn dựa trên mối quan hệ gần gũi với Mỹ, nay đã trở thành điểm yếu. Và đó là điểm yếu mà chúng ta phải khắc phục”, ông Carney nói trong bài phát biểu.

Ông Carney cho biết các biện pháp thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt đã gây sức ép lên người lao động trong các ngành ô tô và thép của Canada. Theo ông, nhiều doanh nghiệp đang tạm hoãn kế hoạch đầu tư do lo ngại về tình trạng bất định kéo dài.

Ông Carney cho biết sẽ thường xuyên cập nhật cho người dân về những nỗ lực của chính phủ nhằm đa dạng hóa quan hệ kinh tế và giảm phụ thuộc vào Mỹ, cũng như bảo vệ chủ quyền đất nước.

“Chúng ta không thể bảo đảm an ninh nếu phớt lờ thực tế hoặc xem nhẹ những mối đe dọa thực tế mà người dân Canada đang đối mặt. Tôi cam kết sẽ không tô hồng các thách thức phía trước của đất nước chúng ta”, ông Carney phát biểu.

Phát biểu của ông Carney được đưa ra chỉ vài ngày sau khi đảng của ông giành thêm ghế trong các cuộc bầu cử bổ sung, qua đó củng cố thế đa số trong quốc hội, trong bối cảnh phe Bảo thủ đối lập gây sức ép buộc ông sớm hoàn tất thỏa thuận thương mại với Mỹ - cam kết ông đưa ra trong cuộc bầu cử năm ngoái.

Trong khi đó, vòng rà soát đầu tiên của Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) dự kiến diễn ra vào tháng 7 tới. USMCA được ông Trump ký vào năm 2020 trong nhiệm kỳ đầu để thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA).

Trong bài phát biểu, ông Carney cho biết muốn thu hút thêm đầu tư vào Canada, tăng gấp đôi công suất năng lượng sạch và giảm các rào cản thương mại trong nước. Ông cũng nhấn mạnh các ưu tiên khác như tăng chi tiêu quốc phòng, giảm thuế và thúc đẩy nhà ở giá rẻ.

“Chúng ta phải tự lo cho mình vì không thể phụ thuộc vào một đối tác nước ngoài duy nhất. Chúng ta không thể kiểm soát những biến động đến từ nước láng giềng, cũng không thể đặt tương lai vào hy vọng rằng những biến động đó sẽ sớm chấm dứt. Điều chúng ta có thể làm là kiểm soát tốt những gì diễn ra trong nước và xây dựng một đất nước mạnh hơn, đủ sức chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài”, ông Carney nhấn mạnh trong bài phát biểu.

Ông Carney cũng nhấn mạnh Canada từ lâu đã là “một người láng giềng tốt”, nhiều lần sát cánh cùng Mỹ trong các cuộc chiến, từ Afghanistan tới hai cuộc thế chiến.

“Mỹ đã thay đổi và chúng ta phải có phản ứng tương xứng. Điều đó đồng nghĩa với việc Canada phải giành lại quyền kiểm soát đối với an ninh, biên giới và tương lai của mình”, ông nói.

Căng thẳng giữa Mỹ và Canada leo thang kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng cho nhiệm kỳ tổng thống thứ hai và tăng thuế quan với hàng hóa từ nước láng giềng. Không chỉ tăng thuế quan lên các mặt hàng xuất khẩu của Canada như thép, nhôm và ô tô, ông Trump còn nhiều lần đề cập tới khả năng sáp nhập Canada và biến nước này thành bang thứ 51 của Mỹ.

Tuần trước, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick tiếp tục chỉ trích Canada là một đối tác thương mại khó hợp tác. Ông cho rằng USMCA là một "thỏa thuận tồi tệ" và cho biết chính quyền ông Trump muốn hiệp định này được xem xét lại và thậm chí thiết kế lại.

Hoài Thu