'Thủ phạm' âm thầm gây sỏi thận

Trong nhiều tháng liền, người đàn ông 33 tuổi gần như không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào dù duy trì thói quen ngồi điều hòa, ít vận động và uống nước thất thường. Chỉ đến khi cơn đau âm ỉ xuất hiện ở vùng thắt lưng phải, anh mới đi khám và bất ngờ phát hiện trong thận đã hình thành viên sỏi kích thước lớn.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, thạc sĩ, bác sĩ nội trú Trương Công Thế Lực, khoa Phẫu thuật Tiết niệu - Nam học và Y học giới, Bệnh viện Đại học Y Dược - cơ sở Linh Đàm (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho biết kết quả kiểm tra cho thấy bệnh nhân đã có sỏi thận với kích thước lớn. May mắn, người bệnh được can thiệp bằng phương pháp nội soi ống mềm và sạch sỏi ngay sau lần điều trị đầu tiên.

Theo bác sĩ Lực, đây không phải trường hợp hiếm gặp. Nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện sỏi khi đã có biến chứng hoặc xuất hiện cơn đau rõ rệt, trong khi trước đó gần như không có dấu hiệu cảnh báo, đặc biệt khi thời tiết nắng nóng.

Bác sĩ Trương Công Thế Lực (giữa) cùng ê-kíp nội soi tán sỏi cho bệnh nhân. Ảnh: BSCC.

Vì sao mùa hè dễ hình thành sỏi?

Theo ghi nhận dịch tễ học, số ca mắc sỏi tiết niệu, đặc biệt là sỏi thận, thường tăng rõ rệt vào mùa hè. Nguyên nhân quan trọng nhất được chỉ ra là tình trạng mất nước.

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, cơ thể phải tăng tiết mồ hôi để điều hòa nhiệt độ, khiến lượng nước bị thất thoát qua da nhiều hơn. Nếu không được bổ sung kịp thời, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái thiếu nước.

"Khi cơ thể mất nước, nước tiểu sẽ bị cô đặc. Đây là môi trường thuận lợi để các tinh thể khoáng chất kết tụ lại, lâu dần hình thành sỏi trong thận và đường tiết niệu", bác sĩ Lực giải thích.

Đáng chú ý, ở những người có cơ địa dễ tạo sỏi, tình trạng cô đặc nước tiểu trong mùa hè càng khiến bệnh dễ bộc lộ. Không ít trường hợp trước đó hoàn toàn không có triệu chứng, nhưng khi bước vào mùa nóng mới xuất hiện dấu hiệu và đi khám thì phát hiện sỏi.

Nhiều người cho rằng chỉ cần uống thật nhiều nước là có thể phòng ngừa sỏi thận, bác sĩ Lực nói điều này đúng nhưng chưa đủ.

Các chuyên gia khuyến cáo, trong mùa hè, mỗi người nên uống trên 2,5 lít nước mỗi ngày để đảm bảo nước tiểu không bị cô đặc, từ đó giảm nguy cơ kết tinh tạo sỏi. Việc uống đủ nước đóng vai trò quan trọng trong dự phòng, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ.

Thời tiết oi bức khiến nước tiểu dễ bị cô đặc, tạo điều kiện hình thành sỏi thận. Ảnh: Aware Gleneagles.

"Sỏi thận là bệnh lý đa yếu tố. Ngoài nước uống, chế độ ăn uống và lối sống cũng ảnh hưởng đáng kể đến quá trình hình thành sỏi", bác sĩ Lực nhấn mạnh.

Những người có thói quen ăn nhiều thịt đỏ, uống nhiều rượu bia cũng có nguy cơ cao hơn do làm tăng axit uric trong cơ thể - một yếu tố liên quan đến sự hình thành sỏi.

Theo bác sĩ Lực, những người lao động ngoài trời, làm việc nặng, mất nhiều mồ hôi rõ ràng là nhóm nguy cơ cao do dễ rơi vào tình trạng mất nước.

Tuy nhiên, dân văn phòng cũng không phải ngoại lệ. Làm việc trong môi trường điều hòa khiến nhiều người ít cảm thấy khát, từ đó hình thành thói quen uống ít nước.

Thực tế, dù không hoạt động thể lực nhiều, cơ thể vẫn diễn ra quá trình trao đổi chất và mất nước hàng ngày. Nếu không bổ sung đủ nước, nước tiểu vẫn có thể bị cô đặc, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.

Dấu hiệu cảnh báo dễ bị bỏ qua

Ở giai đoạn sớm, sỏi thận có thể tiến triển âm thầm và không gây triệu chứng. Tuy nhiên, khi viên sỏi di chuyển từ thận xuống niệu quản, gây tắc nghẽn dòng chảy của nước tiểu, người bệnh sẽ xuất hiện cơn đau quặn thận điển hình.

"Cơn đau thường khởi phát đột ngột, dữ dội ở vùng thắt lưng, có thể lan xuống bụng dưới hoặc cơ quan sinh dục. Người bệnh thường đau từng cơn, cảm giác quặn thắt, khó chịu", thạc sĩ, bác sĩ nội trú Trương Công Thế Lực nói.

Trong các trường hợp nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như sốt, tiểu buốt, tiểu ra máu. Đây là những biểu hiện cho thấy đường tiết niệu đã bị kích thích hoặc có nguy cơ nhiễm trùng, cần được thăm khám và xử trí kịp thời.

Các chuyên gia khuyến cáo, ngoài việc duy trì lượng nước uống hợp lý, người dân cần xây dựng chế độ ăn cân đối, hạn chế rượu bia, giảm tiêu thụ thực phẩm giàu đạm động vật. Đồng thời, không nên chủ quan với các dấu hiệu bất thường như đau lưng, tiểu buốt hay tiểu máu, đặc biệt trong mùa nắng nóng.

Phương Anh