Thế cờ xe Hybrid CKD Việt: Toyota nâng cấp nhà máy, áp lực đè nặng lên các đối thủ

Trong cục diện này, bước đi mới nhất của Toyota với vốn đầu tư bổ sung hơn 283 triệu USD đang tạo ra sự phân hóa rõ rệt về vị thế. Quyết định mở rộng quy mô đầu tư nhà máy và thúc đẩy nội địa hóa của Toyota được đánh giá là bước đi có tác động lớn tới toàn thị trường, đẩy các đối thủ lớn như Honda cùng những cái tên như Hyundai-Kia vào một thế cờ cạnh tranh đầy áp lực.

Cuộc đua ở mảng xe Hybrid tại thị trường Việt ngày càng khốc liệt khi các hãng xe đẩy mạnh sang hướng lắp ráp nội dịa.

Trước làn sóng chuyển đổi phương tiện giao thông xanh đang gia tăng mạnh mẽ, Toyota đã thể hiện rõ định hướng chiến lược khi chính thức khởi động dự án xây dựng mở rộng nhà máy nhằm phục vụ kế hoạch nâng cao tỷ lệ nội địa hóa các dòng xe xanh tại Việt Nam.

Đây là một bước chuyển dịch quan trọng, đánh dấu sự thay đổi từ mô hình chủ yếu phân phối xe nhập khẩu nguyên chiếc (CBU) sang việc thiết lập nền tảng sản xuất bền vững ngay tại nội địa. Việc đổ thêm vốn vào dây chuyền sản xuất không chỉ giúp hãng ô tô Nhật Bản chủ động được nguồn cung trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu, mà còn giảm dần sự phụ thuộc vào các trung tâm xuất khẩu lớn trong khu vực như Thái Lan hay Indonesia.

Bước đi chủ động này mang lại cho Toyota lợi thế đi trước đáng kể về mặt chi phí và chuỗi cung ứng. Việc đưa sản phẩm xe xanh vào dây chuyền sản xuất trong nước tạo điều kiện cho doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận chuyển, linh hoạt điều chỉnh sản lượng theo sức mua thực tế của thị trường, đồng thời đón đầu các cơ chế hỗ trợ thuế, phí của Chính phủ dành cho xe thân thiện với môi trường được sản xuất nội địa.

Theo lộ trình được phê duyệt, Toyota Việt Nam sẽ khởi công xây dựng xưởng sơn và xưởng dập mới từ tháng 5/2027 với các chuẩn mực hiện đại hóa công nghệ, gia tăng mức độ tự động hóa và tối ưu hóa hiệu suất sử dụng năng lượng. Dự kiến khi hai xưởng này đi vào vận hành chính thức trong năm 2029, hạ tầng sản xuất tại Phú Thọ sẽ trở thành bệ đỡ vững chắc cho việc xuất xưởng các dòng xe CKD thế hệ mới.

Quan trọng hơn, việc từng bước “gieo hạt” cho hệ sinh thái linh kiện Hybrid tại Việt Nam sẽ giúp Toyota tạo dựng rào cản gia nhập ngành đối với các thương hiệu đi sau, đồng thời tái lập mặt bằng giá cạnh tranh hơn cho các dòng xe điện hóa trong tương lai.

Chiến lược rót vốn hiện đại hóa dây chuyền sản xuất của Toyota mang tính toán thương mại sâu sắc khi đặt trong tương quan với môi trường chính sách năm 2026. Lợi thế từ đòn bẩy thuế Tiêu thụ Đặc biệt ưu đãi dành cho dòng xe Hybrid (HEV/PHEV) đã thu hẹp đáng kể khoảng cách giá giữa xe Hybrid và xe chạy xăng thuần túy, biến Hybrid trở thành phân khúc có tốc độ tăng trưởng doanh số ấn tượng nhất trên thị trường.

Tuy nhiên, phần lớn các mẫu xe Hybrid bán chạy của Toyota tại Việt Nam giai đoạn vừa qua chủ yếu phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu nguyên chiếc (CBU). Việc chuẩn bị hạ tầng để chuyển hướng sang sản xuất, lắp ráp nội địa các dòng xe Hybrid không chỉ giúp Toyota tận dụng tối đa lợi thế quy mô, giảm thiểu rủi ro tỷ giá và chi phí logistics quốc tế, mà còn tạo dư địa điều chỉnh giá bán về vùng cạnh tranh trực diện với các đối thủ trong nước.

Trước áp lực gia tăng từ sự chủ động của Toyota, các thương hiệu đồng hương và đối thủ cạnh tranh trực tiếp buộc phải đưa ra những lời giải chiến lược cho riêng mình.

Ở nhóm xe Nhật Bản, thực tế Honda thể hiện sự nhạy bén khi trở thành nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đầu tiên triển khai lắp ráp xe hybrid ngay tại Việt Nam. Việc đưa công nghệ truyền động e:HEV lên dây chuyền CKD thể hiện cam kết gắn bó của Honda đối với thị trường Việt Nam, đồng thời giúp hãng chủ động hơn trong việc đưa các sản phẩm công nghệ cao đến tay người tiêu dùng nội địa.

