Thất bại lớn của OpenAI

Bữa tiệc hậu Oscar do tạp chí Vanity Fair tổ chức hồi tháng 3 có sự góp mặt của Sam Altman, CEO OpenAI. Thời điểm đó, thỏa thuận cấp phép công cụ tạo video Sora của OpenAI cho Disney sắp có hiệu lực.

Sau thành công vang dội của ChatGPT, Sora được kỳ vọng mang đến đột phá mới cho lĩnh vực AI. Với câu lệnh đơn giản, người dùng có thể yêu cầu ứng dụng tạo video từ các nhân vật nổi tiếng mà không tốn nhiều công sức.

Bob Iger, cựu CEO Disney, ủng hộ tầm nhìn này. Ngoài đầu tư 1 tỷ USD vào OpenAI, Disney còn cho phép các nhân vật Marvel, Pixar và một số biểu tượng hoạt hình xuất hiện trong video Sora.

Tốn tài nguyên nhưng kém hiệu quả

Tưởng chừng đây là cột mốc mới cho lĩnh vực AI tạo sinh, OpenAI đột ngột đóng cửa Sora. Theo WSJ, các lãnh đạo Disney "rất sốc" trước quyết định.

Trên thực tế, Sora là gánh nặng của OpenAI suốt nhiều tháng. Công ty phải thu hẹp trọng tâm kinh doanh trước đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong thời gian tới.

Mô hình AI mới nhất của OpenAI, mang tên mã Spud, dự kiến hoàn thiện trong vài tuần tới. Công ty cần giải phóng thêm tài nguyên tính toán để phục vụ doanh nghiệp và lập trình viên, đối tượng mà Spud nhắm đến.

Chip AI là mặt hàng quý giá nhất tại mọi phòng thí nghiệm AI. Với OpenAI, Sora tiêu tốn quá nhiều chip nhưng không sinh lời. Nói cách khác, đây là sai lầm chiến lược đắt giá, bắt nguồn từ những nhân viên chủ chốt của OpenAI.

Sora cho phép người dùng tạo video với độ chân thực cao. Ảnh: WSJ.

Trong thư gửi nhân viên, Altman mô tả khai tử Sora là "sự hy sinh khó khăn nhưng cần thiết" nhằm hướng đến các mục tiêu lớn hơn.

OpenAI lần đầu ra mắt Sora cách đây 2 năm. Công nghệ này có thể tạo những video đẹp "như mơ", gợi nhớ thế giới hoạt hình kỳ ảo của Hayao Miyazaki.

Tháng 9/2025, Sora ra mắt dưới dạng app độc lập trên iPhone, thậm chí được Altman ví như "khoảnh khắc ChatGPT". Tuy vậy, ứng dụng không thành công như mong đợi khi video có chất lượng kém, lượng người dùng liên tục giảm.

Khi OpenAI thắt chặt tài chính trước thềm IPO, các lãnh đạo phải đánh giá Sora khắt khe hơn. Đó là lúc đội ngũ nghiên cứu chuẩn bị đào tạo mô hình tạo video trong ChatGPT.

Khác với mô hình văn bản thông thường, mô hình tạo video cần hiểu toàn bộ chuyển động của môi trường, khiến việc phát triển và huấn luyện tốn kém hơn. Sau khi tính toán chi phí, OpenAI quyết định hủy dự án.

Công ty dự kiến chuyển hướng sang siêu ứng dụng mới, kết hợp các công cụ AI tự động dưới dạng tác tử (agent), có thể viết phần mềm, phân tích dữ liệu và đặt vé máy bay.

Các sản phẩm AI tập trung cho công việc đang được áp dụng rộng rãi trong môi trường doanh nghiệp. Cho đến nay, OpenAI đang tụt hậu so với Anthropic trong lĩnh vực tương tự. Điều đó đe dọa vị thế dẫn đầu của họ trong cuộc đua AI.

Tụt hậu so với đối thủ

Sora là ý tưởng của Tim Brooks và Bill Peebles, 2 nhà nghiên cứu thân thiết khi cùng nhận bằng tiến sĩ tại Đại học California, Berkeley. Họ gia nhập OpenAI năm 2023, đặt mục tiêu xây dựng mô hình mô phỏng thế giới vật lý bằng cách tạo video từ văn bản.

Nghiên cứu được Brooks và Peebles giới thiệu vào tháng 2/2024, tên Sora trong tiếng Nhật mang nghĩa "bầu trời". Mô hình được OpenAI phát hành rộng rãi vào tháng 12 cùng năm. Bộ phận Sora độc lập với nhóm nghiên cứu công nghệ cốt lõi cho ChatGPT.

Đầu năm ngoái, CEO Mark Zuckerberg của Meta mở cuộc săn lùng nhân tài quy mô lớn từ OpenAI. Một trong những mục tiêu là Peebles. Dù cân nhắc chuyển sang Meta, ông quyết định ở lại OpenAI sau khi được tăng lương và mở rộng trách nhiệm.

Thông qua hệ thống giám sát nội bộ, nhiều nhà nghiên cứu tại OpenAI ngạc nhiên về lượng tài nguyên chip AI dành cho Sora. Công cụ này không mang đến lợi nhuận lớn, cũng không cải thiện khả năng mô hình ngôn ngữ.

