Tháo gỡ bất cập về hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh online

5 nhóm rủi ro thuế phổ biến

Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao, song cũng kéo theo những thách thức mới trong công tác quản lý thuế và quản trị rủi ro.

Tại hội thảo "Quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử" diễn ra sáng 6/8 tại Hà Nội, ông Hà Khắc Minh - Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính doanh nghiệp cho biết, thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính đã liên tục hoàn thiện hành lang pháp lý về quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử. Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn đã từng bước hình thành khung pháp lý đồng bộ, hướng tới mô hình quản lý thuế hiện đại dựa trên dữ liệu số, ứng dụng quản lý rủi ro và tăng cường tính minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Đặc biệt, ngày 31/7/2026 là mốc thời gian quan trọng khi người nộp thuế thực hiện kỳ kê khai thuế quý II/2026 theo các quy định mới. Đây cũng là giai đoạn doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh rà soát doanh thu, đối chiếu dữ liệu giữa các hệ thống và chuẩn hóa hồ sơ thuế để bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, theo ông Hà Khắc Minh, cùng với tốc độ phát triển nhanh của kinh tế số, việc triển khai chính sách thuế trên thực tế vẫn còn nhiều khó khăn. Không ít hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng số còn lúng túng trong việc xác định doanh thu, kê khai, nộp thuế cũng như tiếp cận các giải pháp công nghệ phục vụ hoạt động kinh doanh.

Từ thực tiễn quản lý, ông Nguyễn Tiến Minh - Phó Trưởng Thuế TP Hà Nội cho biết, cơ quan thuế đã nhận diện 5 nhóm rủi ro phổ biến đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Ông Nguyễn Tiến Minh - Phó Trưởng Thuế TP Hà Nội.

Đầu tiên là rủi ro về chính sách, khi nhiều hộ, cá nhân kinh doanh chưa kịp thời cập nhật các quy định mới về thuế.

Tiếp đến là rủi ro về dòng tiền, phát sinh khi người kinh doanh không tách bạch giữa tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh hoặc giữa hoạt động của doanh nghiệp với hộ kinh doanh, gây khó khăn trong việc xác định doanh thu và nghĩa vụ thuế.

Nhóm rủi ro thứ ba liên quan đến hóa đơn, gồm việc lập sai, lập thiếu hóa đơn hoặc không có đầy đủ chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Thứ tư là rủi ro về lưu trữ hồ sơ, chứng từ, khiến người nộp thuế gặp khó khăn trong quản lý chi phí, chứng minh nguồn gốc hàng hóa hoặc thực hiện hoàn thuế khi cần thiết.

Cuối cùng là rủi ro về kê khai thuế, chủ yếu phát sinh từ những sai sót của bốn nhóm rủi ro nêu trên và hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người nộp thuế thực hiện đúng quy định ngay từ đầu.

"Điều đó đòi hỏi công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách và hỗ trợ người nộp thuế cần được thực hiện gần gũi hơn, cụ thể hơn thông qua các diễn đàn đối thoại trực tiếp, qua đó giúp người kinh doanh kịp thời tháo gỡ vướng mắc và thực hiện đúng quy định của pháp luật", ông Nguyễn Minh nhấn mạnh.

Để hạn chế các rủi ro này, Phó Trưởng Thuế TP Hà Nội khuyến nghị hộ, cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh trên nền tảng số cần thường xuyên cập nhật chính sách thuế mới; tổ chức sổ sách kế toán đầy đủ, chính xác; tận dụng các công cụ hỗ trợ miễn phí của ngành Thuế; thực hiện đúng quy định về hóa đơn, chứng từ; kê khai, nộp thuế đúng thời hạn.

Đồng thời xác định doanh thu tính thuế trên tổng doanh thu của tất cả các kênh bán hàng và tách bạch rõ tài khoản, chủ thể, ngành nghề cũng như tài sản phục vụ hoạt động kinh doanh.

Hoàn thiện khung pháp lý và giảm chi phí tuân thủ

Ở góc độ chính sách thuế, bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) cho rằng, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ, chống thất thu ngân sách, vừa tạo thuận lợi cho người nộp thuế và phù hợp với đặc thù của nền kinh tế số.

Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA).

Chủ tịch VTCA cho rằng, quy định về hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử hiện vẫn còn những bất cập. Mặc dù nhiều sàn thương mại điện tử đã thực hiện khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế, song phần lớn chưa nhận ủy nhiệm lập hóa đơn. Vì vậy, hộ và cá nhân kinh doanh vẫn phải lập hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng, trong khi đa số giao dịch là bán lẻ, người mua không có nhu cầu nhận hóa đơn và nghĩa vụ thuế thực tế đã được sàn thực hiện.

Điều này khiến người bán phát sinh thêm chi phí mua hóa đơn điện tử, mất nhiều thời gian thao tác và làm tăng chi phí tuân thủ nhưng không mang lại nhiều giá trị trong công tác quản lý thuế.

Từ thực tế đó, Chủ tịch VTCA kiến nghị cơ quan thuế nghiên cứu sửa đổi quy định theo hướng chỉ yêu cầu lập hóa đơn trong trường hợp người mua có nhu cầu sử dụng hóa đơn để hạch toán chi phí, chứng minh nguồn gốc hàng hóa hoặc đối với những hàng hóa phải đăng ký quyền sở hữu. Đối với các giao dịch mà người mua không có nhu cầu nhận hóa đơn, hộ, cá nhân kinh doanh không cần lập hóa đơn riêng để lưu giữ.

"Giải pháp này sẽ góp phần giảm đáng kể chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian cho người kinh doanh, đồng thời vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý thuế thông qua dữ liệu giao dịch và cơ chế khấu trừ, khai thay, nộp thay của các nền tảng thương mại điện tử", bà Cúc nhận định.

Đại diện cơ quan quản lý, ông Đặng Văn Thành - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuế Thương mại điện tử (Cục Thuế) cho biết, thời gian tới ngành Thuế sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi quản lý đối với toàn bộ hoạt động kinh tế số; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) trong phân tích dòng tiền, nhận diện rủi ro và phòng, chống gian lận thuế.

Cùng đó, cơ quan thuế sẽ tăng cường phối hợp với các nền tảng trung gian để chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu, đồng thời nghiên cứu mở rộng cơ chế hỗ trợ khai và nộp thuế thay nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

"Ngành Thuế sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh chủ động đồng bộ thông tin đăng ký thuế, kê khai đầy đủ doanh thu, thường xuyên theo dõi tài khoản thuế điện tử và kịp thời liên hệ cơ quan thuế khi phát sinh vướng mắc.

Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng môi trường kinh doanh số công bằng, minh bạch và hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại điện tử phát triển bền vững, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế", ông Thành nhấn mạnh.

Nguyệt Minh