Thể thao Việt Nam 80 năm xây dựng và phát triển (27/3/1946 - 27/3/2026): Khẳng định vị thế, nâng cao hình ảnh quốc gia

Các vận động viên tham dự Đại hội Thể dục thể thao Thủ đô lần thứ XI, tháng 12-2025. Ảnh: Duy Minh

Chiến lược đúng đắn, đầu tư có trọng điểm

Tại Asian Games, thể thao Việt Nam đã có bước tiến rõ rệt, từ chỗ tham dự với tinh thần học hỏi đến việc giành huy chương ở nhiều môn thế mạnh như: Điền kinh, bắn súng, taekwondo, karate, cầu mây, đua thuyền, cử tạ… Điều này cho thấy hiệu quả của chiến lược đầu tư có trọng điểm và định hướng phát triển lực lượng kế cận.

Đặc biệt, thể thao Việt Nam đã dần vươn tầm châu lục và thế giới. Dấu mốc đáng nhớ là tấm Huy chương vàng Asian Games 1994 của Trần Quang Hạ (taekwondo), mở ra niềm tin và khát vọng vươn tầm trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn. Tiếp đó, tấm Huy chương bạc Olympic Sydney 2000 của Trần Hiếu Ngân đã đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam bước lên bục vinh quang Olympic, tạo tiền đề cho các bước đi chiến lược trong đầu tư thể thao thành tích cao.

Ở cấp độ khu vực, những vận động viên như Nguyễn Thị Ánh Viên không chỉ mang về nhiều huy chương mà còn lan tỏa hình ảnh thế hệ vận động viên Việt Nam bản lĩnh, hội nhập. Đỉnh cao là tấm Huy chương vàng Olympic Rio 2016 của Hoàng Xuân Vinh - cột mốc lịch sử khẳng định khả năng chinh phục đỉnh cao thế giới của thể thao Việt Nam khi có chiến lược đúng đắn và sự chuẩn bị khoa học.

Trong dòng chảy phát triển, thể thao Hà Nội luôn giữ vai trò đầu tàu. Nhiều vận động viên tiêu biểu như: Đinh Phương Thành (thể dục dụng cụ), Hà Thị Linh (boxing), Trần Hoàng Khôi (bowling), Nguyễn Xuân Lợi, Nguyễn Văn Quyết (đấu kiếm), Cấn Tất Dự (vật), Đinh Thị Hương (karate), Đặng Thu Hương (khiêu vũ thể thao)… đã đóng góp quan trọng cho thành tích chung của thể thao nước nhà. Lực lượng vận động viên Hà Nội giữ vai trò nòng cốt trong nhiều đội tuyển quốc gia, góp phần mang về nhiều huy chương tại SEA Games, ASIAD và Olympic.

Theo nguyên Vụ trưởng Vụ Thể thao thành tích cao 1 (Ủy ban Thể dục thể thao nay là Cục Thể dục thể thao Việt Nam) Nguyễn Hồng Minh, thể thao Việt Nam phát triển qua nhiều giai đoạn với những bước đi phù hợp từng thời kỳ. Từ điều kiện kinh tế còn khó khăn đến giai đoạn hội nhập sâu rộng, mỗi thành tích đạt được đều phản ánh vai trò của công tác hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, thể thao Việt Nam vẫn đối mặt với thách thức khi thành tích tại Asian Games và Olympic chưa tương xứng với tiềm năng. Bài toán đào tạo vận động viên đỉnh cao, ứng dụng khoa học, công nghệ và hoàn thiện cơ chế, chính sách vẫn cần được giải quyết đồng bộ.

Tạo nền tảng vững chắc, hướng tới Olympic

Theo GS.TS Lâm Quang Thành, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Thể dục thể thao (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), để cạnh tranh tại Olympic, tài năng là điều kiện cần nhưng chưa đủ; điều kiện đủ là hệ thống huấn luyện hiện đại, môi trường thi đấu quốc tế thường xuyên và chế độ đãi ngộ phù hợp. Đây là nền tảng để vận động viên phát huy tối đa năng lực và vươn tới đỉnh cao. Quá trình hội nhập quốc tế mở ra nhiều cơ hội tiếp cận khoa học huấn luyện tiên tiến, song cũng đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về tư duy và phương thức phát triển.

Nguyên Trưởng đoàn Thể thao Việt Nam Trần Đức Phấn khẳng định, sự phát triển của thể thao Việt Nam trong 80 năm qua mang tính thực chất, thể hiện ở mức độ đầu tư ngày càng bài bản. Việc đưa vận động viên tập huấn dài hạn tại châu Âu, Mỹ và tập trung nguồn lực cho các môn trọng điểm đã góp phần nâng cao vị thế thể thao Việt Nam.

Ở cấp địa phương, thể thao Hà Nội tiếp tục đặt mục tiêu duy trì vị trí số 1 toàn đoàn tại các kỳ đại hội thể thao toàn quốc, đồng thời đóng góp khoảng 30% Huy chương vàng cho đoàn thể thao Việt Nam tại SEA Games. Thành phố đã triển khai nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ vận động viên, đặc biệt là các tài năng hướng tới Olympic với mức hỗ trợ dài hạn, cùng chế độ thưởng rõ ràng cho các thành tích quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng giúp thể thao Thủ đô giữ vững vai trò đầu tàu.

Cùng với đó, hệ thống chính sách dành cho thể thao thành tích cao ngày càng được hoàn thiện. Nghị định số 349/2025/NĐ-CP của Chính phủ Quy định chế độ, chính sách đối với thành viên đội thể thao tham gia tập trung tập huấn, thi đấu, đã nâng mức thưởng cho vận động viên đạt thành tích cao. Trong đó Huy chương vàng Olympic được thưởng 3,5 tỷ đồng; Huy chương vàng ASIAD 280 triệu đồng; Huy chương vàng SEA Games 54 triệu đồng. Những chính sách này góp phần tạo động lực mạnh mẽ cho vận động viên yên tâm tập luyện, thi đấu.

Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Nguyễn Danh Hoàng Việt cho hay, Chiến lược phát triển thể dục thể thao Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 tiếp tục định hướng nâng cao chất lượng phong trào thể thao quần chúng, đồng thời nâng tầm thể thao thành tích cao, hướng tới tiệm cận các nền thể thao phát triển ở châu Á.

Qua 80 năm xây dựng và phát triển, thể thao Việt Nam đã tạo dựng nền tảng quan trọng để hướng tới những mục tiêu lớn hơn. Khát vọng chinh phục Olympic không còn xa vời mà đang dần trở thành hiện thực, nếu tiếp tục kiên định với chiến lược đúng đắn, đầu tư hiệu quả và đổi mới toàn diện.

Ngân Hà