Dù đạt được cột mốc quan trọng khi tiên phong lắp ráp dòng xe hybrid mang thương hiệu Nhật, Honda vẫn phải đối mặt với bài toán hiệu quả kinh tế đầy thách thức. Việc duy trì một dây chuyền sản xuất xe hybrid CKD đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu không nhỏ cho hệ thống kiểm định và lắp ráp các thành phần điện tử phức tạp. Để bù đắp chi phí cố định này, hãng cần đạt được quy mô doanh số đủ lớn. Trong trường hợp sản lượng tiêu thụ không đạt kỳ vọng, biên lợi nhuận của xe CKD có nguy cơ bị thu hẹp đáng kể so với việc khai thác ưu đãi thuế quan nhập khẩu nguyên chiếc từ các nước trong khối ASEAN. Thêm vào đó, áp lực gia tăng tỷ lệ nội địa hóa cho các bộ phận phụ trợ phức tạp của hệ thống hybrid cũng đặt ra bài toán không dễ xử lý cho chuỗi cung ứng của Honda tại địa phương.

Ở một góc nhìn khác, liên doanh Hyundai (TC Motor) lại thể hiện một cách tiếp cận mang tính đa chiều hơn nhưng cũng chịu không ít sức ép chuyển dịch công nghệ. Thương hiệu Hàn Quốc hiện sở hữu năng lực sản xuất CKD rất mạnh với tổ hợp nhà máy hiện đại tại Ninh Binh. Sự vượt trội về năng lực sản xuất của Hyundai tại Việt Nam không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn được khẳng định qua việc xuất khẩu thành công các dòng xe CKD sang các thị trường phát triển và có tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt như Mexico hay Australia.

Cục diện mới này tạo ra thách thức không nhỏ cho các thương hiệu Hàn Quốc như Hyundai và Kia. Trong nhiều năm, nhóm xe Hàn chiếm ưu thế nhờ thiết kế bắt mắt, trang bị phong phú và mức giá cạnh tranh. Tuy nhiên, sự chậm chân trong việc nội địa hóa các biến thể xe xanh đang khiến họ đối mặt với nguy cơ mất dần tệp khách hàng chú trọng tính tiết kiệm và công nghệ mới.

Nếu như các liên doanh Nhật Bản đã dần hoàn thiện chuỗi cung ứng cho cả xe động cơ đốt trong lẫn xe hybrid lắp ráp trong nước, thì các hãng xe Hàn Quốc vẫn chủ yếu duy trì các dòng xe lai ở dạng nhập khẩu số lượng hạn chế hoặc chưa phân phối rộng rãi. Nếu không sớm đưa các mẫu xe hybrid chủ lực lên dây chuyền lắp ráp nội địa để tối ưu giá thành, Hyundai và Kia sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc duy trì thị phần trước đà tấn công mạnh mẽ từ đối thủ.

Tính chất phức tạp của hệ truyền động hybrid chính là rào cản lớn nhất đối với bài toán nội địa hóa của tất cả các hãng xe. Không giống như xe động cơ đốt trong thuần túy hay xe thuần điện vốn có cấu trúc cơ khí tương đối tách biệt, xe hybrid đòi hỏi sự tích hợp đồng bộ giữa động cơ xăng, mô-tơ điện, bộ điều khiển công suất và hệ thống pin lưu trữ. Quy trình lắp ráp CKD cho dòng xe này yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn, dây chuyền kiểm định nghiêm ngặt hơn và lực lượng nhân sự được đào tạo chuyên sâu. Do đó, doanh nghiệp nào hoàn thiện sớm hạ tầng kỹ thuật và nâng cao năng lực cho mạng lưới nhà cung cấp vệ tinh sẽ nắm giữ chìa khóa kiểm soát giá thành.

Xét trên bình diện chung, cuộc đua Hybrid CKD tại Việt Nam không chỉ đơn thuần là việc mở rộng danh mục sản phẩm của từng hãng xe, mà là cuộc chiến về tầm nhìn dài hạn và năng lực quản trị chuỗi cung ứng.

Nước đi mở rộng nhà máy và thúc đẩy nội địa hóa của Toyota đã vô hình trung thiết lập một bài toán đầu tư mới, buộc các đối thủ cạnh tranh như Honda hay Hyundai-Kia phải đẩy nhanh tiến độ thực thi chiến lược xanh hóa của mình.

Sự chủ động từ các nhà sản xuất hàng đầu hứa hẹn sẽ thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô Việt Nam từng bước nâng cao hàm lượng công nghệ nội địa, giảm dần phụ thuộc vào xe nhập khẩu và tạo tiền đề vững chắc cho việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị ô tô toàn cầu.

Trong giai đoạn tiếp theo, thị trường được cho sẽ chứng kiến sự phân hóa rõ nét giữa những doanh nghiệp kiên trì với chiến lược sản xuất sâu rộng tại chỗ và những đơn vị chỉ dừng lại ở mức độ thăm dò.

Phi Hùng