Thành phố Hồ Chí Minh hoàn thiện mô hình tòa án điện tử

Một phiên tòa hình sự tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Tòa án Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh hoàn thiện mô hình tòa án điện tử, coi đây là giải pháp trọng tâm để nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp, phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, đáp ứng yêu cầu giải quyết khối lượng án lớn, tính chất ngày càng phức tạp.

Theo ông Quách Hữu Thái, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành “yếu tố sống còn." Thực tiễn cho thấy khi khối lượng án tăng cao, nếu không có sự hỗ trợ của công nghệ, việc bảo đảm tiến độ và chất lượng giải quyết vụ việc sẽ gặp nhiều khó khăn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin đã góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn trong hoạt động tố tụng. Các hệ thống quản lý điện tử giúp theo dõi tiến độ giải quyết vụ án theo thời gian thực, qua đó kịp thời phát hiện, xử lý các vụ việc chậm trễ. Việc số hóa hồ sơ, tài liệu giúp rút ngắn đáng kể thời gian nghiên cứu, xử lý vụ án, nâng cao năng suất lao động của đội ngũ thẩm phán, thư ký.

Một điểm đáng chú ý là chuyển đổi số đã góp phần tăng tính công khai, minh bạch trong hoạt động tư pháp. Người dân, đương sự có thể tra cứu thông tin vụ án, theo dõi tiến độ xử lý thông qua các nền tảng trực tuyến, thay vì phải trực tiếp đến tòa án như trước, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, tạo điều kiện để xã hội giám sát hoạt động xét xử.

Từ định hướng chung của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều đơn vị trực thuộc đã chủ động triển khai các giải pháp chuyển đổi số phù hợp với thực tiễn. Trong đó, Tòa án Nhân dân Khu vực 1, Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị đi đầu với mô hình tòa án điện tử được xây dựng và vận hành tương đối đồng bộ. Đơn vị đã triển khai hệ thống quản lý nội bộ trên môi trường số, xử lý khép kín toàn bộ quy trình từ tiếp nhận đơn, phân công thụ lý đến giải quyết và trả kết quả. Mô hình này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giảm thiểu thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý vụ việc.

Tiếp tục hoàn thiện mô hình, Tòa án Nhân dân Khu vực 1 đã ký kết hợp tác với Tổng công ty Công nghệ-Viễn thông Toàn cầu (GTEL) và Công ty Cổ phần Trustsol Tech nhằm phát triển các giải pháp công nghệ phục vụ cải cách tư pháp. Trọng tâm là xây dựng hệ thống cho phép người dân, doanh nghiệp nộp đơn trực tuyến, tự động xác thực, phân luồng và chuyển hồ sơ đến Tòa án có thẩm quyền.

Ông Nguyễn Quang Huynh, Chánh án Tòa án Nhân dân Khu vực 1, cho biết việc triển khai các nền tảng số sẽ giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục tố tụng thuận tiện hơn, giảm thời gian đi lại, bảo đảm tính chính xác, minh bạch trong xử lý hồ sơ.

Ông Đặng Ngọc Tín, Phó Tổng giám đốc GTEL, cho rằng nền tảng số hóa của Tòa án Nhân dân Khu vực 1 là cơ sở quan trọng để phát triển các giải pháp nâng cao, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.

Phần mềm chuyển giọng nói thành biên bản phiên tòa điện tử cho Thư ký phiên tòa đang được chuyển giao cho các Tòa án Khu vực. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Chủ tịch Công ty Cổ phần Trustsol Tech Trần Nguyên Huân nhận định, hệ sinh thái Tòa án điện tử sẽ góp phần xử lý hiệu quả các tranh chấp, nhất là trong lĩnh vực tín dụng, ngân hàng, qua đó hỗ trợ ổn định môi trường kinh doanh.

Thực tế triển khai cho thấy chuyển đổi số không chỉ mang lại lợi ích cho cơ quan Tòa án mà còn tác động trực tiếp đến người dân.

Anh Nguyễn Văn T. (phường Bình Thọ) từng tham gia giải quyết một vụ việc dân sự, chia sẻ: Trước đây, mỗi lần làm việc với Tòa án phải đi lại nhiều lần, tốn thời gian và chi phí. Nay một số thủ tục có thể thực hiện trực tuyến, tra cứu thông tin qua mạng nên thuận tiện hơn rất nhiều.

Còn chị Lê Thị H. (phường Cầu Ông Lãnh) cho biết việc nhận thông báo, giấy tờ qua phương thức điện tử giúp tiết kiệm thời gian, dễ dàng lưu trữ, tra cứu khi cần thiết nên chị mong rằng thời gian tới các dịch vụ trực tuyến của Tòa án sẽ được mở rộng hơn để người dân tiếp cận thuận tiện.

Phó Chánh án Tòa án Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Quách Hữu Thái cho biết quá trình chuyển đổi số vẫn còn một số khó khăn như hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ hoàn toàn, một số phần mềm chưa tích hợp, nguồn nhân lực công nghệ thông tin còn hạn chế. Đây là những thách thức đang từng bước được tháo gỡ thông qua việc hoàn thiện hệ thống, tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ.

Thời gian tới, ngành tòa án Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện các nền tảng số theo hướng đồng bộ, liên thông giữa các cấp; đẩy mạnh số hóa hồ sơ, triển khai dịch vụ công trực tuyến và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động quản lý, xét xử; tăng cường bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong toàn bộ hệ thống.

Là địa phương có khối lượng công việc lớn và đa dạng nhất cả nước, những kinh nghiệm từ Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở thực tiễn quan trọng để nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng mô hình tòa án điện tử trên toàn quốc, góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, minh bạch, phục vụ hiệu quả người dân trong kỷ nguyên số./.

(TTXVN/Vietnam+)