Sora có thể mô phỏng thế giới kỳ ảo, theo phong cách hoạt hình của Hayao Miyazaki. Ảnh: OpenAI.

Công việc xoay quanh Sora được giữ bí mật tuyệt đối với phần còn lại của công ty. Một số cựu nhân viên mô tả đây là "startup bên trong startup".

Thời gian trôi qua, ngày càng nhiều dấu hiệu cho thấy OpenAI tụt hậu so với đối thủ trong các lĩnh vực AI quan trọng. Cụ thể, Gemini của Google ngày càng phổ biến với người dùng phổ thông, trong khi lập trình viên ưa chuộng Claude Code từ Anthropic.

Bản thân Altman vẫn muốn OpenAI định hình lại văn hóa đại chúng. Đầu năm 2025, ông nhờ Parag Agrawal, cựu CEO Twitter, tư vấn về dự án mạng xã hội, song song thỏa thuận với Disney.

Bản thử nghiệm của ứng dụng Sora được phát hành nội bộ vào tháng 9/2025. Sản phẩm nhận về ý kiến trái chiều. Một số nhân viên cho rằng ra mắt mạng xã hội dựa trên tương tác có thể làm tổn hại thương hiệu công ty, một số khác lo ngại việc đảm bảo an toàn khi cho phép mọi người sử dụng AI tạo video.

Thỏa thuận đổ bể

Sora vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng App Store ngay trong tuần ra mắt, bất chấp việc phát hành giới hạn. Chỉ cần nhập câu lệnh, người dùng có thể tạo video dài 10 giây với bất cứ nhân vật, hoạt động mong muốn.

Do quy định bản quyền lỏng lẻo, các video nhạy cảm nhanh chóng tràn ngập nền tảng. Một trong những nhân vật xuất hiện nhiều nhất là Martin Luther King Jr. Tình trạng khiến gia đình ông lên tiếng phàn nàn, OpenAI phải nhanh chóng gỡ bỏ hình ảnh.

Lượng người dùng Sora trên toàn cầu đạt đỉnh 1 triệu người, giảm xuống dưới 500.000 trong những tháng sau đó. Theo nguồn tin của WSJ, Sora khiến OpenAI lỗ khoảng 1 triệu USD/ngày.

OpenAI vẫn tìm cách cứu vãn Sora. Tháng 12/2025, công ty thông báo thỏa thuận cấp phép hơn 200 nhân vật với Disney. Hãng phim cũng đầu tư 1 tỷ USD vào startup.

Sora được cho tiêu tốn nhiều tài nguyên của OpenAI. Ảnh: OpenAI.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, Iger cho biết thỏa thuận mang đến cho Disney cơ hội đóng góp vào sự phát triển nhanh chóng của AI, cùng các hình thức truyền thông giải trí mới. Với Disney, thỏa thuận cũng chứng minh mô hình kinh doanh cấp phép nhân vật là khả thi.

Đến tháng 2, Iger cho biết video ngắn tạo bằng Sora sẽ sớm xuất hiện trên dịch vụ Disney+. Hãng phim cũng đàm phán với OpenAI để áp dụng ChatGPT cho toàn công ty.

Phiên bản doanh nghiệp của Sora được OpenAI thử nghiệm trong những tuần gần đây. Disney dự kiến áp dụng công cụ để thiết kế chiến dịch marketing, tạo hiệu ứng đặc biệt...

Tuy nhiên, OpenAI bất ngờ đóng cửa Sora. Việc tụt hậu so với Anthropic khiến công ty nhận ra cần đầu tư nguồn lực nhiều hơn vào các công cụ phục vụ công việc, từ đó xem xét lại dự án có độ ưu tiên thấp hơn.

Ban đầu, OpenAI dự kiến tiếp tục phát triển mô hình tạo video trong ChatGPT. Dù vậy, dự án trên bị hủy bỏ cùng với Sora. Khoản đầu tư một tỷ USD của Disney cũng không thành hiện thực.

Sam Altman, CEO OpenAI. Ảnh: Bloomberg.

Dưới thời tân CEO Josh D’Amaro, Disney được cho vẫn tìm kiếm thỏa thuận với một số công ty để triển khai công cụ AI nội bộ.

"Khi lĩnh vực AI phát triển nhanh chóng, chúng tôi tôn trọng quyết định của OpenAI về việc rút khỏi lĩnh vực tạo video, chuyển trọng tâm sang những mảng khác.

Chúng tôi đánh giá cao sự hợp tác mang tính xây dựng giữa 2 bên. Cùng những bài học rút ra từ đó, chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với các nền tảng AI, tìm kiếm cách mới nhằm tiếp cận người hâm mộ, đồng thời ứng dụng công nghệ mới theo cách có trách nhiệm, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và quyền lợi của các nhà sáng tạo", phát ngôn viên của Disney cho biết.

Trên tài khoản X của Sora, nhóm phát triển chia sẻ thông điệp chia tay người dùng.

"Gửi mọi người đã cùng sáng tạo, chia sẻ và xây dựng cộng đồng xung quanh Sora, cảm ơn các bạn" là nội dung bài viết.

Phúc Thịnh