Thanh toán viện phí không dùng tiền mặt: Bước tiến quan trọng xây dựng nền y tế thông minh

Người bệnh đang đăng ký khám bệnh tại Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM. Ảnh: Thùy Dương

Tại nhiều bệnh viện tuyến cuối, hình ảnh người bệnh xếp hàng chờ đóng viện phí, thanh toán hoặc hoàn tất các thủ tục tài chính vẫn xuất hiện, nhất là vào giờ cao điểm. Không chỉ làm tăng thời gian chờ đợi, quy trình thanh toán truyền thống còn tạo áp lực cho nhân viên y tế, bộ phận thu ngân và ảnh hưởng đến trải nghiệm của người bệnh.

Mắt xích quan trọng trong cải cách quy trình khám chữa bệnh

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, việc triển khai thanh toán không dùng tiền mặt trong khám chữa bệnh không còn đơn thuần là thay đổi phương thức thu viện phí mà đã trở thành một giải pháp quan trọng nhằm hiện đại hóa hệ thống y tế, nâng cao chất lượng dịch vụ và hướng tới xây dựng mô hình bệnh viện thông minh.

Đối với TPHCM, đây không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.

Nhiều người vẫn nhìn nhận thanh toán không dùng tiền mặt đơn thuần là quét mã QR, sử dụng thẻ ngân hàng hay ví điện tử thay cho tiền mặt. Tuy nhiên, trong lĩnh vực y tế, ý nghĩa của giải pháp này rộng hơn rất nhiều.

Khi quy trình thanh toán được số hóa, toàn bộ chuỗi hoạt động từ đăng ký khám bệnh, chỉ định cận lâm sàng, đóng viện phí, mua thuốc đến thanh toán bảo hiểm có thể được kết nối trên cùng một nền tảng dữ liệu. Người bệnh không còn phải cầm nhiều loại giấy tờ, đi qua nhiều quầy thu ngân hay xếp hàng nhiều lần chỉ để hoàn tất các thủ tục hành chính.

Điều đó đồng nghĩa với việc thời gian chờ giảm xuống, quy trình khám bệnh trở nên thuận tiện hơn và nhân viên y tế có thêm thời gian dành cho công tác chuyên môn thay vì xử lý các thủ tục tài chính; từ đó các bệnh viện có thể tinh gọn hơn, hoạt động hiệu quả hơn. Như vậy, thanh toán không dùng tiền mặt thực chất là một mắt xích quan trọng trong quá trình cải cách quy trình khám chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm.

Trong khi đó, không ít người dân chia sẻ rằng thời gian dành cho việc chờ thanh toán đôi khi gần bằng thời gian khám bệnh. Với những bệnh nhân cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc phải thực hiện nhiều chỉ định cận lâm sàng trong ngày, việc liên tục di chuyển giữa các quầy thu ngân gây không ít bất tiện. Thanh toán không dùng tiền mặt giúp khắc phục đáng kể tình trạng này. Người bệnh có thể sử dụng tài khoản ngân hàng, ứng dụng thanh toán, mã QR hoặc các hình thức điện tử khác để hoàn tất giao dịch ngay trên điện thoại hoặc tại các thiết bị tự phục vụ của bệnh viện.

Khi thời gian chờ được rút ngắn, thủ tục đơn giản hơn và thông tin thanh toán được cập nhật tức thời, trải nghiệm của người bệnh cũng được nâng lên rõ rệt. Đây là yếu tố rất quan trọng trong bối cảnh các cơ sở y tế đang hướng tới xây dựng mô hình dịch vụ y tế hiện đại, chuyên nghiệp và thân thiện.

Tăng tính minh bạch trong quản lý tài chính

Đối với các bệnh viện, thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ tạo thuận lợi cho người bệnh mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị. Các giao dịch điện tử được ghi nhận tự động, hạn chế sai sót trong quá trình thu – chi, giảm khối lượng công việc thủ công và tăng khả năng kiểm soát dòng tiền. Dữ liệu tài chính được cập nhật theo thời gian thực giúp ban lãnh đạo bệnh viện theo dõi doanh thu, đối chiếu số liệu và phục vụ công tác quản trị hiệu quả hơn.

Quan trọng hơn, thanh toán điện tử góp phần tăng tính công khai, minh bạch, giảm rủi ro liên quan đến tiền mặt, đồng thời tạo nền tảng để phát triển bệnh viện thông minh với các quy trình quản lý số hóa toàn diện.

Đồng thời, thanh toán không dùng tiền mặt chính là một mắt xích quan trọng kết nối các hệ thống quản lý khám bệnh, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, cấp phát thuốc và bảo hiểm y tế.

