Thiếu hụt nghiêm trọng lái xe tải nặng do 'vướng' quy định

Hiện nay, nhiều xe ô-tô đầu kéo không hoạt động, phải nằm bãi do thiếu hụt lực lượng lái xe.

Loại xe ô-tô chở người hơn 30 chỗ ngồi, hoặc xe giường nằm cũng thiếu hụt lái xe nghiêm trọng và rất khó tuyển dụng.

Nhiều quy định không phù hợp

Hiệp hội Vận tải ô-tô Việt Nam cho biết, trước tháng 1/2025, lực lượng lái xe loại xe ô-tô đầu kéo có giấy phép lái xe hạng FC cũ (CE mới) và loại xe ô-tô chở người hơn 30 chỗ ngồi, xe giường nằm có giấy phép lái xe hạng E cũ (D mới) khá ổn định; tuy nhiên sau đó, các lực lượng lái xe này bắt đầu nghỉ nhiều, chuyển sang lái xe công trình, xe tải thân liền, xe taxi, khiến các doanh nghiệp vận tải bị thiếu hụt lái xe.

“Từ đầu năm 2025 trở lại đây, rất ít người có nhu cầu học, sát hạch để nâng hạng từ C lên CE và từ hạng D1, D2 lên D. Các cơ sở đào tạo lái xe thiếu người học nâng từ hạng C lên hạng CE và từ D1, D2 lên D. Theo quy định mới về tăng diện tích sân bãi tập, sát hạch lái xe và kích thước hình của một số bài thi sát hạch, nhiều cơ sở đào tạo và sát hạch lái xe không đủ diện tích và cũng không có kinh phí đầu tư nên xin chuyển xuống hạng thấp hơn, không đạt điều kiện đào tạo hạng CE, số cơ sở có đào tạo lái xe nâng hạng CE và hạng D giảm hẳn. Trước đây, tại Thành phố Hồ Chí Minh có 7 cơ sở đào tạo lái xe hạng CE, hiện chỉ còn một cơ sở; Hà Nội không còn cơ sở nào đào tạo lái xe hạng CE”, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô-tô Việt Nam lo lắng.

Trên thực tế, nhiều biển báo cấm đặt sai hiện trạng đường, khiến người tham gia giao thông, lái xe dễ vi phạm. (Ảnh minh họa)

Theo nhận định của một chuyên gia giao thông đường bộ, hiện nay, cách thức tổ chức giao thông, quy định biển báo giao thông đường bộ còn bất cập, không đồng bộ, nhiều biển báo cấm đặt sai thực tế hiện trạng đường, khiến người tham gia giao thông, lái xe dễ vi phạm.

Đơn cử, biển “Tốc độ tối đa cho phép” (số P.127) và Biển “Bắt đầu khu đông dân cư” (số R.420), “Hết khu đông dân cư” (số R.421) đang là “cái bẫy” dẫn lái xe đến vi phạm tốc độ mặc dù không cố ý. Việc đặt biển R.420 và R.421 tùy tiện, gây lãng phí kinh phí đầu tư xây dựng đường, giảm năng lực lưu thông, gây ức chế cho người ngồi trên xe, làm lãng phí của cải xã hội.

Nhiều đoạn đường đang cho phép chạy tốc độ tối đa từ 90 đến 120km/giờ, đột ngột gặp biển P.127 hạn chế tốc độ về 50-60 km/giờ, lái xe phải phanh gấp, gây nguy cơ tai nạn hoặc hư hại phương tiện. Nhiều đoạn đường, lực lượng chức năng bắn tốc độ ngay sau biển P.127, lái xe không kịp phanh gấp bị xử phạt ngay, gây bức xúc cho lái xe.

Một số đoạn quốc lộ, đặt biển hạn chế tốc độ 40 km/giờ tại khu vực có trường học, tuy nhiên, thực tế, đường chỉ đông khi học sinh đến lớp và tan trường, nhưng biển vẫn cấm thời gian 24/24 giờ trong ngày. Hoặc khu đông dân cư cũng chỉ đông đúc ở một số giờ trong ngày, đặt biển cấm toàn bộ thời gian là không phù hợp thực tiễn.

Biển báo Bắt đầu và kết thúc khu đông dân cư.

Hiện nay, quy định yêu cầu phải đủ 21 tuổi mới được cấp bằng lái hạng C, sau 3 năm (đủ 24 tuổi) mới được học nâng hạng để cấp bằng CE. Người đủ 24 tuổi trở lên mới được cấp bằng D1, D2, sau 3 năm (đủ 27 tuổi) mới được học nâng hạng để cấp bằng D và chỉ được lái đến đủ 57 tuổi đối với nam và 55 tuổi đối với nữ là hết giá trị sử dụng, phải nghỉ dù chưa đủ tuổi về hưu.

Với mặt bằng chung về sức khỏe, điều kiện sinh hoạt, làm việc và chăm sóc sức khỏe cộng đồng hiện nay, người có bằng D đã có nhiều kinh nghiệm, kỹ năng lái xe an toàn, hoàn toàn bảo đảm điều khiển tốt, an toàn loại xe ô-tô chở người hơn 30 chỗ và xe ô-tô chở người giường nằm. Quy định này không phù hợp, gây lãng phí đội ngũ lái xe có kinh nghiệm, kỹ năng tốt,...

