Thanh niên thảo luận giải pháp phát triển văn hóa, kinh tế số và công dân số

Tại 5 diễn đàn chuyên đề với 10 tổ thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi các vấn đề lớn gồm: Tuổi trẻ Việt Nam tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; thanh niên Việt Nam tiên phong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thanh niên Việt Nam tiên phong khởi nghiệp, lập nghiệp, phát triển kinh tế đất nước; tuổi trẻ Việt Nam sẵn sàng hội nhập quốc tế và đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong tình hình mới.

Chị Lê Thị Mai Phương, Phó Bí thư Tỉnh đoàn Ninh Bình.

Tại tổ thảo luận số 1 với chủ đề “Tuổi trẻ Việt Nam tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc”, chị Lê Thị Mai Phương, Phó Bí thư Tỉnh đoàn Ninh Bình đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm cho công tác tuyên truyền, giáo dục thanh niên trong nhiệm kỳ tới.

Thứ nhất, cần đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục bằng mức độ chuyển hóa trong nhận thức, hành vi và hệ giá trị của thanh niên, thay vì chủ yếu dựa trên các chỉ tiêu triển khai hay kết quả kiểm tra. Chị Phương cho biết, những năm qua, công tác tuyên truyền, giáo dục đã có nhiều đổi mới, nhất là trong ứng dụng công nghệ số. Tuy nhiên, hiệu quả thực chất phải được phản ánh qua sự thay đổi trong phong trào và đời sống thanh niên.

“Chuyển đổi số phải tạo ra lớp thanh niên biết ứng dụng công nghệ trong học tập, lao động, khởi nghiệp; giáo dục lý tưởng cách mạng phải được thể hiện bằng tinh thần xung kích, tình nguyện và trách nhiệm với cộng đồng; xây dựng văn hóa trên không gian mạng phải góp phần lan tỏa các giá trị tích cực, hình thành môi trường mạng lành mạnh”, chị Mai Phương nhấn mạnh.

Các đại biểu tham luận tại tổ thảo luận 1.

Theo chị Phương, thực tiễn phong trào cần được coi là thước đo quan trọng của công tác giáo dục. Nơi nào xuất hiện nhiều mô hình mới, nhiều sáng kiến, nhiều gương thanh niên tiêu biểu và thu hút đông đảo thanh niên tham gia hành động thì đó chính là minh chứng rõ nét nhất cho hiệu quả tuyên truyền. Mục tiêu của công tác tuyên truyền không chỉ để thanh niên biết, mà còn để thanh niên tin, làm theo và cống hiến.

Chị Mai Phương đề nghị cần nhìn nhận trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các thuật toán mạng xã hội không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là thách thức trực tiếp đối với công tác giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống cho thanh niên. Bên cạnh những lợi thế mà công nghệ mang lại, tổ chức Đoàn cần chủ động nhận diện những tác động tiêu cực có thể ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của giới trẻ.

Các đại biểu tham gia các tổ thảo luận.

Chị Phương nhấn mạnh, cần xác định xây dựng “sức đề kháng tư tưởng” và năng lực công dân số cho thanh niên là nhiệm vụ trọng tâm của công tác tuyên truyền, giáo dục. Trong bối cảnh thông tin đa chiều, thanh niên không chỉ cần được cung cấp thông tin đúng mà còn phải có năng lực nhận diện đúng - sai, tích cực - độc hại. Sức đề kháng tư tưởng cần bao gồm: Bản lĩnh chính trị, niềm tin khoa học, khả năng phản biện, ý thức pháp luật, đạo đức số và trách nhiệm công dân trên không gian mạng.

Để thực hiện mục tiêu này, tổ chức Đoàn cần triển khai các mô hình giáo dục công dân số với những nội dung thiết thực như nhận diện tin giả, ứng xử văn minh trên mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sử dụng AI có trách nhiệm, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch và lan tỏa thông tin tích cực. Các cuộc vận động như “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp”, “Ứng xử văn minh trên không gian mạng” là nền tảng quan trọng để phát triển thành chương trình giáo dục công dân số bài bản hơn trong nhiệm kỳ tới.

