Thấy gì khi 'Trại buôn người' vượt mặt phim của Trấn Thành?

Điện ảnh Việt có bước phát triển “thần tốc” trong vòng nửa thập kỷ qua. Hàng trăm tác phẩm thay nhau ra rạp, doanh thu tăng trưởng theo cấp số cộng qua từng năm.

Trong bảng tổng sắp 10 phim Việt có doanh thu cao nhất, có tận 6 tác phẩm vượt mốc 400 tỷ đồng. Mưa đỏ của Đặng Thái Huyền là “bom tấn” ăn khách nhất lịch sử điện ảnh nội địa, với con số 714 tỷ đồng. Nam đạo diễn Trấn Thành thống lĩnh danh sách với 4 tác phẩm trên 400 tỷ đồng gồm Mai, Bố già, Nhà bà Nữ, Thỏ ơi. Lý Hải ghi dấu với Lật mặt 7: Một điều ước (hơn 481 tỷ đồng).

Bộ phim gần nhất của thị trường điện ảnh Việt mang lại doanh thu kỷ lục là Trại buôn người (Toni Dương Bảo Anh). Tác phẩm vẫn đang đứng đầu phòng vé trong suốt nhiều tuần liên tiếp. Với con số trên 450 tỷ đồng (tính đến sáng 18/10), phim chính thức vượt qua doanh thu của Thỏ ơi để trở thành dự án điện ảnh ăn khách nhất 2026.

Các cột mốc về doanh thu liên tiếp được thiết lập. Vậy liệu có mẫu số chung cho những tác phẩm trên 400 tỷ đồng? là thắc mắc của không ít nhà làm phim và khán giả yêu điện ảnh Việt.

'Mẫu số chung' của phim Việt 400 tỷ đồng

Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Nguyễn Khánh Dương - Founder Box Office Vietnam cho rằng để có một bộ phim thắng lớn về doanh thu ở phòng vé, có rất nhiều yếu tố như thời điểm phát hành, tên tuổi ê-kíp, chiến lược truyền thông, đối thủ cạnh tranh, nhưng yếu tố lớn nhất vẫn là chất lượng tác phẩm.

Điểm chung của những bộ phim vượt mốc 400 tỷ đồng kể trên là đều mang đến sự bất ngờ cho khán giả, ở nhiều khía cạnh. Đơn cử, Bố già ra mắt ở thời điểm mọi người đang đặt dấu hỏi về năng lực làm phim của Trấn Thành. Mai (hơn 551 tỷ đồng) lại tiếp tục là thời điểm mà công chúng đã quen với một Trấn Thành "ồn ào, chợ búa" và họ thắc mắc rằng "liệu đạo diễn này có thể làm phim tâm lý, tình cảm được hay không?".

Trong khi Lật mặt 7 khiến khán giả tò mò: Liệu Lý Hải có thể chuyển hướng làm phim tình cảm gia đình mà vẫn giữ thương hiệu Lật mặt không. Còn Mưa đỏ tạo bất ngờ cho khán giả về sự hoành tráng và tính giải trí của một bộ phim chiến tranh, cách mạng.

Mưa đỏ là phim Việt ăn khách nhất lịch sử điện ảnh nội địa.

Trường hợp Trại buôn người lại khai thác đề tài nóng, gây nhức nhối dư luận thời gian qua về nạn buôn người, lừa đảo xuyên biên giới cùng hiệu ứng truyền thông vượt xa kỳ vọng.

Trong khi đó, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhận định việc thị trường điện ảnh liên tiếp có những tác phẩm trên 400 tỷ đồng là tín hiệu rất tích cực về quy mô, sức mua và niềm tin của khán giả. Có một thời, phim Việt khó cạnh tranh với các tác phẩm nước ngoài ngay trên sân nhà. Những kỷ lục liên tiếp lập ra cho thấy khi có sản phẩm phù hợp, công chúng sẵn sàng mua vé, trở lại rạp và chủ động lan tỏa câu chuyện Việt Nam. Nói cách khác, thị trường không thiếu khán giả dành cho phim Việt, vấn đề là đội ngũ đạo diễn, sản xâuts có tạo ra được những tác phẩm thực sự xứng đáng với kỳ vọng ấy hay không.

Ở bình diện rộng hơn, đây là dấu hiệu của quá trình chuyển từ hoạt động sản xuất phim đơn lẻ sang hình thành một ngành công nghiệp điện ảnh có chuỗi giá trị: phát triển kịch bản, huy động vốn, sản xuất, quảng bá, phát hành, khai thác bản quyền và mở rộng thị trường.

Theo ông, "mẫu số chung" của các tác phẩm nói trên là khả năng chạm tới cảm xúc và mối quan tâm có thật của công chúng. Phim có thể kể chuyện gia đình hay lịch sử, tình yêu hay hiểm họa xã hội, nhưng phải khiến khán giả nhận ra một phần đời sống, ký ức, nỗi lo hoặc niềm tin của mình trong đó.

Trại buôn người vượt qua doanh thu của Thỏ ơi để trở thành dự án điện ảnh ăn khách nhất 2026.

