Thiết lập môi trường số trong Thi hành án dân sự: Giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp

Phân cấp, phân quyền: Bảo đảm tính chủ động, linh hoạt

Thực hiện Kết luận số 162-KL/TW ngày 06/06/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và chủ trương, đường lối, nhiệm vụ, giải pháp về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Luật THADS 2025 đã quy định mô hình cơ quan THADS một cấp tại địa phương (gồm 34 cơ quan THADS tỉnh, thành phố, trong đó có 355 Phòng THADS khu vực). Dự thảo Nghị định có nhiệm vụ hướng dẫn một số nội dung về thủ tục thi hành án, bảo đảm cơ quan THADS hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo mô hình mới. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tư pháp thực hiện phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với 04/04 thủ tục hành chính trong lĩnh vực Thừa phát lại (Thừa hành viên). Thực hiện nhiệm vụ được Luật THADS giao, dự thảo Nghị định tiếp tục thể chế hóa nguyên tắc phân cấp, phân quyền trong công tác THADS đã quy định về việc phân công tổ chức thi hành án và ủy quyền thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ trưởng cơ quan THADS.

Theo đó, quy định về phân công tổ chức thi hành án giữa cơ quan THADS cấp tỉnh và Phòng THADS khu vực; Quy định về thẩm quyền của Thủ trưởng cơ quan THADS trong việc thay đổi phân công tổ chức thi hành án khi người phải thi hành án có tài sản, làm việc, cư trú hoặc có trụ sở ở nhiều khu vực khác nhau; Quy định về việc ủy quyền của Thủ trưởng cơ quan THADS cho Chấp hành viên trưởng trong việc ký thừa ủy quyền một số quyết định về thi hành án, đồng thời xác định rõ phạm vi ủy quyền, trách nhiệm theo dõi, kiểm tra và trách nhiệm pháp lý của người ủy quyền.

Các quy định trên về cơ bản bảo đảm phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền và ủy quyền được quy định tại Điều 8, Điều 9 Luật Tổ chức Chính phủ, theo đó, thẩm quyền được phân định rõ ràng giữa cấp quản lý và cấp tổ chức thực hiện, có quy định giới hạn về phạm vi, nội dung, hình thức và trách nhiệm, cơ chế theo dõi, kiểm tra và chịu trách nhiệm của cấp trên đối với cấp dưới vẫn được duy trì, phù hợp với yêu cầu rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm trong quản lý nhà nước. Đồng thời, việc phân công tổ chức thi hành án giữa các đơn vị trực thuộc cơ quan THADS cấp tỉnh cũng phù hợp với tinh thần của Điều 13 và Điều 14 Luật Tổ chức chính quyền địa phương về việc phân định thẩm quyền, bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Chia sẻ dữ liệu liên thông

Điều 5 Luật THADS 2025 đã quy định về chuyển đổi số trong THADS. Luật Dữ liệu 2024 mặc dù đã quy định cơ sở pháp lý về dữ liệu số, xây dựng, phát triển bảo vệ, quản trị, sử dụng dữ liệu số... Tuy nhiên, chưa có quy định hướng dẫn nội dung trên, chưa có cơ sở để hướng dẫn cơ quan THADS đồng bộ loại dữ liệu trình tự, thủ tục quy định đồng bộ ra sao; Việc chia sẻ, cung cấp thông tin trong cơ sở dữ liệu về THADS của Bộ Tư pháp với các Bộ, ngành có liên quan và địa phương như thế nào.

Chưa có quy định về hệ thống dữ liệu số về THADS; Dữ liệu số về THADS được kết nối liên thông, đồng bộ với hệ thống dữ liệu số của Tòa án, Viện kiểm sát, Công an, Thuế, Ngân hàng, Đăng ký đất đai, giao dịch bảo đảm, tài khoản định danh của cá nhân, tổ chức; Cổng dịch vụ công quốc gia, Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia.

Tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, dự thảo Nghị định đã có nhiều quy định quan trọng như: Cơ sở dữ liệu về THADS, dữ liệu số thi hành án, phương tiện điện tử, môi trường số trong THADS.

Trong đó đáng chú ý, dự thảo quy định Cơ sở dữ liệu về THADS được kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và cơ sở dữ liệu khác; Quy định về việc gửi, nhận, thông báo văn bản về thi hành án trên môi trường số, xác định thời điểm thông báo hợp lệ bằng phương tiện điện tử; Quy định về việc khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành phục vụ xác minh điều kiện thi hành án...

Các quy định nêu trên cho thấy dự thảo Nghị định đã thể chế hóa khá toàn diện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu số, kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan và việc thiết lập môi trường số trong THADS góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, chỉ đạo, điều hành công tác THADS; rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp; tăng cường tính công khai, minh bạch và khả năng giám sát trong hoạt động THADS; tạo nền tảng cho việc đổi mới phương thức tổ chức thi hành án theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp.

Thu Nguyễn