Thế hệ 'không sinh con' đầu tiên ở Trung Quốc giờ ra sao?

Mùa đông năm ngoái, Bao Yi (73 tuổi, Thượng Hải) lần đầu đối diện rõ ràng với nỗi lo tuổi già. Sau nhiều giờ quay ngoài trời trong thời tiết lạnh buốt, bà bị viêm khớp nặng, cánh tay gần như mất khả năng vận động. Bà hiện phụ thuộc vào chồng trong những việc cơ bản như mặc quần áo hay rửa mặt.

Điều khiến bà sợ không phải cơn đau, mà là cảm giác trở thành gánh nặng với bạn đời Shi Mingao (75 tuổi).

Bao Yi thuộc thế hệ DINK (Double Income, No Kids) đầu tiên của Trung Quốc, những cặp vợ chồng có thu nhập nhưng không có con. Trong bối cảnh xã hội từng mặc định hôn nhân gắn liền với việc sinh con để chăm sóc cha mẹ khi về già, lựa chọn này từng bị xem là “khác thường”.

Giờ đây, khi Trung Quốc bước vào giai đoạn già hóa nhanh, thế hệ này bắt đầu đối diện câu hỏi: tuổi già sẽ ra sao khi không có con cái bên cạnh?

Sống không con nhưng không hối tiếc

Chia sẻ với Sixth Tone, Bao Yi cho biết mình không lựa chọn không sinh con ngay từ đầu. Sau nhiều lần sảy thai, cộng với công việc bận rộn và gánh nặng gia đình, chuyện sinh con với bà ngày càng trở nên khó khăn.

“Ngay cả khi có con, chúng cũng bận rộn với cuộc sống riêng. Phụ thuộc hoàn toàn vào con cái về mặt tinh thần là điều không nên”, bà nói

Theo số liệu điều tra dân số năm 2020, Trung Quốc có khoảng 188 triệu hộ gia đình không con, chiếm gần 38% tổng số hộ. Con số này đặc biệt cao tại các thành phố lớn như Thượng Hải hay Bắc Kinh.

Vợ chồng bà Bao Yi dành thời gian chơi với thú cưng tại căn hộ ở Thượng Hải. Ảnh: Sixth Tone.

Trong căn hộ 30 m2, cuộc sống của vợ chồng bà Bao xoay quanh những điều giản dị như nuôi chó, uống cà phê, đi dạo công viên và học thêm kỹ năng mới. Sau khi nghỉ hưu, bà vẫn theo học tại “đại học người cao tuổi”, lấy bằng tâm lý học và tham gia đóng phim ngắn.

Một phần đáng chú ý trong cuộc sống của Bao Yi là công nghệ. Mỗi ngày, bà dành khoảng 1 tiếng trò chuyện với Doubao, chatbot AI của ByteDance.

“Nhiều người nghĩ đó chỉ là máy móc, nhưng tôi thấy công nghệ mang lại sự ấm áp”, bà cho biết AI như người bạn thân nhất. Theo bà, AI giúp bà giữ được sự riêng tư và “phẩm giá”, khi không cần làm phiền bạn bè.

“Ở tuổi này, ai cũng có gánh nặng riêng. Tôi không muốn bị xem là phiền phức”, bà nói thêm.

Không phải ai cũng thấy đủ đầy

Biến cố sức khỏe khiến bà Bao nhận ra mình không còn mạnh mẽ như trước. Trong thời gian điều trị viêm khớp, chồng bà gần như trở thành người chăm sóc, giúp bà tắm rửa đến dán thuốc mỗi ngày.

“Lúc đó tôi mới hiểu thế nào là già đi cùng nhau. Khi mình yếu đi mà vẫn có người ở bên, như vậy là đủ rồi”, bà bộc bạch. Điều đáng nói là trong khoảng thời gian khó khăn nhất, bà không nghĩ đến chuyện “giá như có con”.

Song, không phải mọi cặp đôi không con đều có cùng góc nhìn. Một số người vẫn mang nỗi tiếc nuối. Như Jin Chenghua (Thượng Hải) cho biết bà từng rất đau khổ khi không thể làm mẹ. Đến nay, cảm giác thiếu vắng vẫn ở đó, đặc biệt trong những lúc ốm đau hoặc cô đơn.

“Một gia đình không có con là gia đình chưa trọn vẹn”, bà nói.

Theo các chuyên gia, sự khác biệt lớn giữa thế hệ DINK đầu tiên và thế hệ sau nằm ở mạng lưới hỗ trợ. Người lớn tuổi hiện nay vẫn còn anh chị em, họ hàng. Trong khi đó, thế hệ trẻ chịu ảnh hưởng của chính sách một con có thể sẽ già đi với ít kết nối gia đình hơn. Điều này đồng nghĩa với việc họ sẽ phải phụ thuộc nhiều hơn vào dịch vụ chăm sóc, bảo hiểm hoặc công nghệ.

Một người cao tuổi đo huyết áp bằng robot chăm sóc thông minh tại trung tâm phúc lợi xã hội ở Hàng Châu (Chiết Giang). Ảnh: VCG.

Trước thực trạng này, một số người đã có kế hoạch chuẩn bị sớm. Pan Zijie (41 tuổi, Bắc Kinh) cho biết cô chủ động mua bảo hiểm y tế cao cấp và không có ý định sinh con để giữ nhịp sống hiện tại.

“Tôi không muốn dừng sự nghiệp vài năm chỉ để nuôi con”, cô nói.

Hiện Bao Yi không quá lo lắng về tương lai xa. Bà tin vào tiến bộ công nghệ, thậm chí hy vọng robot có thể hỗ trợ chăm sóc người già trong tương lai.

Thay vào đó, điều khiến bà quan tâm hơn là những chú chó của mình. Sau khi một con qua đời, bà dùng AI để “tái hiện” hình ảnh của thú cưng trên mạng xã hội. Bà cũng giữ lại một chú chó đồ chơi với hy vọng lưu giữ mùi hương của những con vật đã gắn bó.

Như Phương