Tháo 'nút thắt' thi đua, tạo động lực từ cơ sở

Phong trào Chủ nhật xanh tại phường Hóa Châu

Khoảng trống nhìn từ thực tiễn

Không khó để nhận ra, công tác thi đua, khen thưởng ở cơ sở đang đứng trước những “độ trễ” nhất định so với yêu cầu thực tiễn.

Một trong những vấn đề rõ nhất là sự chưa đồng bộ về thẩm quyền và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua khi tổ chức bộ máy thay đổi. Nhiều danh hiệu vốn gắn với cấp huyện trước đây, nay khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã phát sinh lúng túng trong triển khai, nhất là ở khâu xét, đề nghị và quyết định khen thưởng.

Ông Phan Trọng Nghĩa, Chủ tịch UBND phường Hóa Châu cho rằng: Thi đua ở cơ sở có nhiều mô hình hay, cách làm hiệu quả, nhưng nếu khâu khen thưởng không theo kịp, thì rất khó tạo được sức lan tỏa. Có những việc làm tốt, đáng được biểu dương ngay, nhưng quy trình còn nhiều bước, thẩm quyền chưa thật sự rõ nên việc ghi nhận chưa kịp thời.

Không chỉ ở cấp chính quyền, từ thực tiễn phong trào công nhân, người lao động, những bất cập cũng được nhìn thấy rõ hơn. Ông Lê Quý Hoàng, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH MSV chia sẻ: Nhiều người lao động có sáng kiến cải tiến kỹ thuật, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất, nhưng tiêu chuẩn một số danh hiệu còn mang tính "khung", chưa sát đặc thù sản xuất; quy trình xét khen thưởng còn kéo dài, khiến việc động viên chưa bắt đúng thời điểm, giảm phần nào hiệu quả của phong trào.

Theo ông Đoàn Trọng Minh, Phó Trưởng ban Thi đua - Khen thưởng thành phố, công tác thi đua, khen thưởng hiện nay vẫn còn những “nút thắt” về thủ tục và phương thức quản lý: Dữ liệu về thi đua, khen thưởng chưa được số hóa đồng bộ; việc tổng hợp, theo dõi còn thủ công, dẫn đến mất nhiều thời gian. Trong khi đó, yêu cầu hiện nay là phải nhanh, chính xác và minh bạch hơn.

Ông Đoàn Trọng Minh cho biết, một trong những vướng mắc nổi cộm hiện nay là tiêu chí xét tặng Cờ thi đua còn cao, chưa phù hợp với thực tiễn. Theo quy định hiện hành, tiêu chuẩn xét tặng Cờ thi đua gắn với điều kiện “tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh”, đạt mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, trong khi tỷ lệ này bị giới hạn, dẫn đến không nhiều đơn vị đáp ứng được điều kiện. Theo định hướng sửa đổi, tiêu chuẩn được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn, chuyển từ “tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh” sang “hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên”. Qua đó, tạo điều kiện ghi nhận kịp thời các tập thể duy trì hiệu quả tốt trong nhiều năm”, ông Minh dẫn chứng.

Thực tiễn cho thấy, nhiều lĩnh vực mới như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế đã trở thành động lực phát triển, nhưng cơ chế khen thưởng chưa theo kịp. Những tập thể, cá nhân tiên phong trong các lĩnh vực này đôi khi chưa được ghi nhận tương xứng.

Kỳ vọng từ luật sửa đổi

Từ những “điểm nghẽn” thực tiễn, việc sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, khen thưởng được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng, nhất là ở cấp cơ sở.

Luật Thi đua, khen thưởng (sửa đổi) đang được Quốc hội khóa XVI xem xét tại Kỳ họp thứ Nhất (tháng 4/2026), với nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Dự thảo dự kiến sửa đổi, bổ sung 48/96 điều, tập trung vào các quy định liên quan đến tổ chức thi đua, danh hiệu thi đua, tiêu chuẩn và hình thức khen thưởng; đồng thời điều chỉnh thẩm quyền và trách nhiệm đề nghị khen thưởng theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Các nội dung về phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu cũng được đặt ra nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng.

Theo ông Đoàn Trọng Minh, nếu các nội dung này được luật hóa, công tác thi đua, khen thưởng sẽ linh hoạt hơn, tạo điều kiện để địa phương chủ động phát hiện, biểu dương kịp thời các điển hình tiên tiến, nhất là ở cơ sở. “Khi thẩm quyền được phân định rõ, thủ tục được rút gọn, công tác thi đua, khen thưởng sẽ linh hoạt hơn. Quan trọng nhất là tạo được động lực trực tiếp cho người thực hiện nhiệm vụ”, ông Minh chia sẻ.

Dự thảo luật cũng hướng tới đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác thi đua, khen thưởng. Đây được xem là nền tảng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý; đồng thời bảo đảm tính công bằng, minh bạch trong xét khen thưởng.

Việc sửa đổi Luật Thi đua, khen thưởng lần này không chỉ nhằm khắc phục những bất cập hiện hành, mà còn mở ra hướng tiếp cận mới: Lấy thực tiễn làm thước đo, lấy hiệu quả làm tiêu chí và lấy cơ sở làm trung tâm của phong trào thi đua. Khi đó, thi đua không chỉ dừng ở phong trào, mà thực sự trở thành động lực phát triển bền vững.

Bài, ảnh: Hải Thuận