Bên cạnh đó là cách kể chuyện dễ tiếp cận, có tình huống đủ sức cuốn hút, nhân vật có khả năng tạo đồng cảm và những khoảnh khắc đáng nhớ. Ngoài ra, các tác phẩm này cho thấy năng lực hiểu thị trường từ đội ngũ thực hiện về việc lựa chọn thời điểm phát hành, xác định đúng nhóm công chúng, truyền thông hiệu quả và tạo được sự lan tỏa bằng trải nghiệm thật của người xem.

"Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh một điều: doanh thu lớn không có nghĩa là mọi phương diện nghệ thuật đều đã hoàn hảo. Khả năng bán vé là một thước đo quan trọng của thị trường, nhưng chất lượng điện ảnh còn cần được nhìn nhận qua giá trị tư tưởng, chiều sâu nhân văn, ngôn ngữ nghệ thuật và sức sống lâu dài của tác phẩm. Thành công đáng quý nhất là khi một bộ phim vừa chinh phục được khán giả, vừa để lại điều gì đó có ý nghĩa sau khi người xem rời rạp", PGS.TS Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Liệu có công thức chung cho phim 400 tỷ đồng

Theo các chuyên gia, điện ảnh là lĩnh vực sáng tạo và thị hiếu công chúng thay đổi theo từng giai đoạn. Một câu chuyện phim hấp dẫn người xem hôm nay có thể lỗi thời, cũ kỹ trong thời gian tới. Doanh thu các dự án phụ thuộc vào bối cảnh cạnh tranh, hệ thống suất chiếu, giá vé, thời điểm phát hành và hiệu ứng truyền miệng. Vì vậy, không có công thức chung để tạo ra phim 400 tỷ và các nhà làm phim cũng không thể sao chép kết quả như một phương trình bất biến.

Tuy nhiên, trong điện ảnh có những nguyên tắc tương đối bền vững, đóng góp chung vào thành công của một dự án, bắt đầu từ một câu chuyện có giá trị, đặt khán giả vào trung tâm nhưng không chạy theo thị hiếu dễ dãi, kịch bản hay, tổ chức sản xuất chuyên nghiệp, định vị đúng công chúng, xây dựng chiến lược phát hành, truyền thông trung thực và quan trọng nhất là tạo ra chất lượng tốt để người xem tự giới thiệu bộ phim cho người khác.

"Trong kinh tế sáng tạo, dữ liệu có thể giúp nhà sản xuất hiểu nhu cầu, công nghệ có thể tối ưu quy trình, truyền thông có thể đưa khán giả đến rạp trong những ngày đầu; nhưng chỉ giá trị của tác phẩm mới có thể giữ khán giả ở lại và tạo dựng thương hiệu lâu dài. Chúng ta cũng phải phân biệt rất rõ doanh thu với lợi nhuận: 400 tỷ đồng tiền vé không phải 400 tỷ đồng lợi nhuận của nhà sản xuất, bởi còn chi phí sản xuất, quảng bá, phát hành và tỷ lệ phân chia với hệ thống rạp. Vì thế, nếu buộc phải nói đến một 'công thức', tôi muốn diễn đạt bằng một thông điệp: hiểu sâu con người Việt Nam, kể câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ điện ảnh có chất lượng quốc tế, và đưa tác phẩm đến công chúng bằng tư duy thị trường chuyên nghiệp. Đó là một định hướng sáng tạo, không phải mẹo làm phim hay bảo chứng doanh thu", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nói.

Các phim của Trấn Thành đều có doanh thu cao ngoài phòng vé.

Theo ông từ những dự án có doanh thu tốt, được khán giả đón nhận, các nhà làm phim Việt tự rút ra nhiều bài học, về khâu phát triển kịch bản, nghiên cứu công chúng, hiểu rõ thị hiếu khán giả. Một chiến dịch quảng bá có thể tạo sự chú ý, nhưng không thay thế được kịch bản, diễn xuất, nhịp kể, thiết kế hình ảnh, âm thanh hay thông điệp nhân văn.

Ngoài ra, các nhà làm phim không chỉ mải mê chạy theo doanh thu mà xem nhẹ giá trị văn hóa hoặc chỉ đề cao thông điệp mà không quan tâm đến sức hấp dẫn đối với công chúng. Một nền điện ảnh trưởng thành phải dung hòa được giá trị nghệ thuật, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm xã hội.

"Sau cùng, điều tôi kỳ vọng không phải là năm tới xuất hiện thêm bao nhiêu phim đạt 400 hay 500 tỷ đồng, mà là số lượng phim tốt ngày càng nhiều, công chúng ngày càng được thụ hưởng những tác phẩm phong phú, doanh nghiệp điện ảnh ngày càng vững mạnh và phim Việt ngày càng đi xa. Một kỷ lục phòng vé là thành công của một bộ phim còn khi chúng ta tạo dựng được một nền điện ảnh vừa giàu bản sắc, vừa sáng tạo, vừa có sức cạnh tranh quốc tế, đó mới là thành công của công nghiệp văn hóa Việt Nam", ông kết luận.

An Anh

Ảnh: NSX