Thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương: Bước đi chiến lược kiến tạo một cực tăng trưởng mạnh của quốc gia

Một góc thành phố Bắc Ninh. Ảnh: Nguyễn Ánh

Hình mẫu chuyển đổi phát triển, trung tâm dẫn dắt, kết nối, lan tỏa

Chủ tọa điều hành kỳ họp thứ Sáu, HĐND tỉnh Bắc Ninh khóa XX

Trình bày Tờ trình xin chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương và xin ý kiến vào Đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương tại Kỳ họp thứ Sáu khai mạc sáng 15/7, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Văn Thịnh nhấn mạnh: thành lập thành phố Bắc Ninh xuất phát từ yêu cầu thực tiễn phát triển và nhu cầu cần thiết chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Theo đó, tính đến ngày 31/12/2025, tỉnh Bắc Ninh có diện tích tự nhiên là 4.713,75km², dân số 3.989.623 người; quy mô kinh tế đứng thứ 5 cả nước và thứ 3 vùng Đồng bằng sông Hồng; tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27%, đứng thứ 5 cả nước, đứng thứ 4 vùng Đồng bằng sông Hồng, thu hút FDI đứng thứ 2 cả nước và là 1 trong 6 tỉnh, thành phố đạt mức tăng trưởng hai con số năm 2025; thu ngân sách trên 123.604,21 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 5.852 USD.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Văn Thịnh Trình bày Tờ trình xin chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương và xin ý kiến vào Đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương tại Kỳ họp thứ Sáu, HĐND tỉnh Bắc Ninh khóa XX

Với cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh theo hướng dịch vụ - thương mại - du lịch, mức độ đô thị hóa cao và liên kết vùng sâu rộng, Bắc Ninh đang phát triển theo hướng đô thị thông minh, xanh, hiện đại, phát triển bền vững, có sức cạnh tranh quốc tế, hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới dựa trên nền tảng công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại, logistics gắn với sân bay Gia Bình, hạ tầng đồng bộ, đô thị thông minh, văn hóa Kinh Bắc đặc sắc, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế xanh, đảm bảo quốc phòng an ninh vững chắc.

Tuy nhiên, mô hình tổ chức chính quyền là tỉnh (là đơn vị hành chính nông thôn) hiện nay không còn phù hợp và đang bộc lộ những hạn chế trong phát triển, mở rộng không gian đô thị với quy mô lớn; vai trò của tỉnh Bắc Ninh hiện nay trong điều tiết các mối quan hệ về liên kết vùng, phát triển hạ tầng chiến lược và thu hút các nguồn lực chất lượng cao gặp một số khó khăn; công tác quản lý Nhà nước còn nhiều bất cập, nhất là quản lý đất đai, quy hoạch, kiến trúc, trật tự xây dựng, môi trường, gia tăng dân số cơ học và an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh.

Với mục tiêu nâng cao chất lượng đô thị, hình thành các cực tăng trưởng mạnh, các đô thị có tầm vóc khu vực và quốc tế; phát triển "đô thị thông minh, kiểu mẫu"; gắn kết hạ tầng, không gian xanh, sinh thái, bảo vệ môi trường với kết cấu hạ tầng hiện đại, dịch vụ công nghệ cao, ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao chất lượng quản lý và cuộc sống người dân; đồng thời, trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế số đang trở thành động lực mới cho sự tăng trưởng, cần thiết phải chuyển đổi mô hình phát triển và mô hình quản trị cho phù hợp.

Việc thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là bước chuyển đổi từ mô hình chính quyền nông thôn sang chính quyền đô thị. Theo đó, chính quyền đô thị Bắc Ninh sẽ tập trung vào quản trị đô thị hiện đại (thay vì quản lý hành chính); tăng cường tự chủ và phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương cấp xã trong quyết định các dự án đầu tư công, ngân sách và quy hoạch; thực nghiệm các mô hình quản trị và phát triển mới, từ chính quyền số, đô thị thông minh đến các nền tảng dịch vụ công. Mục tiêu nhằm đưa Bắc Ninh trở thành hình mẫu chuyển đổi phát triển ở tầm quốc gia, trở thành trung tâm có khả năng dẫn dắt, kết nối, lan tỏa và là mắt xích quan trọng trong cấu trúc phát triển mới của đất nước.

Góp phần hình thành cực tăng trưởng mạnh của quốc gia

Quang cảnh Kỳ họp thứ Sáu, HĐND tỉnh Bắc Ninh khóa XX

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Văn Thịnh nhấn mạnh, việc thành lập thành phố Bắc Ninh sẽ tạo ra động lực phát triển mới, góp phần hình thành cực tăng trưởng mạnh của quốc gia, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, giai đoạn tái cấu trúc không gian kinh tế, Bắc Ninh không chỉ là một tỉnh phát triển năng động mà phải tham gia sâu hơn vào việc định hình các cơ chế liên kết, phân bổ nguồn lực, điều phối phát triển giữa các địa phương trong vùng và được xác định như một điểm tựa chiến lược trong phát triển của đất nước.

