Thông thạo ngoại ngữ, sẵn sàng hội nhập

Tại Bắc Ninh, địa phương có tốc độ phát triển công nghiệp thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, ngày càng nhiều học sinh, sinh viên và người lao động chủ động đầu tư học ngoại ngữ để mở rộng cơ hội học tập, việc làm và phát triển nghề nghiệp. Xu hướng học thêm ngoại ngữ thứ hai, thứ ba đang phản ánh tư duy chuẩn bị hành trang dài hạn của thế hệ trẻ trước những yêu cầu mới của thị trường lao động.

Chủ động chuẩn bị hành trang

Bắc Ninh tập trung nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là doanh nghiệp đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Bên cạnh tiếng Anh đã phổ biến, giới trẻ lựa chọn học thêm ngoại ngữ thứ 2 là tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn.

Tại các trường trung học phổ thông của tỉnh, bên cạnh học tiếng Anh trong chương trình chính khóa, nhiều em học sinh tự học thêm ngoại ngữ khác tại các trung tâm.

Một lớp học ngoại ngữ dành cho cán bộ, nhân viên Tập đoàn Goertek.

Trước thềm bậc đại học, em Trần Hà Phương, học sinh lớp 12A9, Trường Trung học phổ thông Thái Thuận (phường Bắc Giang) đã đạt chứng chỉ HSK 5. Tại Trường Trung học phổ thông Hàn Thuyên (phường Võ Cường), em Nguyễn Mai Anh lớp 12A10 đạt chứng chỉ HSK 5 và giành giải Ba kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn Tiếng Trung năm 2026. Em Phương Thanh, lớp 12A13 đoạt giải Nhất kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn Tiếng Trung năm 2026, đồng thời hoàn thành liên tiếp các chứng chỉ HSK 4, HSK 5 và HSK 6 chỉ trong một năm. Phương Thanh cho biết, động lực ban đầu xuất phát từ mong muốn có thể hỗ trợ công việc kinh doanh của gia đình, giảm chi phí thuê phiên dịch. Sau đó em dần yêu thích ngôn ngữ này và dự định đi du học Trung Quốc.

Không chỉ đầu tư vào học chính khóa, nhiều học sinh còn chủ động tạo môi trường sử dụng ngoại ngữ hằng ngày thông qua sách, phim, âm nhạc và các nền tảng số. Cách học này giúp nâng cao khả năng phản xạ, duy trì hứng thú và biến việc học ngoại ngữ thành một kỹ năng được rèn luyện thường xuyên.

Ðối với học sinh trung học phổ thông, việc học ngoại ngữ ngày nay không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của chương trình học mà còn phục vụ định hướng xét tuyển đại học bằng các chứng chỉ quốc tế như IELTS (tiếng Anh), HSK (tiếng Trung) hay JLPT (tiếng Nhật). Bên cạnh tiếng Anh là phổ biến, nhiều học sinh lựa chọn học thêm một ngoại ngữ thứ hai để tạo thêm lợi thế khi bước vào giảng đường đại học cũng như thị trường lao động.

Chìa khóa mở rộng cơ hội nghề nghiệp

Nếu học sinh học ngoại ngữ để chuẩn bị cho tương lai thì với người trẻ đã đi làm, ngoại ngữ lại trở thành lợi thế cạnh tranh trong công việc. Nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) khi tuyển dụng lao động, bên cạnh tiêu chuẩn bắt buộc về chuyên môn, nghiệp vụ thì luôn ưu tiên khả năng sử dụng ngoại ngữ của các ứng cử viên. Trong môi trường làm việc đa quốc gia, khả năng sử dụng nhiều ngoại ngữ không chỉ quyết định hiệu quả giao tiếp mà còn tạo cơ hội cho người lao động đảm nhận những vị trí có yêu cầu chuyên môn cao và mức thu nhập tốt hơn.

Bắc Ninh tập trung nhiều doanh nghiệp FDI, đặc biệt là doanh nghiệp đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Bên cạnh tiếng Anh đã phổ biến, giới trẻ lựa chọn học thêm ngoại ngữ thứ 2 là tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn. Xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong nhận thức của cả phụ huynh và học sinh khi ngoại ngữ ngày càng gắn chặt với nhu cầu việc làm trong tương lai.

