Thế giới thời đàm: Kỳ vọng về giai đoạn mới giữa Pháp và Syria

Thông báo của Phủ tổng thống Syria ngày 5-7 cho biết, ông Macron sẽ sớm đến thăm Syria, nhưng không nêu rõ ngày cụ thể. Phủ tổng thống Syria nhấn mạnh, mục đích của chuyến thăm này là "tăng cường hợp tác kinh tế" khi người đứng đầu nhà nước Pháp sẽ đi cùng một phái đoàn bao gồm các nhà đầu tư và đại diện của các công ty Pháp và các cuộc đàm phán sẽ tập trung vào các diễn biến khu vực và quốc tế.

Nếu chuyến thăm này diễn ra, ông Macron sẽ là nguyên thủ Pháp đến thăm Syria sau 17 năm kể từ sau chuyến thăm của Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy vào các năm 2008 năm 2009. Ông Macron cũng sẽ là nguyên thủ một nước phương Tây đầu tiên đến thăm Syria kể từ khi Tổng thống Ahmed al-Sharaa lên nắm quyền vào cuối năm 2024. Trước đó, Quốc vương Qatar Tamim bin Hamad Al Thani đã trở thành nguyên thủ quốc gia đầu tiên đến thăm Syria vào đầu năm 2025. Tiếp đó là chuyến thăm Syria của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen vào tháng 1-2026 và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vào tháng 4-2026.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã chào đón người đồng cấp Syria Ahmad al-Chareh tại Điện Élyseé vào tháng 5-2025. Ảnh: europe1.fr

Từng có giai đoạn nồng ấm, song quan hệ giữa Pháp và Syria đã bị thử thách bởi làn sóng nổi dậy "Mùa xuân Arab" năm 2011 trước khi Paris đóng cửa đại sứ quán của mình tại Damascus một năm sau đó.

Quan hệ giữa Syria và Pháp đã có những bước tiến mạnh mẽ trong những tháng gần đây, cả về chính trị và kinh tế. Điều này được thể hiện qua việc tăng cường các cuộc tiếp xúc và gặp gỡ giữa lãnh đạo hai nước, cũng như sự quan tâm trở lại của các công ty Pháp đối với thị trường Syria và sự tham gia của họ vào các dự án tái thiết và hiện đại hóa cơ sở hạ tầng. Sự phát triển này phản ánh quyết tâm mở ra một giai đoạn hợp tác mới giữa hai bên và góp phần củng cố ổn định khu vực.

Chuyến thăm Paris của Tổng thống Ahmad al-Sharaa vào tháng 5-2025 đánh dấu thời điểm quan trọng trong sự phát triển của quan hệ song phương trong hai năm qua. Được Tổng thống Macron tiếp đón tại Điện Élyseé, hai bên đã có cuộc hội đàm sâu rộng tập trung vào tương lai của quan hệ giữa hai nước, các biện pháp tăng cường ổn định ở Syria và triển vọng hợp tác trong các lĩnh vực an ninh, phát triển và tái thiết. Tổng thống al-Charaa khẳng định Syria sẵn sàng hợp tác với tất cả các quốc gia mong muốn hỗ trợ quá trình tái thiết trong khuôn khổ tôn trọng chủ quyền của nước này. Về phần mình, Tổng thống Macron tái khẳng định cam kết của Pháp đối với sự thống nhất và chủ quyền của Syria, bày tỏ quyết tâm của đất nước ông trong việc hỗ trợ các nỗ lực tái thiết, góp phần khôi phục ổn định và phối hợp với Liên minh châu Âu (EU) hướng tới việc nới lỏng dần các lệnh trừng phạt, phù hợp với những diễn biến tại Syria.

Các kênh liên lạc giữa hai bên vẫn hoạt động tích cực sau chuyến thăm này. Hai tổng thống đã có nhiều cuộc điện đàm thảo luận về tình hình khu vực đang diễn biến, các biện pháp bảo đảm an ninh và ổn định, cũng như phối hợp giải quyết các vấn đề cùng quan tâm, thể hiện quyết tâm chung của họ trong việc tiếp tục đối thoại chính trị và tăng cường hợp tác ngoại giao.

