Thành phố Hồ Chí Minh: Y tế cơ sở gặp khó do thiếu nhân sự

Bác sỹ Đội chăm sóc sức khỏe liên tục xã Đất Đỏ khám bệnh tại nhà cho người cao tuổi. (Ảnh: Đinh Hằng/TTXVN)

“Hiện nay nhiều xã, phường tại Thành phố Hồ Chí Minh có dân số đông nhưng số lượng nhân lực y tế tại các trạm y tế vẫn còn ít, chưa đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu. Để thu hút bác sỹ về trạm y tế cần có những chế độ, chính sách đặc thù đủ hấp dẫn để khuyến khích bác sỹ về trạm y tế công tác một cách bền vững, lâu dài.”

Vấn đề được nêu lên tại buổi giám sát chuyên đề của Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh về kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri về bảo đảm nhân lực y tế tại trạm y tế cấp xã trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, chiều 14/7.

Tiến sỹ, bác sỹ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết sau sáp nhập đơn vị hành chính, Thành phố hình thành các xã, phường có quy mô dân số lớn; trong đó có 125/168 xã, phường có từ 50.000 dân trở lên, khiến cho nhu cầu nhân lực y tế trên từng địa bàn gia tăng đáng kể.

Bên cạnh đó, mô hình trạm y tế mới đòi hỏi bổ sung thêm các chức danh phù hợp với chức năng quản lý nhà nước và phục vụ cộng đồng ở quy mô lớn hơn như bác sỹ chuyên khoa, nhân lực công nghệ thông tin, y tế công cộng, công tác xã hội...

Từ 1/1/2026, Thành phố Hồ Chí Minh có 6.603 nhân lực y tế tuyến xã, phường; trong đó có 1.371 bác sỹ, tăng gấp đôi so với giai đoạn 2021-2025. Hiện, Thành phố có tỷ lệ 4,37 nhân viên y tế cơ sở/vạn dân.

Theo dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 03/2023/TT-BYT của Bộ Y tế, Thành phố Hồ Chí Minh có định mức 8.494 nhân sự trạm y tế xã, phường; như vậy, Thành phố vẫn còn thiếu 1.891 người so với quy định.

Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố cho rằng định mức biên chế hiện hành của Trung ương chưa theo kịp quy mô dân số quá lớn của một số phường, xã thuộc siêu đô thị (nhiều nơi trên 200.000 dân).

Cùng với đó, việc thu hút bác sỹ về nhận công tác y tế tại các trạm y tế xã, phường xa trung tâm vẫn gặp nhiều thách thức do áp lực công việc và thu nhập.

Ngoài ra, các trạm y tế cũng đang đối mặt với tình trạng nhân viên y tế cơ sở nghỉ việc. Sáu tháng đầu năm 2026, ghi nhận 198 nhân sự tại các trạm y tế nghỉ việc, trong khi chỉ tuyển mới được 69 người (biến động âm 129 người).

Khoảng cách giữa chỉ tiêu biên chế tạm giao và nhu cầu thực tế theo dự thảo Thông tư mới của Bộ Y tế (chênh lệch 1.313 người) đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sớm ban hành định mức chính thức phù hợp với đặc thù đô thị đặc biệt của Thành phố.

Việc thiếu hụt nhân lực, đặc biệt là nhân lực y tế trình độ bác sỹ chuyên khoa khiến cho hoạt động của các trạm y tế gặp nhiều khó khăn.

Bác sỹ Đoàn Văn Công, Phó Giám đốc Trạm Y tế phường Bình Lợi Trung, chia sẻ khó khăn và nêu kiến nghị tại buổi giám sát. (Ảnh: Đinh Hằng/TTXVN)

Bác sỹ Đoàn Văn Công, Phó Giám đốc Trạm Y tế phường Bình Lợi Trung cho biết hiện tại đơn vị có 69 nhân sự, trong đó có 19 nhân sự ký hợp đồng do kinh phí trạm y tế chi trả.

Nhu cầu khám chữa bệnh cho người dân ngày càng cao, trạm y tế phải tham gia các công tác khác như phòng bệnh, quản lý sức khỏe theo vòng đời cho người dân, khám sức khỏe toàn dân... nên khối lượng công việc nhiều, nhân sự của trạm y tế vẫn chưa thể đáp ứng.

