Thế mắc kẹt của ngành sản xuất Indonesia

Xung đột kéo dài tại Trung Đông đã khiến nguồn năng lượng nhập khẩu trở thành một lựa chọn đắt đỏ đối với các ngành công nghiệp tại nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á

Các nhà sản xuất tại Indonesia đang chịu sức ép kép khi căng thẳng tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, trong khi tình trạng thiếu hụt khí đốt trong nước kéo dài làm hạn chế nguồn cung. Diễn biến này buộc nhiều nhà máy phải cắt giảm sản lượng.

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp kêu gọi chính phủ hạn chế xuất khẩu để ưu tiên đáp ứng nhu cầu trong nước. Theo họ, tình trạng này khiến họ bị thu hẹp biên lợi nhuận, gián đoạn sản xuất và suy giảm năng lực cạnh tranh.

Ông Edy Suyanto, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Gốm sứ Indonesia cho biết ngành này hiện đang đối mặt với một “cuộc khủng hoảng khí đốt”. Các nhà máy gốm sứ chỉ hoạt động ở mức 70% công suất trong quý 1/2026, thấp hơn mục tiêu 80% của ngành và cũng thấp hơn mức trung bình 73% của năm trước.

“Chúng tôi rất lo ngại về tình trạng gián đoạn nguồn cung khí đốt kéo dài và hy vọng chính phủ hành động ngay lập tức bằng cách áp dụng nghĩa vụ cung ứng cho thị trường nội địa đối với khí tự nhiên và giảm hạn ngạch xuất khẩu”, ông Suyanto nhấn mạnh.

THIẾU HỤT NGUỒN CUNG TRONG NƯỚC

Xung đột kéo dài tại Trung Đông khiến năng lượng nhập khẩu trở thành lựa chọn đắt đỏ đối với các ngành công nghiệp của nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á - vốn là nước nhập khẩu nhiên liệu ròng.

Cùng lúc đó, sản xuất khí đốt trong nước bị gián đoạn kể từ tháng 8/2025, khiến tình trạng thiếu hụt nguồn cung càng thêm trầm trọng.

Nguyên nhân chủ yếu là do gián đoạn từ nhà phân phối quốc doanh Perusahaan Gas Negara, bắt nguồn từ các sự cố ngoài kế hoạch ở khâu thượng nguồn, bao gồm loạt vấn đề bảo trì, ảnh hưởng đến các trung tâm sản xuất quan trọng tại Tây Java và Đông Java.

Tình hình này buộc chính phủ phải cắt giảm đáng kể phân bổ trong chương trình giá khí đốt ưu đãi cho công nghiệp. Lượng khí cấp theo chương trình trợ giá tại một số khu vực công nghiệp trọng điểm đã giảm tới 30%.

Ngành gốm sứ là một trong bảy lĩnh vực sản xuất hiện được hưởng ưu đãi, cùng với phân bón, hóa dầu, hóa oleo, thép, thủy tinh và găng tay cao su.

Gốm sứ là một trong những ngành được hưởng ưu đãi giá khí đốt tại Indonesia

Tình trạng thiếu hụt khí đốt đã khiến các nhà máy gốm sứ tại Đông Java phải ngừng hoạt động trong một tuần vào tháng 1, trong khi nguồn cung thắt chặt cũng khiến giá cả tăng mạnh.

Áp lực chi phí sau đó lan rộng trong cơ cấu sản xuất, với chi phí năng lượng hiện chiếm tới 35% tổng chi phí, tăng từ mức 25% cách đây 4 năm.

“Áp lực còn gia tăng do đồng rupiah mất giá so với USD, trong khi thanh toán khí đốt được định giá bằng USD”, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Gốm sứ Indonesia Edy Suyanto lưu ý, đồng thời nêu bật yếu tố tỷ giá đã tạo thêm gánh nặng cho các nhà sản xuất.

