Thanh sát viên hạt nhân của IAEA sắp quay trở lại Iran

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance. Ảnh Reuters.

Trong cuộc phỏng vấn với đài NBC News ngày 15/6 (giờ địa phương), Phó Tổng thống JD Vance đã khẳng định chắc chắn về sự trở lại của các thanh sát viên quốc tế.

“Thực tế, một trong những phần cốt lõi của thỏa thuận là Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và Mỹ sẽ hỗ trợ Iran tiêu hủy kho dự trữ uranium được làm giàu ở mức độ cao. Điều này đã được quy định rất rõ ràng trong Biên bản ghi nhớ (MOU)”, ông Vance nhấn mạnh.

Theo Phó Tổng thống Vance, toàn văn của MOU – khuôn khổ nhằm chấm dứt chiến tranh đã được hai nước nhất trí – sẽ chính thức được công bố sau lễ ký kết vào ngày 19/6 tại Thụy Sĩ. Thông tin này cũng trùng khớp với mốc thời gian mà Tổng thống Donald Trump đã chia sẻ trước đó.

Lý giải về việc chưa thể công bố văn bản MOU ngay lập tức, ông Vance cho biết: “Có một số chi tiết kỹ thuật cần giải quyết, không liên quan đến nội dung văn bản mà là về khâu thực thi”.

Ông cũng tiết lộ rằng Mỹ đã tham vấn với nhiều đối tác trong khu vực, trong đó Qatar và Pakistan đã hỗ trợ rất tích cực trong vai trò trung gian hòa giải cho thỏa thuận đặc biệt này.

Ngày bắt đầu tiến hành các cuộc thanh tra hạt nhân có thể sẽ được chốt ngay trong ngày 19/6. Ông Vance bày tỏ sự lạc quan: “Kỳ vọng của chúng tôi là... vì đã có sự đồng thuận rộng rãi và không có nhiều bất đồng về vấn đề cụ thể, quá trình đó sẽ diễn ra rất nhanh chóng. Một lần nữa, nếu Iran tuân thủ, họ sẽ nhận được những lợi ích kinh tế, và đó là điều chúng tôi muốn thấy. Chúng tôi muốn họ hành xử như một quốc gia bình thường và thành công, nhưng chỉ khi họ làm những gì cần thiết để cam kết dài hạn về việc không chế tạo vũ khí hạt nhân”.

Tuy vậy, thỏa thuận mới cũng vấp phải sự hoài nghi từ cựu Tổng thống Barack Obama. Trong một cuộc phỏng vấn trên Good Morning America của đài ABC, ông Obama bày tỏ nghi ngờ rằng bất kỳ thỏa thuận nào do chính quyền hiện tại định hình với Iran sẽ khó có thể “khác biệt hoặc cải thiện đáng kể” so với Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA) mà chính quyền của ông đã đàm phán vào năm 2015. Đáng chú ý, Tổng thống Trump đã rút Mỹ khỏi JCPOA trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.

Phó Tổng thống Vance gay gắt bác bỏ nhận định này và nhấn mạnh: “Hiện tại, chúng ta đang ở một vị thế hoàn toàn khác. Chương trình hạt nhân của Iran đã bị phá hủy hoàn toàn. Thông điệp của chúng tôi lúc này là: Hãy đưa ra cam kết dài hạn không tái thiết chương trình đó, và các bạn sẽ nhận được những lợi ích đi kèm”.

Duy Tiến