Tương tự, bác sỹ Nguyễn Văn Gấm, Giám đốc Trạm Y tế xã Hiệp Phước, chia sẻ: "Hiện Xã Hiệp Phước có khoảng 65.000 dân và có 50 nhân sự y tế. Nhân sự khá đông nhưng vẫn đang thiếu các chức danh chuyên môn như: chẩn đoán hình ảnh, y học cổ truyền, phục hồi chức năng... Do trên địa bàn không có bệnh viện công lập nào nên chúng tôi định hướng sẽ thành lập phòng khám đa khoa để cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân nhưng hiện không đủ nhân sự chuyên môn cũng như chưa có đầy đủ các trang thiết bị cần thiết."

Trao đổi tại buổi giám sát, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách Thành phố Hồ Chí Minh thông tin, giai đoạn từ năm 2021-2026, thông qua các kỳ tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân Thành phố, Ủy ban nhân dân Thành phố đã tiếp nhận, phân loại hệ thống ý kiến, kiến nghị của cử tri liên quan đến bảo đảm nhân lực y tế tại trạm y tế cấp xã thành các nhóm vấn đề trọng tâm, gắn liền với hai giai đoạn chuyển đổi mô hình tổ chức y tế cơ sở của địa phương.

Bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Trưởng Đoàn Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách Thành phố Hồ Chí Minh, phát biểu tại buổi giám sát. (Ảnh: Đinh Hằng/TTXVN)

Cụ thể, cử tri Thành phố phản ánh tình trạng suy giảm nhân lực chuyên môn y tế sau đại dịch; lo ngại trước sự xuống cấp của cơ sở vật chất, trang thiết bị tại các trạm y tế do vận hành quá công suất, gây áp lực dồn ứ bệnh nhân và quá tải tại các bệnh viện tuyến cuối khu vực trung tâm.

Trước phản ánh của cử tri, lãnh đạo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cho biết đơn vị đã có những giải pháp giải quyết kiến nghị của cử tri, phân bổ thêm lực lượng nhân sự cho các trạm y tế.

Hiện các trạm y tế đã bảo đảm có bác sĩ làm việc thường xuyên, đáp ứng yêu cầu tối thiểu về chuyên môn khám, chữa bệnh ban đầu.

Theo ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2026, Sở ưu tiên toàn bộ để phát triển y tế cơ sở. Trước mắt, Sở Y tế đề xuất chính sách luân phiên bác sỹ từ các bệnh viện tuyến trên bổ sung, hỗ trợ cho các trạm y tế, phấn đấu mỗi trạm y tế được bổ sung thêm 5-7 bác sỹ luân phiên.

Tuy nhiên, để nhân lực trạm y tế ổn định và lâu dài, cần có những chế độ ưu đãi, đặc thù đủ sức khuyến khích y bác sỹ tình nguyện về y tế cơ sở công tác.

Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cũng kiến nghị Chính phủ, Bộ Y tế và các Bộ, ngành liên quan khẩn trương ban hành Thông tư thay thế Thông tư số 03/2023/TT-BYT theo hướng tính định mức số lượng người làm việc tại trạm y tế cấp xã dựa trên quy mô dân số thực tế, số điểm y tế phụ trách và khối lượng công việc, thay vì áp dụng mức tối đa cố định.

Trên cơ sở đó, Sở Y tế kiến nghị bổ sung 1.313 biên chế còn thiếu so với nhu cầu thực tế của 168 trạm y tế trên địa bàn thành phố. Về chính sách thu hút, đãi ngộ đặc thù, kiến nghị Chính phủ xem xét, ban hành cơ chế đãi ngộ đặc thù ở tầm quốc gia đối với nhân lực y tế công tác tại y tế cơ sở (phụ cấp ưu đãi nghề, chính sách nhà ở, hỗ trợ đào tạo sau đại học), tạo hành lang pháp lý đồng bộ để các địa phương có cơ sở ban hành chính sách đặc thù bổ sung, giảm áp lực ngân sách cho từng địa phương khi phải tự cân đối.

Sở Y tế cũng kiến nghị Ủy ban Nhân dân Thành phố chỉ đạo Ủy ban Nhân dân cấp xã đẩy nhanh tiến độ tuyển dụng, bảo đảm bố trí đủ nhân sự còn thiếu so với chỉ tiêu; trong đó ưu tiên các trạm y tế thuộc 125 xã, phường, đặc khu có quy mô dân số đông.

Xây dựng cơ chế điều động, hỗ trợ chuyên môn linh hoạt giữa các trạm y tế và giữa các bệnh viện tuyến trên với trạm y tế, nhất là đối với 125 trạm y tế chưa đạt chỉ tiêu tạm giao, nhằm không để gián đoạn hoạt động khám, chữa bệnh ban đầu cho nhân dân./.

(TTXVN/Vietnam+)