Kiến nghị “nới” một số quy định

Việc tuyển dụng lái xe chuyên nghiệp của doanh nghiệp vận tải ô-tô, nhất là doanh nghiệp kinh doanh vận tải bằng loại xe đầu kéo, xe hơn 30 chỗ và xe giường nằm hiện đang gặp rất nhiều khó khăn, nhiều doanh nghiệp không thể tuyển được lái xe hạng CE. Thông thường, xe tải chạy đường dài bắc-nam phải có 2 lái xe cùng chạy, nhưng do thiếu hụt nên thực tế mỗi xe chỉ có 1 lái, dẫn đến thời gian di chuyển đường dài tăng.

Nhiều lái xe tải, xe chở khách vi phạm bị xử phạt ở mức quá cao, vượt mức thu nhập từ 2-3 tháng lương, đồng thời bị trừ nhiều điểm bằng lái, khiến lái xe tự ý bỏ việc. (Ảnh minh họa)

Đường cao tốc bắc-nam hiện đã thông toàn tuyến, nếu đủ 2 lái xe, thời gian di chuyển bắc-nam chỉ khoảng 48 giờ, nhưng nếu còn 1 lái xe, thời gian tăng lên khoảng 3-4 ngày (72-96 giờ). Thậm chí, tại một số kho, cảng đầu mối lớn, có lái xe phải đảm nhiệm lái từ 2 đến 3 xe để xếp dỡ hàng hóa, gây tắc nghẽn cục bộ.

Ngoài ra, còn xảy ra tình trạng rất nhiều lái xe tải, xe chở khách vi phạm bị xử phạt ở mức quá cao, vượt mức thu nhập từ 2-3 tháng lương, đồng thời bị trừ nhiều điểm bằng lái, khiến lái xe tự ý bỏ việc không thông báo cho chủ xe biết, làm chủ xe phải chịu tiền phạt, đến kỳ kiểm định xe thì bị từ chối do lái xe chưa chấp hành việc xử phạt, gây thiệt hại kinh tế rất lớn cho chủ xe và doanh nghiệp vận tải.

Theo đánh giá của đại diện nhiều doanh nghiệp vận tải hàng hóa, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng lực lượng lái xe có bằng CE và bằng D đã kéo dài trong gần 2 năm qua nhưng chưa được cải thiện. Trong khi đó, nguồn bổ sung thay thế những lái xe đã đến tuổi nghỉ đang có “khoảng trống” khá lớn. Những năm trước đây, độ tuổi trung bình của lái xe có giấy phép lái xe hạng FC (cũ) chỉ từ 28-30 tuổi. Hiện nay tình trạng già hóa ở lực lượng lái xe này đang ở mức cao, nhiều doanh nghiệp sử dụng lái xe đang ở độ tuổi 45-50 tuổi.

Nếu không có lực lượng kế cận thay thế, trong khoảng 3-5 năm nữa, lái xe hạng CE và hạng D sẽ giảm đến mức báo động, doanh nghiệp vận tải các loại xe trên sẽ có nguy cơ dừng hoạt động, dẫn đến phá sản, đứt gãy chuỗi vận tải đường bộ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động, chi phí logistics và chuỗi vận tải cung ứng hàng hóa, hành khách ở phạm vi quốc gia.

Kiến nghị điều chỉnh, sửa đổi một số loại biển báo cho phù hợp thực tiễn.

Ông Nguyễn Văn Quyền cho hay, Hiệp hội Vận tải ô-tô Việt Nam đã chính thức có văn bản kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ, Quốc hội chỉ đạo điều chỉnh lại một số quy định pháp luật bất cập nêu trên, nhằm tháo gỡ về nguồn nhân lực lái xe hạng CE và hạng D. Bộ cần chỉ đạo kiểm tra, rà soát bất cập về cách thức tổ chức giao thông trên toàn bộ mạng lưới đường bộ để lược bỏ những biển báo phản tác dụng, gây khó khăn, ức chế cho người tham gia giao thông và gây giảm hiệu quả khai thác theo thiết kế và thực tế tình trạng giao thông.

Đặc biệt, cần điều chỉnh, sửa đổi biển số R.420 theo thời gian nhất định trong ngày, sau khung giờ cao điểm chỉ cần cảnh báo, gắn đèn vàng nhấp nháy; đồng thời, chỉ đặt R.420 và R.421 tại chiều có dân cư sống bám mặt đường đối với đường có dải phân cách cứng/cấp II kỹ thuật trở lên. Tại “khu đông dân cư", phải có nhà dân ở quần tụ thành làng, khu dân cư, khu phố có từ 3 dãy nhà trở lên,...

“Hiệp hội đề nghị Bộ Xây dựng bổ sung cơ chế chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe hạng CE và hạng D vào Đề án “Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050” Bộ Xây dựng đang chủ trì xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành. Bộ cũng chủ trì, phối hợp Hiệp hội tổ chức hội thảo, đối thoại với các doanh nghiệp vận tải cả nước về tình trạng thiếu hụt lái xe hạng CE, hạng D và các vấn đề liên quan hoạt động vận tải đường bộ, nhằm tìm cách tháo gỡ hữu hiệu, kịp thời”, ông Quyền đề xuất.

MINH TRANG