Khi dữ liệu thanh toán được liên thông với hồ sơ khám chữa bệnh, người dân có thể theo dõi toàn bộ lịch sử khám bệnh, chi phí điều trị và quyền lợi bảo hiểm trên cùng một nền tảng. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho người sử dụng dịch vụ mà còn giúp cơ quan quản lý có thêm cơ sở để phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu khám chữa bệnh và hoạch định chính sách.

Có thể nói, thanh toán điện tử là "mảnh ghép" không thể thiếu trong hệ sinh thái y tế số.

Phải khắc phục các thách thức

Mặc dù nhiều bệnh viện tại TPHCM đã triển khai đa dạng các hình thức thanh toán điện tử, song tỷ lệ sử dụng giữa các cơ sở còn chưa đồng đều. Một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi hoặc người ít tiếp cận công nghệ, vẫn quen sử dụng tiền mặt. Không ít trường hợp gặp khó khăn khi cài đặt ứng dụng, quét mã thanh toán hoặc xác thực giao dịch.

Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ ở một số cơ sở y tế chưa thật sự đồng bộ. Đường truyền, thiết bị, phần mềm hoặc khả năng kết nối giữa các hệ thống đôi khi còn phát sinh lỗi, ảnh hưởng đến trải nghiệm của người bệnh.

Ngoài ra, vấn đề an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán cũng như các cơ sở khám chữa bệnh.

Những khó khăn này cho thấy chuyển đổi số trong y tế không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà còn liên quan đến con người, quy trình quản lý và sự thay đổi trong thói quen sử dụng dịch vụ.

Muốn thanh toán không dùng tiền mặt thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng nhất là mọi giải pháp phải hướng tới sự thuận tiện của người dân. Các ứng dụng cần được thiết kế đơn giản, dễ sử dụng, phù hợp với nhiều nhóm tuổi. Tại bệnh viện, nên bố trí lực lượng hướng dẫn trực tiếp cho người bệnh, nhất là người cao tuổi và những người lần đầu sử dụng hình thức thanh toán điện tử.

Đồng thời, các bệnh viện cần duy trì song song nhiều phương thức thanh toán trong giai đoạn chuyển tiếp, tránh tạo áp lực hoặc gây khó khăn cho những người chưa quen với công nghệ.

Hoàn thiện hạ tầng và đào tạo nhân lực

Để nâng cao chất lượng thanh toán điện tử, TPHCM cần tiếp tục đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin theo hướng đồng bộ giữa các bệnh viện, trung tâm y tế và cơ quan bảo hiểm xã hội.

Hệ thống thanh toán cần được kết nối với hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, cơ sở dữ liệu bảo hiểm y tế và các nền tảng dịch vụ công. Khi đó, người dân chỉ cần một lần xác thực là có thể thực hiện hầu hết các thủ tục khám chữa bệnh mà không phải khai báo lặp lại nhiều lần.

Cùng với đó, cần xây dựng các tiêu chuẩn thống nhất về dữ liệu, bảo mật và kết nối để bảo đảm các hệ thống có thể vận hành thông suốt, an toàn và lâu dài.

Không chỉ vậy, đội ngũ cán bộ y tế, nhân viên hành chính và bộ phận công nghệ thông tin cần được đào tạo thường xuyên về kỹ năng sử dụng các nền tảng số, quy trình xử lý giao dịch điện tử và bảo đảm an toàn thông tin. Đồng thời, cần tăng cường truyền thông để người dân hiểu rõ lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt, từ đó chủ động tham gia và hình thành thói quen sử dụng.

Thực tiễn cho thấy, xây dựng bệnh viện thông minh không chỉ là trang bị máy móc hiện đại hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán. Đó còn là việc tổ chức lại toàn bộ quy trình phục vụ người bệnh theo hướng nhanh hơn, minh bạch hơn và thuận tiện hơn.

Trong tiến trình ấy, thanh toán không dùng tiền mặt giữ vai trò như một "cầu nối" giữa chuyển đổi số với cải cách hành chính, giữa công nghệ với trải nghiệm của người bệnh. Khi mọi giao dịch được thực hiện an toàn, nhanh chóng và chính xác, bệnh viện sẽ giảm được khối lượng công việc hành chính, nâng cao hiệu quả quản trị và dành nhiều nguồn lực hơn cho công tác chuyên môn.

Đối với TPHCM, nơi đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe chất lượng cao của khu vực, việc nâng cao chất lượng và hiệu quả khám chữa bệnh không dùng tiền mặt không chỉ mang ý nghĩa cải tiến kỹ thuật mà còn thể hiện quyết tâm xây dựng một nền y tế hiện đại, lấy người bệnh làm trung tâm và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Nguyễn Minh Hải