Chị Mai Phương đề xuất, đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục lịch sử, văn hóa và bản sắc dân tộc bằng các phương pháp hiện đại. Giáo dục truyền thống không nên chỉ dừng lại ở các hình thức như mít tinh, tọa đàm, cuộc thi hay tham quan di tích mà cần được làm mới để lịch sử trở nên gần gũi, sinh động và gắn với trách nhiệm của thanh niên hôm nay.

Đại biểu hiến kế cho vấn đề trọng tâm của thanh niên trong giai đoạn mới.

Chị Phương đánh giá cao các nội dung trong dự thảo như: Số hóa địa chỉ đỏ bằng mã QR, xây dựng bản đồ số, triển khai các đội hình tuyên truyền trẻ, cuộc vận động “Tự hào một dải non sông” hay Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa”. Đây là những mô hình cần được phát triển thành định hướng lớn trong nhiệm kỳ tới.

Sau quá trình sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, quy mô các địa phương được mở rộng, nguồn lực kinh tế, văn hóa, du lịch ngày càng lớn, tạo cơ hội để nâng tầm công tác giáo dục truyền thống ở cấp tỉnh. Với điều kiện hiện nay, các tỉnh hoàn toàn có thể xây dựng các trung tâm dữ liệu số về lịch sử, văn hóa, danh nhân, nhân vật tiêu biểu và hệ thống địa chỉ đỏ trên địa bàn.

Lấy ví dụ từ tỉnh Ninh Bình, chị Mai Phương cho biết, địa phương có nhiều di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh và giá trị văn hóa đặc sắc. Tỉnh đang triển khai đề án xây dựng cơ sở dữ liệu số dùng chung, tạo nguồn tư liệu chính thống để các cấp bộ Đoàn khai thác trong công tác tuyên truyền, giáo dục, góp phần nâng cao hiệu quả truyền thông bằng các phương thức hiện đại…

Chị Bùi Nhật Hạ, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khối UBND tỉnh Thái Nguyên.

Tham luận tại tổ thảo luận số 2 với chủ đề “Tuổi trẻ Việt Nam tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc”, chị Bùi Nhật Hạ, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khối UBND tỉnh Thái Nguyên đề xuất nghiên cứu bổ sung nội dung “tiên phong trong xây dựng và phát triển văn hóa” vào chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII.

Theo chị Nhật Hạ, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã dành một nội dung trọng tâm về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Tuy nhiên, khi nghiên cứu dự thảo Báo cáo chính trị của Đoàn, chị nhận thấy nội dung về văn hóa chưa được đề cập tương xứng với vị trí, vai trò mà Đảng đã xác định.

“Tôi đề xuất bổ sung nội dung phát triển văn hóa trong các chương trình hành động của Đoàn, đồng thời khuyến khích thanh niên tham gia phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới”, chị Nhật Hạ đề xuất.

Ban Chủ trì tổ thảo luận 2 tại Đại hội.

Bên cạnh đó, chị Nhật Hạ cũng đề nghị chương trình hành động thực hiện Nghị quyết cần làm rõ hơn nội dung xây dựng đội ngũ cán bộ trẻ trong giai đoạn tới. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số trong quản trị quốc gia. Những nhiệm vụ này đặt ra yêu cầu rất lớn đối với đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ trẻ, lực lượng sẽ trực tiếp tham gia và tiếp nối quá trình thực hiện những đổi mới quan trọng của đất nước trong giai đoạn 2026 - 2031 và những năm tiếp theo.

“Cần có những giải pháp cụ thể hơn để xây dựng lớp cán bộ trẻ có bản lĩnh, năng lực số, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với yêu cầu quản trị hiện đại, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển vào năm 2045”, chị Nhật Hạ bày tỏ.

Tham luận tại tổ thảo luận 5 với chủ đề “Thanh niên Việt Nam tiên phong khởi nghiệp, lập nghiệp, phát triển kinh tế đất nước”, anh Đặng Thanh Tú, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường, Bí thư Đoàn phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội đã chia sẻ một số kinh nghiệm thực tiễn trong việc phát huy vai trò của thanh niên tham gia phát triển kinh tế đô thị, thương mại, dịch vụ và du lịch bền vững.

Các đại biểu theo dõi các nội dung hiến kế tại tổ thảo luận.