Bên cạnh sự xích lại gần nhau về chính trị, khía cạnh kinh tế đã nổi lên như một trong những trụ cột chính của quan hệ Pháp-Syria, với sự trở lại dần dần của các công ty Pháp vào thị trường Syria sau nhiều năm suy giảm. Việc ký kết hợp đồng quản lý và vận hành nhà ga container tại cảng Latakia của Syria với công ty CMA CGM của Pháp vào ngày 1-5-2025 là một trong những cột mốc quan trọng của sự hợp tác này. Thỏa thuận, được ký kết trong thời hạn 30 năm, quy định khoản đầu tư ban đầu là 30 triệu euro trong năm đầu tiên, sau đó là các khoản đầu tư bổ sung lên đến 200 triệu euro trong ba năm tiếp theo.

Thỏa thuận này nhằm mục đích hiện đại hóa cơ sở hạ tầng cảng, áp dụng các công nghệ vận hành tiên tiến nhất, đổi mới thiết bị và tăng cường năng lực hoạt động của nhà ga container, đồng thời duy trì đầy đủ chủ quyền và quyền kiểm soát của nhà nước Syria. Thỏa thuận cũng bao gồm một cơ chế chia sẻ doanh thu lũy tiến, đảm bảo tăng tỷ lệ thu nhập của nhà nước, có thể đạt tới 70% doanh thu khi khối lượng hoạt động tăng lên. Theo thỏa thuận này, lô thiết bị vận hành hiện đại đầu tiên đã đến cảng Latakia vào ngày 4-9-2025. Lô hàng bao gồm các linh kiện cho cần cẩu thế hệ mới, phụ tùng thay thế và nhiều thiết bị kỹ thuật khác, đánh dấu sự khởi đầu cụ thể của chương trình hiện đại hóa cảng và tăng cường khả năng cạnh tranh của cảng trong khu vực Đông Địa Trung Hải.

Một minh họa khác cho sự phát triển của quan hệ kinh tế song phương là việc Tổng thống al-Charaa đã tiếp đón tại Damascus một phái đoàn lớn gồm các doanh nhân và nhà đầu tư Pháp hoạt động trong nhiều lĩnh vực như: Vận tải biển, hàng không, viễn thông, năng lượng, du lịch, quản lý nước và chất thải, cơ sở hạ tầng, dịch vụ kỹ thuật và công nghệ, thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ của Pháp đối với các dự án phát triển ở Syria.

Theo giới phân tích, việc thúc đẩy quan hệ giữa Syria và Pháp có tầm quan trọng đặc biệt đối với cả hai nước do những khía cạnh chính trị, kinh tế và văn hóa của chúng. Đối với Syria, việc tăng cường quan hệ với Pháp mang lại cơ hội củng cố liên kết với châu Âu, thu hút đầu tư và chuyên môn kỹ thuật, hỗ trợ các nỗ lực tái thiết và hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, đồng thời tạo ra các cơ hội việc làm mới. Đối với Pháp, sự ổn định ở Syria là điều thiết yếu để tăng cường an ninh khu vực và giảm thiểu tác động của các cuộc khủng hoảng nhân đạo và dòng người di cư bất hợp pháp. Điều này cũng mở ra cơ hội đầu tư cho các công ty Pháp trong các lĩnh vực vận tải, năng lượng, dịch vụ, cơ sở hạ tầng và công nghệ... Sự hợp tác này cũng góp phần vào việc chuyển giao các kỹ năng kỹ thuật và quản lý, cũng như phát triển kỹ năng của người Syria thông qua các chương trình đào tạo và nâng cao trình độ, mang lại những tác động tích cực đến các lĩnh vực chiến lược và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Syria.

Đặc biệt, chuyến thăm Damascus của ông Macron còn được ví là "động lực chính" trong quá trình bình thường hóa chế độ mới ở Syria. Chuyến thăm của nhà lãnh đạo Pháp diễn ra trước khi nhà lãnh đạo Syria tới Washington để gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó sẽ đề cập tới việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của châu Âu và Mỹ đối với Syria. "Ông Macron đang tạo điều kiện cho Tổng thống al-Sharaa vươn lên trên trường quốc tế", chuyên gia về Syria Arthur Quesnay nhận định.

Vì lẽ đó, Syria rất trông chờ chuyến thăm của ông Macron trong những ngày tới. Đó không chỉ là chuyến thăm mang tính lịch sử mà còn mang ý nghĩa quan trọng đối với quốc gia Tây Á này, góp phần thúc đẩy hợp tác song phương trên mọi lĩnh vực, với trọng tâm là tăng cường hợp tác kinh tế.

YÊN BÌNH