Quanh Khu công nghiệp Quế Võ 1, nhiều trung tâm ngoại ngữ thu hút đông học viên là kỹ sư, nhân viên kỹ thuật, nhân sự, thu mua... đang làm việc tại các doanh nghiệp FDI. Chị Thanh Giang, giáo viên tại một trung tâm ngoại ngữ tại đây cho biết, nhiều người dù đã có nền tảng ngoại ngữ vẫn tiếp tục học thêm để đáp ứng yêu cầu công việc thực tế, nhất là khi thường xuyên làm việc với chuyên gia và đối tác nước ngoài.

Anh Ðỗ Văn Huy (26 tuổi), kỹ sư nghiên cứu và phát triển sản phẩm (R&D) tại Tập đoàn Goertek (Khu công nghiệp Quế Võ 1) đang theo học khóa tiếng Anh giao tiếp do doanh nghiệp mở vào buổi tối. Từ nền tảng tiếng Anh ở mức A2 khi tốt nghiệp trung học phổ thông, sau quá trình học tập và làm việc, anh Huy đã đạt trình độ tiếng Anh B2 - C1, có chứng chỉ HSK 5 và tiếng Pháp ở trình độ B1. Theo anh Huy, mỗi ngoại ngữ phục vụ một mục tiêu khác nhau, tiếng Trung đáp ứng yêu cầu công việc của doanh nghiệp Trung Quốc, tiếng Anh giúp tiếp cận tài liệu chuyên ngành, còn tiếng Pháp là sự chuẩn bị cho kế hoạch học tập trong tương lai.

Một số ý kiến cho rằng, với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, trong tương lai không xa trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong giao tiếp với người nước ngoài, giúp xóa nhòa khoảng cách về ngôn ngữ. Vì vậy, việc học ngoại ngữ hiện nay là không thực sự cần thiết. Tuy nhiên, nhiều bạn trẻ không nghĩ vậy. Anh Ðỗ Văn Huy cho rằng, AI có thể giúp rút ngắn rất nhiều về khoảng cách ngôn ngữ nhưng nó không thể thay thế hoàn toàn con người, đặc biệt là trong giao tiếp cần quyết định nhanh, chính xác (ví dụ như trao đổi chuyên môn sâu với đồng nghiệp, đối tác…). Tuy nhiên, chúng ta có thể sử dụng AI để học ngoại ngữ, từ luyện phát âm, chỉnh sửa văn bản đến tra cứu tài liệu.

Với tầm quan trọng của ngoại ngữ, nhiều doanh nghiệp FDI không chỉ tuyển dụng lao động có trình độ ngoại ngữ mà còn chủ động đầu tư đào tạo, coi đây là một phần trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Theo anh Nguyễn Ðình Dương, cán bộ nhân sự Tập đoàn Goertek, hằng năm, đơn vị đều bố trí kinh phí tổ chức các lớp bồi dưỡng ngoại ngữ phù hợp với từng vị trí việc làm, bình quân hơn 200 lượt cán bộ, công nhân viên được tham gia. Nội dung bồi dưỡng gồm tiếng Anh, tiếng Trung cho người Việt Nam và tiếng Việt cho người nước ngoài.

Sự gặp gỡ giữa nhu cầu tự học của người lao động và chính sách đào tạo của doanh nghiệp đang tạo động lực tích cực cho quá trình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Ngoại ngữ vì thế không còn đơn thuần là một kỹ năng bổ trợ mà trở thành công cụ giúp người trẻ mở rộng cơ hội học tập, tìm việc làm và phát triển nghề nghiệp.

Trong thời đại hội nhập sâu rộng, ngoại ngữ đang trở thành lợi thế cạnh tranh. Bên cạnh việc tích lũy kiến thức chuyên ngành phù hợp với vị trí việc làm, sự chủ động đầu tư cho ngoại ngữ giúp người trẻ tự tin giao tiếp, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, thích ứng tốt với môi trường làm việc quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Vân Giang