Đối với các đô thị đặc biệt như Hoàn Kiếm, phát triển kinh tế không gắn với nông nghiệp hay công nghiệp mà tập trung vào các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, du lịch, kinh tế sáng tạo và kinh tế số. Điều đó cũng đặt ra yêu cầu mới đối với tổ chức Đoàn trong việc đồng hành cùng thanh niên tận dụng lợi thế địa phương để lập thân, lập nghiệp và tạo ra những giá trị mới cho cộng đồng.

Từ thực tiễn đó, anh Đặng Thanh Tú cho rằng cần phát huy vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế đô thị gắn với thế mạnh thương mại, dịch vụ và du lịch. Đoàn Thanh niên phường Hoàn Kiếm đã định hướng thanh niên khai thác hiệu quả các lợi thế của không gian Phố đi bộ Hồ Gươm và các tuyến phố chuyên doanh để phát triển các mô hình kinh doanh sáng tạo, không gian văn hóa, du lịch trải nghiệm và kinh tế ban đêm, từng bước hình thành các sản phẩm dịch vụ mang đậm bản sắc địa phương nhưng được vận hành theo hướng hiện đại.

Cũng theo Bí thư Đoàn phường Hoàn Kiếm, cần phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong chuyển đổi số và quảng bá văn hóa, du lịch. “Chúng tôi đã triển khai nhiều mô hình số hóa di sản như bản đồ số di sản, ứng dụng QR code, công nghệ thực tế ảo (VR/AR) tại các điểm di tích; đồng thời tổ chức các cuộc thi sáng tạo nội dung số, ứng dụng AI trong quảng bá hình ảnh địa phương trên các nền tảng số. Qua đó, mỗi đoàn viên, thanh niên không chỉ là người tham gia chuyển đổi số mà còn trở thành một “đại sứ du lịch số”, góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa tới cộng đồng trong nước và quốc tế”, anh Tú bày tỏ.

Cùng với đó, xây dựng hình ảnh thanh niên đô thị văn minh, năng động và hội nhập. Thời gian qua, Đoàn phường đã chú trọng phát triển các đội hình thanh niên tình nguyện có khả năng ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp và am hiểu văn hóa địa phương để hỗ trợ, đồng hành cùng du khách; đồng thời lan tỏa văn hóa ứng xử văn minh trong hoạt động thương mại, dịch vụ và du lịch. Từ đó, góp phần xây dựng hình ảnh thế hệ trẻ hiện đại, năng động, mến khách, hội nhập nhưng vẫn giữ gìn được những giá trị thanh lịch của người Hà Nội.

Đồng thời cần đổi mới phương thức đồng hành của tổ chức Đoàn trong kết nối nguồn nhân lực trẻ với nhu cầu của thị trường lao động. “Từ thực tiễn địa phương, chúng tôi đã triển khai mô hình phối hợp giữa tổ chức Đoàn, hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp trong việc kết nối, giới thiệu việc làm cho đoàn viên, thanh niên, đặc biệt là sinh viên mới tốt nghiệp trong các lĩnh vực du lịch, nhà hàng, khách sạn và dịch vụ. Mô hình này không chỉ giải quyết bài toán việc làm tại chỗ mà còn góp phần chuyển hóa nguồn lực tri thức trẻ thành giá trị kinh tế phục vụ phát triển địa phương”, anh Đặng Thanh Tú bộc bạch.

Đề xuất các nội dung về công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhiệm kỳ 2026 - 2031, Bí thư Đoàn phường Hoàn Kiếm nhấn mạnh, cần nghiên cứu, nhân rộng mô hình liên kết giữa Tổ chức Đoàn - Hiệp hội nghề nghiệp - Doanh nghiệp - Cơ sở đào tạo nhằm xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ thanh niên lập nghiệp bền vững.

Song song với đó, xây dựng các chương trình riêng dành cho thanh niên đô thị, tập trung vào kinh tế sáng tạo, kinh tế số, kinh tế ban đêm, thương mại, dịch vụ và du lịch; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa gắn với phát triển kinh tế. Đặc biệt hỗ trợ thanh niên nâng cao kỹ năng số, ngoại ngữ và năng lực hội nhập để đáp ứng yêu cầu phát triển của các đô thị hiện đại.

Hồng Phượng - Lê Phú/ Báo Tin tức và Dân tộc