Thắt chặt hợp tác giữa ngành Ngoại giao với ngành Nông nghiệp và Môi trường

Theo thông tin từ Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, trong mười năm qua, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đã tăng gấp đôi, từ hơn 30 tỷ USD năm 2016 lên trên 70 tỷ USD năm 2025; riêng 7 tháng đầu năm 2026 đạt trên 42,9 tỷ USD, tiếp tục duy trì thặng dư thương mại trên 11,6 tỷ USD.

Bên cạnh đó, Việt Nam là nước dẫn đầu thế giới về nhiều mặt hàng như gạo, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, thủy sản, gỗ và sản phẩm gỗ, đồng thời có mạng lưới 17 Hiệp định thương mại tự do với hơn 60 nền kinh tế trên thế giới.

Tuy nhiên, so với tiềm năng và vị thế của một quốc gia xuất khẩu nông sản lớn, tỷ trọng chế biến sâu được bán dưới thương hiệu Việt Nam tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối ở nước ngoài còn hạn chế. Một số ngành hàng vẫn tập trung ở một số ít thị trường, nên khả năng thích ứng với những thay đổi về chính sách và tiêu chuẩn chưa cao.

Trong khi đó, cạnh tranh quốc tế hiện nay không chỉ bằng giá cả thấp, mà bằng chất lượng, tính minh bạch, mức phát thải, trách nhiệm xã hội và khả năng tuân thủ tiêu chuẩn. Tại nhiều thị trường, các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, phát thải thấp, chống mất rừng, khai thác bất hợp pháp và quản trị bền vững đang trở thành những điều kiện quan trọng để duy trì và mở cửa thị trường.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, nếu chậm chuyển đổi, lợi thế về sản phẩm, sản lượng có thể nhanh chóng trở thành áp lực tiêu thụ. Vì vậy, cùng với việc nâng cao năng lực sản xuất và tổ chức lại chuỗi giá trị trong nước, ngoại giao kinh tế cần đi trước một bước trong dự báo, hỗ trợ thúc đẩy mở cửa thị trường, vận động tháo gỡ rào cản và kết nối công nghệ, vốn, đối tác chiến lược.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho rằng, sự phối hợp giữa ngành Nông nghiệp và Môi trường với ngành Ngoại giao cần có ba chuyển dịch lớn.

Thứ nhất, mở rộng mở cửa thị trường cho nông sản Việt Nam, chuyển mạnh từ xúc tiến thương mại sang kiến tạo thị trường.

Thứ hai, chuyển từ xuất khẩu sản phẩm sang tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ ba, chuyển từ quảng bá riêng lẻ sang xây dựng uy tín quốc gia bằng chất lượng và trách nhiệm. Thương hiệu nông sản Việt Nam chỉ bền vững khi được bảo đảm bằng tiêu chuẩn thống nhất, truy xuất minh bạch, nguồn gốc ổn định và khả năng thực hiện cam kết. Mỗi sự kiện ngoại giao cần gắn với quảng bá sản phẩm, câu chuyện về nông sản xanh, văn hóa ẩm thực, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm với môi trường. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp bảo vệ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và xử lý tranh chấp thương mại quốc tế.

Để hiện thực hóa được những định hướng trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kính đề nghị Bộ Ngoại giao tiếp tục phát huy vai trò của ngoại giao kinh tế trong mở rộng không gian phát triển, đồng thời phối hợp chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm và xử lý các vấn đề thị trường giữa Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và các địa phương.

Cùng với đó, đề nghị tiếp tục phát huy hiệu quả các Tham tán Nông nghiệp nghiên cứu mở rộng mạng lưới tại các thị trường trọng điểm và huy động các tổ chức quốc tế, đối tác, cộng đồng doanh nghiệp, người Việt Nam ở nước ngoài tham gia quảng bá, kết nối thị trường cho nông sản Việt Nam.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cũng bày tỏ tin tưởng, với sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Ngoại giao với ngành Nông nghiệp và Môi trường và các địa phương, nông sản Việt Nam sẽ không chỉ đi xa hơn, mà còn tạo ra giá trị cao hơn và xây dựng được uy tín bền vững trên thị trường quốc tế. Việt Nam sẽ từng bước khẳng định vị thế là đối tác tin cậy trong các chuỗi cung ứng nông sản xanh, minh bạch và có trách nhiệm, đóng góp thiết thực cho an ninh lương thực và phát triển bền vững.

Hải Anh