Thị trường trong nước mở dư địa tăng trưởng cho ngành thép

Đầu tư công và bất động sản phục hồi, kéo nhu cầu thép tăng trở lại

Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho biết, thị trường thép năm 2025 dần hồi phục và đạt kết quả tăng trưởng tích cực nhờ tác động từ nội lực tăng trưởng kinh tế trong nước đạt 8,02% - cao nhất giai đoạn 2021 - 2025, trong đó tăng trưởng sản xuất công nghiệp ước đạt 9,73%, cũng cao nhất kể từ năm 2020 đến nay.

Dự báo ngành thép năm 2026 có thể tăng trưởng 8 - 10%. Ảnh: VC

Cụ thể, sản lượng sản xuất thép thô đạt 24,7 triệu tấn, tăng 12,8% so với cùng kỳ 2024, cao kỷ lục trong 5 năm trở lại đây. Tiêu thụ toàn ngành đạt 24,1 triệu tấn, tăng 12,9% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu đạt 3,15 triệu tấn, tăng 12,8%.

Trong bối cảnh xuất khẩu đối mặt nhiều rào cản thương mại, các chuyên gia cho rằng thị trường nội địa đang trở thành “điểm tựa” quan trọng của ngành thép. Nhu cầu trong nước không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất mà còn góp phần ổn định toàn ngành trong giai đoạn biến động của thương mại toàn cầu.

Động lực của thị trường nội địa đến từ hai yếu tố chính: tiến độ giải ngân đầu tư công được cải thiện rõ rệt và tín hiệu phục hồi tích cực của thị trường bất động sản. Sự cộng hưởng này đang tạo ra nền cầu tương đối bền vững cho ngành thép.

Đáng chú ý, hàng loạt dự án quy mô lớn như cao tốc, sân bay, cảng biển và hạ tầng đô thị đang được đẩy nhanh triển khai, qua đó kéo theo nhu cầu lớn đối với thép xây dựng và thép phục vụ các công trình hạ tầng kỹ thuật. Đây được xem là lực đẩy quan trọng giúp ngành thép duy trì đà tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Ngành thép cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trong các vụ việc phòng vệ thương mại trong năm qua, đặc biệt là các cuộc điều tra chống bán phá giá và rà soát thương mại tại nhiều thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh châu Âu (EU), Canada, Australia và Ấn Độ.

Theo đó, nhiều dòng sản phẩm thép xuất khẩu của Việt Nam được áp mức thuế chống bán phá giá 0% hoặc có biên độ thuế thấp hơn so với các quốc gia cùng bị điều tra. Kết quả này góp phần giúp doanh nghiệp thép Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đồng thời bảo đảm tính ổn định của chuỗi cung ứng xuất khẩu.

Đáng chú ý, một số quốc gia cũng đưa ra kết luận không tồn tại yếu tố “kinh tế phi thị trường” đối với ngành thép Việt Nam trong quá trình điều tra. Điển hình như kết luận của EU trong vụ điều tra chống bán phá giá thép cuộn cán nóng (HRC) và kết luận điều tra liên quan sản phẩm dây đai thép tại Canada.

Áp lực xanh hóa và phòng vệ thương mại

Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), sản lượng thép thô trong nước được kỳ vọng tiếp tục phục hồi trong năm 2026, nhờ việc đưa vào vận hành các dây chuyền sản xuất mới, cùng với đà tăng của nhu cầu xây dựng dân dụng và đầu tư hạ tầng.

Ở góc nhìn toàn ngành, Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) dự báo ngành thép năm 2026 có thể tăng trưởng 8 - 10%. Sản lượng thép thành phẩm ước đạt 33 - 34,5 triệu tấn, trong khi nhu cầu tiêu thụ nội địa dự kiến khoảng 26 triệu tấn, cho thấy vai trò ngày càng lớn của thị trường trong nước trong cơ cấu tăng trưởng ngành. Một trong những động lực quan trọng của chu kỳ phục hồi này là việc Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công và triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Dù triển vọng tăng trưởng tích cực, ngành thép Việt Nam vẫn phải đối mặt với những thách thức đáng kể khi Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU) bước sang giai đoạn thực thi với các chi phí phát sinh thực tế, thay vì chỉ dừng ở nghĩa vụ báo cáo như giai đoạn chuyển tiếp trước đây.

Điều này buộc các doanh nghiệp thép phải đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi xanh, triển khai các tiêu chuẩn ESG, đồng thời đầu tư nâng cấp công nghệ sản xuất nhằm tối ưu phát thải và nâng cao hiệu quả năng lượng. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe không còn là lựa chọn, mà trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh yêu cầu xanh hóa sản xuất ngày càng rõ nét, nhiều doanh nghiệp thép Việt Nam đang chủ động chuyển dịch theo hướng sản xuất sạch hơn, gia tăng tỷ trọng sản phẩm thân thiện môi trường trong chiến lược phát triển dài hạn. Xu hướng này phù hợp với cam kết của Việt Nam tại COP26 về mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, đồng thời tạo nền tảng để ngành thép tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu trong giai đoạn chuyển đổi sang kinh tế xanh.

Bên cạnh áp lực từ xu hướng xanh hóa, cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu cũng tiếp tục gia tăng, trong khi các biện pháp phòng vệ thương mại từ những thị trường lớn như Mỹ và EU vẫn là rủi ro đáng kể đối với các doanh nghiệp phụ thuộc mạnh vào xuất khẩu.

Tuy vậy, theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), việc tái cân bằng chiến lược theo hướng gia tăng tỷ trọng thị trường nội địa được xem là “vùng đệm” quan trọng, giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro từ biến động thương mại quốc tế, đồng thời duy trì nhịp tăng trưởng ổn định trong trung và dài hạn.

Trong bối cảnh chu kỳ đầu tư hạ tầng trong nước đang được đẩy mạnh, cùng với sự phục hồi dần của lĩnh vực xây dựng, bất động sản, thị trường nội địa được kỳ vọng tiếp tục là trụ đỡ quan trọng cho ngành thép trong giai đoạn tới.

Vũ Quang