Thông quan thông suốt, thu ngân sách hải quan khởi sắc đầu năm

Xuất nhập khẩu tăng trưởng tích cực

Cục Hải quan cho biết, trong tháng 2/2026, tổng trị giá xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 67,19 tỷ USD, giảm 23,8% so với tháng trước do yếu tố thời vụ sau Tết. Tuy nhiên, tính chung 2 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vẫn đạt 155,73 tỷ USD, tăng 22,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Đà tăng trưởng của hoạt động thương mại quốc tế cũng tạo hiệu ứng tích cực đối với nguồn thu ngân sách nhà nước. Theo đó, tổng thu ngân sách từ lĩnh vực hải quan trong 2 tháng đầu năm đạt 70.085 tỷ đồng, bằng 15,5% dự toán và tăng 12,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo ông Nguyễn Đình Tùng - Tổng Giám đốc Công ty Vina T&T Group (doanh nghiệp chuyên xuất khẩu trái cây), trong dịp Tết vừa qua, hoạt động thông quan tại các cửa khẩu vẫn được lực lượng hải quan duy trì thông suốt. “Doanh nghiệp rất yên tâm khi các thủ tục được giải quyết nhanh chóng, cán bộ hải quan trực và hỗ trợ kịp thời, giúp hàng nông sản không bị ùn ứ, đảm bảo tiến độ giao hàng cho đối tác” - ông Tùng chia sẻ.

Cán bộ Hải quan khu vực VI thông quan hàng hóa cho doanh nghiệp tại cửa khẩu biên giới Lạng Sơn. Ảnh: CTV

Không chỉ thể hiện qua các chỉ số thương mại, nhịp phục hồi của hoạt động xuất nhập khẩu còn được cảm nhận rõ tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.

Tại các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, lượng phương tiện chở nông sản, hoa quả tươi tăng mạnh khi phía Trung Quốc bắt đầu làm việc trở lại. Tại cửa khẩu Tân Thanh, có thời điểm gần 400 xe làm thủ tục trong ngày, trong đó nhiều lô hàng nông sản được thông quan nhanh nhờ hệ thống thủ tục điện tử và phương án phân luồng hợp lý.

Lũy kế 2 tháng đầu năm 2026, lực lượng hải quan tại địa bàn này đã làm thủ tục cho 2.590 doanh nghiệp với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 13,9 tỷ USD, tăng hơn 52% so với cùng kỳ. Số thu ngân sách đạt 2.959 tỷ đồng, bằng 31% chỉ tiêu được giao.

Tại Lào Cai, hoạt động thông quan cũng diễn ra ổn định ngay trong dịp Tết. Trong thời gian nghỉ lễ, đơn vị vẫn duy trì trực, làm thủ tục cho gần 100 doanh nghiệp với hơn 1.000 lượt phương tiện xuất nhập cảnh, góp phần giữ nhịp giao thương liên tục.

Trao đổi với phóng viên, ông Bùi Ngọc Lợi - Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VIII, trong 2 tháng đầu năm 2026, đặc biệt là dịp Tết Bính Ngọ, đơn vị đã chủ động bố trí nhân lực đảm bảo thông quan hàng hóa qua các cửa khẩu tỉnh Quảng Ninh. Thống kê 2 tháng đầu năm, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 5,7 tỷ USD, số thu ngân sách đạt hơn 2.576 tỷ đồng, tăng 8,86% so với cùng kỳ năm trước.

Theo ghi nhận của phóng viên, cùng với các cửa khẩu biên giới, hoạt động xuất nhập khẩu và xuất nhập cảnh tại khu vực sân bay quốc tế ở Thủ đô cũng khởi sắc trong những tháng đầu năm.

Hải quan khu vực I cho hay, trong 2 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã làm thủ tục cho 7.323 chuyến bay hành khách. Lượng hành khách xuất nhập cảnh đạt hơn 1,48 triệu lượt, tăng 12,6%. Số tờ khai hải quan đạt 269.677 tờ khai, tăng 32,3% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 15,2 tỷ USD, tăng 46,5% so với cùng kỳ năm 2025. Nhờ kim ngạch tăng trưởng tích cực, số thu ngân sách của đơn vị đạt 6.523 tỷ đồng, tăng 16,8% so với cùng kỳ và đạt 15,2% dự toán năm. Riêng địa bàn Hà Nội đóng góp 5.581 tỷ đồng, tăng hơn 20% so với cùng kỳ.

Khơi thông xuất nhập khẩu trước biến động Trung Đông

Trước những diễn biến căng thẳng tại khu vực Trung Đông có nguy cơ làm gián đoạn chuỗi vận tải quốc tế, ngành Hải quan đang tập trung triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, ưu tiên xử lý thủ tục xuất nhập khẩu nhằm bảo đảm dòng chảy hàng hóa thông suốt. Đây cũng được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của cơ quan Hải quan trong tháng 3 và 4/2026, nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp trước những biến động khó lường của thị trường quốc tế.

Cụ thể, ngày 6/3/2026, Cục Hải quan đã ban hành văn bản hỏa tốc yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường theo dõi tình hình, chủ động hỗ trợ doanh nghiệp xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình làm thủ tục hải quan.

Theo chỉ đạo, các đơn vị hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu phải ưu tiên giải quyết thủ tục, tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, góp phần bảo đảm dòng chảy thương mại không bị gián đoạn.

Đối với các lô hàng xuất khẩu đến các quốc gia thuộc khu vực Trung Đông hoặc phải vận chuyển qua khu vực xảy ra xung đột, trường hợp hàng hóa đã đăng ký tờ khai nhưng không thể thực hiện xuất khẩu, cơ quan hải quan sẽ hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện thủ tục hủy tờ khai theo quy định để đưa hàng hóa trở lại nội địa.

Trong trường hợp hàng hóa đã được đưa vào khu vực cảng biển, cảng hàng không hoặc cửa khẩu để chờ xếp lên phương tiện vận tải nhưng không thể tiếp tục xuất khẩu, doanh nghiệp sẽ được tạo điều kiện đưa hàng trở lại nội địa hoặc gửi vào kho ngoại quan, kho hàng tại cửa khẩu để lưu giữ, bảo quản.

Việc xử lý sẽ được ưu tiên đối với các mặt hàng dễ hư hỏng hoặc có thời hạn sử dụng ngắn. Đối với những lô hàng đã hoàn thành thủ tục xuất khẩu nhưng buộc phải quay trở lại Việt Nam, cơ quan hải quan cũng hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện thủ tục tái nhập theo quy định.

Bên cạnh đó, trong trường hợp đối tác nước ngoài từ chối nhận hàng, doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục sửa đổi, bổ sung thông tin tờ khai hải quan để điều chỉnh tuyến vận chuyển, địa điểm giao hàng hoặc người nhận hàng theo quy định.

Điển hình, tại Hải quan cửa khẩu Cảng Sài Gòn khu vực I, lực lượng hải quan đang tăng cường theo dõi sát tình hình để kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp. Ông Bùi Tấn Nam - Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu Cảng Sài Gòn khu vực I cho biết: “Trong trường hợp doanh nghiệp không thể xuất hàng theo kế hoạch và có nhu cầu hủy tờ khai, cơ quan Hải quan sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện thủ tục nhanh chóng, từ đó chủ động xử lý hàng hóa phù hợp với tình hình thị trường”.

Song Linh