Thị trường nội địa kỳ vọng trở thành động lực mới của ngành gỗ

Đây là nhận định được nhiều chuyên gia, hiệp hội và doanh nghiệp đưa ra tại Hội thảo trực tuyến “Định vị thị trường nội địa - Động lực tăng trưởng của ngành gỗ Việt trong tương lai” diễn ra chiều 6/8 do Hiệp hội gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest), Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP Hồ Chí Minh (HAWA), Tổ chức Forest Trends và Mạng lưới EUDR Lâm nghiệp tổ chức.

Theo ông Phùng Quốc Mẫn - Chủ tịch HAWA, ngành gỗ Việt Nam đã khẳng định năng lực sản xuất, thiết kế và quản trị chất lượng khi sản phẩm có mặt tại nhiều thị trường khó tính trên thế giới. Khoảng 80% giá trị cấu thành sản phẩm được tạo ra trong nước, đóng góp lớn cho xuất khẩu, việc làm và sinh kế của hàng triệu lao động.

Năm 2025, giá trị xuất khẩu lâm sản đạt 18,33 tỷ USD tăng 5,6% so với năm 2024 và tăng 16,0% so với năm 2021, giá trị xuất siêu đạt 15,1 tỷ USD; 7 tháng năm 2026 giá trị xuất khẩu lâm sản đạt 10,81 tỷ USD tăng 4,6% so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, ông Mẫn cho rằng đây cũng là một nghịch lý khi sản phẩm gỗ Việt đủ sức cạnh tranh toàn cầu nhưng chưa xây dựng được vị thế tương xứng ngay tại thị trường nội địa.

Trong bối cảnh Việt Nam có hơn 100 triệu dân, tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu nhà ở và nâng cấp không gian sống ngày càng lớn, thị trường trong nước còn nhiều dư địa để phát triển.

Theo ông Mẫn, thị trường nội địa không phải là phương án dự phòng khi xuất khẩu gặp khó khăn mà cần được xác lập là một trong hai trụ cột chiến lược của ngành gỗ và nội thất Việt Nam, song hành với xuất khẩu.

Thị trường nội địa được kỳ vọng trở thành động lực mới của ngành gỗ. Ảnh minh họa

Ở góc độ thị trường, ông Ngô Sỹ Hoài - Tổng Thư ký Viforest cho biết, với mức chi tiêu khoảng 50 USD/người/năm, quy mô thị trường gỗ và nội thất trong nước hiện đạt khoảng 5 tỷ USD, thậm chí một số nghiên cứu ước tính gần 7 tỷ USD và có thể vượt 7,3 tỷ USD vào năm 2030 nếu duy trì tốc độ tăng trưởng 7-9%/năm.

Ông Hoài cho hay, điểm nghẽn hiện nay không nằm ở quy mô thị trường mà ở việc thiếu “hạ tầng thị trường”. Hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, dữ liệu doanh nghiệp, cơ chế chứng nhận và truy xuất nguồn gốc còn thiếu đồng bộ khiến người tiêu dùng khó nhận diện sản phẩm đạt chuẩn, đồng thời làm giảm động lực đầu tư của doanh nghiệp.

Từ thực tiễn sản xuất, ông Lê Đức Nghĩa - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Gỗ An Cường cho rằng, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy khi phát triển thị trường trong nước. Theo ông, kinh doanh nội địa không phải là “phao cứu sinh” của xuất khẩu mà là một thị trường độc lập, đòi hỏi chiến lược riêng về thương hiệu, hệ thống phân phối và dịch vụ.

Ông Nghĩa cũng kiến nghị sớm ban hành bộ tiêu chuẩn và hệ thống ghi nhãn sản phẩm gỗ tiêu thụ trong nước, đồng thời khuyến khích sử dụng gỗ hợp pháp trong mua sắm công. Bên cạnh đó, chuyển đổi số đã giúp An Cường tăng biên lợi nhuận thêm 2-3 điểm phần trăm mà không phải tăng tương ứng nhân sự, cho thấy dư địa lớn trong nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đồng quan điểm, ông Vũ Hải Bằng - Tổng Giám đốc Công ty CP Woodsland, cảnh báo nếu doanh nghiệp Việt không khai thác hiệu quả thị trường trong nước thì các doanh nghiệp nước ngoài sẽ tham gia và chiếm lĩnh những khâu có giá trị gia tăng cao như thiết kế, phân phối, lắp đặt và dịch vụ sau bán hàng.

Các chuyên gia cho rằng, để thị trường nội địa thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, cần sớm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, cơ chế truy xuất nguồn gốc, xây dựng cơ sở dữ liệu ngành, phát triển các nền tảng kết nối và có chính sách phù hợp khuyến khích sử dụng sản phẩm gỗ Việt. Đây sẽ là nền tảng giúp ngành gỗ nâng cao sức chống chịu trước biến động thương mại toàn cầu, đồng thời tạo thêm dư địa tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.

Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành công văn số 8667/BNNMT-LNKL về tiếp tục triển khai thực hiện Kế hoạch phát triển rừng trồng sản xuất gỗ lớn giai đoạn 2024-2030.

Nguyên Phương