CÚ SỐC KÉP

Ngành gốm sứ đang đứng trước thời điểm then chốt khi áp lực gia tăng đã đe dọa cả chi phí lẫn sản lượng.

Ngoài chi phí tăng và gián đoạn nguồn cung, các nhà sản xuất còn phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ hàng nhập khẩu - xu hướng có thể trầm trọng hơn trong bối cảnh xung đột Trung Đông.

Hiệp hội cảnh báo các nhà xuất khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ có thể chuyển hướng hàng hóa sang Indonesia khi các thị trường truyền thống tại Trung Đông bị gián đoạn bởi chiến sự. Điều này sẽ gây thêm áp lực lên các nhà sản xuất nội địa, vốn phải đối mặt với chi phí cao và, trong một số trường hợp, các hành vi thương mại bị cho là không công bằng.

Đáng chú ý, mặc dù là quốc gia sản xuất dầu, nhưng sản lượng trong nước lại không đủ để đáp ứng nhu cầu cao, nên Indonesia buộc phải nhập khẩu một lượng lớn sản phẩm hóa dầu, với hơn 55% các loại polymer chủ chốt phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài.

Ông Fajar Budiono, Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Olefin, Aromatic và Nhựa Indonesia, cho biết các nhà máy hóa dầu hạ nguồn hiện chỉ hoạt động khoảng 70% công suất. Sản lượng vẫn tương đối ổn định khi các nhà sản xuất đáp ứng nhu cầu theo mùa trước tháng Ramadan và kỳ nghỉ lễ Eid. Tuy nhiên, ông cảnh báo các gián đoạn rõ rệt hơn có thể xuất hiện trong tuần thứ hai sau kỳ nghỉ khi áp lực nguồn cung bắt đầu bộc lộ.

Ngành nhựa Indonesia càng rơi vào thế rủi ro hơn do 50% nguyên liệu, đặc biệt là polypropylene và polyethylene, là nhập khẩu từ Trung Đông. Nguồn cung thắt chặt đã đẩy giá nguyên liệu nhựa tăng mạnh, với polymer tăng từ khoảng 1.100 USD lên 1.700 USD mỗi tấn chỉ trong tuần qua.

BÀI TOÁN KHÓ

Ông Yusri Usman, Giám đốc điều hành Trung tâm Năng lượng và Tài nguyên Indonesia, cho rằng Indonesia - một trong những nhà cung cấp khí đốt lớn của Đông Nam Á - đang đối mặt với thách thức phức tạp khi nguồn cung trong nước bị hạn chế nhưng vẫn phải thực hiện các cam kết xuất khẩu hiện có.

Bất kỳ điều chỉnh nào trong phân bổ khí đốt đều có thể ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư và kế hoạch sản xuất trong tương lai, đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách phải cân đối cẩn trọng giữa nhu cầu trong nước và nghĩa vụ hợp đồng quốc tế.

Trong năm 2025, tổng sản lượng khí đốt của Indonesia đạt 5.600 tỷ đơn vị nhiệt Anh mỗi ngày, trong đó gần 70% được tiêu thụ trong nước và phần còn lại dành cho xuất khẩu.

Sản lượng khí tự nhiên của Indonesia liên tục suy giảm trong những năm qua

Do chưa có nguồn cung khí qua đường ống mới đáng kể nào trước ít nhất năm 2028, quốc gia này ngày càng phải phụ thuộc vào khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) để bù đắp thiếu hụt - một giải pháp tốn kém trong bối cảnh giá tăng cao do căng thẳng Trung Đông.

Ông Yusri cho biết thêm: “Trong khi đảm bảo nguồn cung trong nước vẫn là ưu tiên, Indonesia bị ràng buộc bởi các hợp đồng xuất khẩu LNG dài hạn, vốn có những hệ lụy pháp lý và tài chính nếu bị điều chỉnh hoặc hủy bỏ”.

Lan Anh