Thị trường dầu toàn cầu đối mặt 'cú sốc kép' từ xung đột Iran

Xung đột với Iran đang khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu đảo chiều, khi cả nguồn cung và nhu cầu đồng thời suy giảm, theo báo cáo tháng của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).

Trụ sở Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) tại Paris, Pháp. Ảnh: IEA

Trong báo cáo ngày 14-4, IEA cho biết xung đột đã “làm đảo lộn hoàn toàn triển vọng tiêu thụ dầu mỏ toàn cầu”, khi kinh tế thế giới đối mặt một trong những cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất từ trước tới nay.

IEA hiện dự báo nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm 80.000 thùng/ngày trong năm 2026, đảo chiều so với mức tăng 640.000 thùng/ngày trong báo cáo tháng 3.

Đà suy giảm dự kiến lan rộng khi tình trạng khan hiếm kéo dài và giá năng lượng duy trì ở mức cao, đặc biệt tại Trung Đông và châu Á – Thái Bình Dương, với các sản phẩm như naphtha, khí dầu mỏ hóa lỏng và nhiên liệu máy bay.

Trong quý II-2026, nhu cầu có thể giảm tới 1,5 triệu thùng/ngày — mức giảm sâu nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Trước đó một ngày, OPEC cũng hạ dự báo nhu cầu trong quý II, nhưng vẫn giữ nguyên triển vọng cả năm.

Ở chiều nguồn cung, IEA cho biết sản lượng dầu toàn cầu năm nay có thể giảm trung bình 1,5 triệu thùng/ngày so với năm trước, chủ yếu do các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng Trung Đông và việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz, làm gián đoạn sản xuất và xuất khẩu.

So với báo cáo tháng 3 — khi IEA còn dự báo nguồn cung tăng 1,1 triệu thùng/ngày — đây là sự đảo chiều rõ rệt.

Các gián đoạn này đã khiến thị trường thiếu hụt tới 10,1 triệu thùng/ngày trong tháng 3. “Đây là sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử,” IEA nhấn mạnh.

Tổng thể, mức dư cung của thị trường dầu mỏ toàn cầu trong năm 2026 được dự báo chỉ còn khoảng 410.000 thùng/ngày, giảm mạnh so với mức 2,46 triệu thùng/ngày trước đó.

Dù vậy, phản ứng của thị trường khá hạn chế. Trong phiên 14-4, giá dầu Brent giao dịch quanh mức 98,60 USD/thùng, gần như không biến động so với trước khi báo cáo được công bố — cho thấy thị trường đang phản ánh không chỉ cú sốc nguồn cung mà cả nguy cơ nhu cầu suy yếu.

IEA nhấn mạnh việc khôi phục dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz là yếu tố then chốt để hạ nhiệt áp lực thị trường. Lượng dầu thô, nhiên liệu tinh chế và khí hóa lỏng đi qua tuyến này chỉ đạt 3,8 triệu thùng/ngày vào đầu tháng 4, giảm mạnh so với hơn 20 triệu thùng/ngày của tháng 2, trước khi xung đột leo thang.

“Việc khôi phục dòng chảy qua eo biển Hormuz vẫn là yếu tố quan trọng nhất để giảm áp lực lên nguồn cung, giá cả và kinh tế toàn cầu,” IEA cho biết.

Theo kịch bản cơ sở, vận chuyển dầu và khí đốt từ Trung Đông có thể được nối lại vào giữa năm, dù quy mô vẫn thấp hơn trước xung đột.

Tuy nhiên, trong kịch bản xấu hơn, gián đoạn kéo dài có thể làm hao hụt gần 2 tỷ thùng dầu dự trữ toàn cầu, đồng thời khiến nhu cầu giảm trung bình 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước từ quý II đến quý IV.

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị chưa hạ nhiệt, triển vọng thị trường dầu mỏ toàn cầu giờ không chỉ phụ thuộc vào nguồn cung, mà vào việc cú sốc này sẽ làm suy yếu nhu cầu đến mức nào.

Theo Financial Times, CNN

Tùng Lâm