Thị trường chứng khoán tái định giá, xu hướng trung hạn dần rõ nét

Dịch chuyển cấu trúc lợi nhuận giữa các ngành

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại quý I/2026 với nhịp điều chỉnh mạnh, trong đó, áp lực bán gia tăng rõ rệt trong tháng 3 - thời điểm các yếu tố địa chính trị bất ngờ leo thang và nhanh chóng chi phối tâm lý nhà đầu tư.

Thống kê cho thấy, VN-Index giảm khoảng 7,7% từ đầu năm và có thời điểm mất tới 12,4% kể từ khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang. Tuy nhiên, thanh khoản vẫn duy trì ở mức cao, phản ánh dòng tiền chưa rút khỏi thị trường, mà chủ yếu dịch chuyển giữa các nhóm ngành.

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại quý I/2026 với nhịp điều chỉnh mạnh. Ảnh: Đức Thanh

Theo đánh giá của BSC Research, cú sốc địa chính trị chỉ đóng vai trò là yếu tố kích hoạt trong bối cảnh thị trường đã có dấu hiệu chững lại từ trước, khi dòng tiền không còn lan tỏa mạnh như giai đoạn đầu năm. Điều này khiến quá trình điều chỉnh diễn ra nhanh và rõ nét hơn.

Diễn biến thị trường trong giai đoạn vừa qua cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các nhóm ngành. Những lĩnh vực nhạy cảm với lãi suất và tiêu dùng như bất động sản, bán lẻ chịu áp lực điều chỉnh mạnh, trong khi các ngành gắn với giá hàng hóa như dầu khí, phân bón lại thu hút dòng tiền trong ngắn hạn.

Sự phân hóa này phản ánh sự dịch chuyển trong cấu trúc lợi nhuận giữa các ngành. Các doanh nghiệp có thị phần nội địa lớn, khả năng kiểm soát chi phí đầu vào tốt được đánh giá sẽ duy trì biên lợi nhuận ổn định hơn trong bối cảnh biến động, trong khi những ngành phụ thuộc nhiều vào chi phí năng lượng hoặc cầu tiêu dùng bên ngoài tiếp tục đối mặt với áp lực.

Giai đoạn “bản lề” của xu hướng trung hạn

Theo báo cáo của Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS), thị trường đang bước vào giai đoạn “bản lề”, nơi xu hướng trung hạn dần được xác lập. Sau khi giảm sâu về vùng 1.580 - 1.600 điểm, VN-Index đã ghi nhận lực cầu bắt đáy, đặc biệt tại nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, qua đó phục hồi trở lại vùng 1.670 - 1.700 điểm.

Việc chỉ số tiệm cận và duy trì quanh đường trung bình dài hạn (MA200) được xem là yếu tố quan trọng để xác nhận đà hồi phục. Trong kịch bản tích cực, nếu thị trường đón nhận thông tin hỗ trợ như nâng hạng và dòng vốn ngoại quay trở lại, VN-Index có thể hướng tới vùng 1.750 điểm. Ngược lại, nếu rủi ro địa chính trị tiếp tục leo thang hoặc áp lực tỷ giá gia tăng, thị trường có thể quay lại kiểm định các vùng hỗ trợ thấp hơn. Khi đó, xu hướng tăng sẽ cần thêm thời gian để được xác nhận.

Bước sang quý II/2026, thị trường được dự báo vận động thận trọng hơn, khi các biến số bên ngoài vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, nhịp điều chỉnh vừa qua được xem là bước chuyển cần thiết trong quá trình tái định giá.

Ở góc độ định giá, hệ số giá trên thu nhập, dùng để định giá cổ phiếu bằng cách so sánh giá thị trường hiện tại với lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (P/E) của VN-Index hiện đã giảm về khoảng 12 - 13 lần, tiệm cận vùng thấp trong lịch sử. Theo các chuyên gia, mức định giá này đang trở nên hấp dẫn, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế vẫn duy trì tăng trưởng và kỳ vọng nâng hạng thị trường tiếp tục được củng cố. Dòng tiền trong giai đoạn tới sẽ tiếp tục ưu tiên các doanh nghiệp đầu ngành, có nền tảng tài chính vững và khả năng kiểm soát chi phí tốt.

Cơ hội đầu tư không còn mang tính dàn trải, mà tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng đủ mạnh để vượt qua giai đoạn khó khăn. Sự dịch chuyển này phản ánh một thay đổi quan trọng trong cách thị trường định giá, khi yếu tố ổn định và khả năng chống chịu được ưu tiên hơn so với tăng trưởng ngắn hạn.

Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, mặt bằng định giá hiện tại đang trở thành một trong những yếu tố hỗ trợ quan trọng cho thị trường.

Theo ông Minh, P/E của VN-Index tính theo lợi nhuận 4 quý gần nhất hiện quanh mức 13 lần, nằm ở vùng thấp trong dải biến động lịch sử, trong khi P/E dự phóng năm 2026 ở mức khoảng 12 lần, cho thấy mức độ hấp dẫn đang gia tăng. Bên cạnh đó, trạng thái quá bán trong ngắn hạn cũng có thể kích thích lực cầu bắt đáy quay trở lại trong các phiên tới.

“Trong bối cảnh hiện tại, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục vận động theo hướng tích lũy và phân hóa. Nhà đầu tư nên ưu tiên chiến lược giải ngân từng phần, tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và khả năng chống chịu trước biến động vĩ mô” - ông Minh khuyến nghị./.

Tấn Minh