Thi ca hòa nhịp cùng khát vọng vươn mình của dân tộc

Theo Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều, Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 diễn ra vào Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ (tức ngày 3-3-2026) tại các phường Bãi Cháy, Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Trong bối cảnh Đảng ta vừa tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, đánh dấu bước chuyển mình đặc biệt của đất nước, mở đầu kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với tầm nhìn chiến lược dài hạn, khát vọng và quyết tâm nâng cao năng lực quản trị quốc gia, phát triển mọi mặt kinh tế - xã hội, nâng cao hình ảnh, vị thế và sức mạnh Việt Nam trong thời đại mới.

Vào thời điểm này, có thể nói đất nước và dân tộc ta đang đứng "Trước biển lớn" toàn cầu và nhân loại, với quyết tâm và khát vọng lớn lao, cùng với đó là những khó khăn, thách thức phải vượt qua để con tàu Việt Nam vững vàng tiến ra đại dương bao la của thế giới, trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, dân chủ, công bằng, văn minh vào năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Trong cuộc trường chinh đó, văn học và thi ca, các nhà thơ và văn nghệ sĩ luôn đồng hành cùng nhân dân cả nước như đã từng đồng hành trong quá khứ, góp phần phát huy giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam; phát huy truyền thống yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần tự chủ và tự cường dân tộc, vì sự phát triển mạnh mẽ của đất nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Theo Ban Tổ chức (BTC), với chủ đề "Trước biển lớn" và tỉnh Quảng Ninh là đơn vị đăng cai tổ chức, Ngày Thơ năm nay là sự kết hợp tuyệt vời của thi ca và biển cả. Việc lựa chọn Quảng Ninh làm địa điểm tổ chức Ngày Thơ Việt Nam năm 2026 cũng mang tính biểu tượng sâu sắc. Bởi đây là vùng đất hội tụ biển đảo, di sản và công nghiệp; nơi có vịnh Hạ Long - Di sản Thiên nhiên Thế giới được UNESCO công nhận; nơi từng ghi dấu sự kiện vua Lê Thánh Tông đề thơ trên vách núi Bài Thơ cách đây hơn 558 năm; Quảng Ninh cũng là địa phương đầu tiên tổ chức sự kiện thơ quy mô cấp tỉnh từ năm 1988, trước khi Ngày Thơ Việt Nam chính thức ra đời trên phạm vi toàn quốc năm 2003, do Hội Nhà văn Việt Nam chủ trì. Vì thế, việc tổ chức Ngày Thơ Việt Nam tại Quảng Ninh vừa là sự tiếp nối truyền thống, vừa là bước đi chiến lược trong chủ trương đưa Ngày Thơ luân phiên về các địa phương của Hội Nhà Văn Việt Nam, để thơ ca thực sự đến gần hơn với công chúng cả nước

Chủ đề "Trước biển lớn" của Ngày Thơ đã gợi mở cho công chúng về không gian địa lý của một tỉnh vùng biển - Quảng Ninh, đồng thời cũng mang ý nghĩa của đất nước đứng trước vận hội mới trong kỷ nguyên mới và hành trình vươn mình để trở thành quốc gia phát triển. Trong bối cảnh ấy, VHNT nói chung, thi ca nói riêng được xác định là tiếng nói tâm hồn, là nguồn lực tinh thần quan trọng, góp phần bồi đắp bản lĩnh, trí tuệ và lòng tự tôn dân tộc.

Tâm điểm của Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 là Đêm thơ Nguyên tiêu "Trước biển lớn", diễn ra tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm tỉnh Quảng Ninh cùng nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật đặc sắc khác. Cùng đó là tọa đàm "Phẩm giá của thơ ca" do nhà văn Nguyễn Bình Phương - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, chủ trì. Đây là diễn đàn trao đổi học thuật được đông đảo công chúng, người yêu thơ và các nhà thơ, nhà văn, nhà lý luận phê bình quan tâm trong Ngày Thơ Việt Nam 2026. Tọa đàm năm nay lựa chọn chủ đề xoay quanh "phẩm giá thơ ca", với tinh thần nhìn nhận và đặt ra yêu cầu xây dựng, gìn giữ, bảo vệ thơ ca trước những thách thức mới của xã hội. Trong thời đại ngày nay, đặc biệt là sự phát triển, lan tỏa của mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo, với tư cách người cầm bút, nhà thơ sẽ phải làm gì để giữ được bản lĩnh, nhân cách, bảo vệ và sáng tạo những giá trị thơ ca đích thực, làm nên phẩm giá của nhà thơ…

Một trong những điểm mới mang đậm tính xã hội của Ngày Thơ Việt Nam 2026 là chủ trương đưa thơ ra khỏi không gian hội trường, sân khấu, trực tiếp đến với công chúng yêu thơ rộng rãi. Theo đó, BTC sẽ thành lập một số nhóm các nhà thơ, đi xuống các hầm mỏ, đến với học sinh, sinh viên các trường đại học; các nhà máy và đơn vị bộ đội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh để giao lưu, nói chuyện về thi ca và đọc thơ cho công chúng, đưa thơ ca thành nguồn động viên tinh thần, gieo mầm cảm xúc và nhân cách, bồi đắp lý tưởng và lòng yêu nước…

Không gian Ngày thơ năm nay còn trưng bày 50 câu thơ về biển được tuyển chọn từ thơ cổ đại, trung đại đến hiện đại, trình bày trên các cánh buồm thơ do nhiếp ảnh gia Dương Minh Long thiết kế…

Có thể thấy, từ không gian thiêng liêng của Đêm thơ Nguyên tiêu, đến những hầm mỏ sâu trong lòng đất, từ diễn đàn học thuật bàn về "phẩm giá của thơ ca" đến việc đưa thơ đến các trường học, nhà máy, đơn vị bộ đội - Ngày Thơ Việt Nam 2026 thực sự mở ra một hành trình đưa thi ca "ra biển lớn" như chủ đề mà BTC đã đề ra.

P.Lan- B.T