Các đại biểu biểu quyết thông qua nghị quyết tại Kỳ họp thứ Sáu, HĐND tỉnh Bắc Ninh khóa XX

Nằm ở cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, Bắc Ninh là địa phương có nhiều lợi thế phát triển về hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại; là đầu mối giao thông quan trọng với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (quy mô 4F) đang đầu tư xây dựng cùng hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa quốc gia đồng bộ, kết nối thuận lợi với sân bay Nội Bài và cảng biển Hải Phòng; là "cánh tay nối dài" của Hà Nội về phía Đông Bắc, trung tâm của tam giác kinh tế trọng điểm - tam giác tăng trưởng kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, cửa ngõ kết nối các tỉnh trung du miền núi phía Bắc với Thủ đô Hà Nội; là "mắt xích" điều tiết dòng luân chuyển hàng hóa công nghệ cao đi từ các nhà máy phía Bắc đến hệ thống cảng biển nước sâu Hải Phòng, Quảng Ninh một cách tối ưu, giảm giá thành logistics toàn vùng.

Với cả nước, Bắc Ninh là một trong những địa phương thu hút vốn FDI hàng đầu cả nước, đóng góp quan trọng vào dòng vốn nước ngoài; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh luôn đứng vị trí cao, đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch chung của cả nước; mô hình phát triển từ nông nghiệp sang công nghiệp hiện đại, công nghệ cao tạo tiền đề, kinh nghiệm cho cả nước; là cái nôi văn hóa Kinh Bắc, đóng góp vào sự đa dạng văn hóa vùng Đồng bằng sông Hồng.

Cùng với đó, thành lập thành phố Bắc Ninh nhằm cụ thể hóa quan điểm, định hướng, mục tiêu của Đảng, quy định của Nhà nước về phát triển đô thị và các quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển đô thị tỉnh Bắc Ninh.

Các đại biểu quyết nghị thông qua nghị quyết tại Kỳ họp thứ Sáu, HĐND tỉnh Bắc Ninh khóa XX

Như vậy, thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là cần thiết, đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển và khẳng định vai trò của Bắc Ninh trong giai đoạn phát triển mới; giữ vị trí trung tâm công nghiệp công nghệ cao và logistics nội địa, đóng vai trò cốt lõi kết nối qua giữa không gian đô thị - công nghiệp của Thủ đô với không gian kinh tế biển và các hành lang giao thương quốc tế; phát triển mạnh các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ logistics hiện đại và các lĩnh vực kinh tế tri thức, từ đó hội nhập sâu rộng hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu; hình thành không gian đô thị - kinh tế liên thông có chất lượng cao với Thủ đô Hà Nội, tiếp nhận và chia sẻ các chức năng đô thị, dịch vụ và hạ tầng hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả phát triển của toàn Vùng Thủ đô. Đồng thời, khẳng định vai trò là một động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực và cả nước; góp phần quan trọng thực hiện các quan điểm, mục tiêu, định hướng của Trung ương về phát triển hệ thống đô thị của đất nước.

Phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế, tạo động lực phát triển mới

Bắc Ninh chú trọng phát triển mạnh các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ logistics hiện đại và các lĩnh vực kinh tế tri thức, từ đó hội nhập sâu rộng hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu

Thẩm tra dự thảo Nghị quyết Tán thành chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, Ban Pháp chế HĐND tỉnh nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết của HĐND tỉnh. Theo Trưởng Ban Pháp chế HĐND tỉnh Trần Đăng Sâm: việc thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là yêu cầu khách quan, phù hợp với xu thế phát triển và yêu cầu đổi mới mô hình quản trị địa phương trong giai đoạn hiện nay. Sau quá trình phát triển nhanh về quy mô kinh tế, dân số, mức độ đô thị hóa và hội nhập quốc tế, Bắc Ninh đã trở thành một trong những trung tâm công nghiệp công nghệ cao, thu hút đầu tư nước ngoài và logistics quan trọng của cả nước, giữ vai trò kết nối vùng Thủ đô với các hành lang kinh tế và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là yêu cầu khách quan, phù hợp với xu thế phát triển và yêu cầu đổi mới mô hình quản trị địa phương trong giai đoạn hiện nay

Tuy nhiên, mô hình tổ chức chính quyền cấp tỉnh hiện nay còn bộc lộ những hạn chế trong phát triển, mở rộng không gian đô thị với quy mô lớn; vai trò của tỉnh Bắc Ninh hiện nay trong điều tiết các mối quan hệ về liên kết vùng, phát triển hạ tầng chiến lược và thu hút các nguồn lực chất lượng cao gặp một số khó khăn; công tác quản lý Nhà nước còn nhiều bất cập, nhất là quản lý đất đai, quy hoạch, kiến trúc, trật tự xây dựng, môi trường, gia tăng dân số cơ học và an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh.

Việc thành lập thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tạo cơ sở để hoàn thiện mô hình chính quyền đô thị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng, nguồn nhân lực và khoa học, công nghệ; đồng thời tạo động lực phát triển mới, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, của vùng Thủ đô và cả nước.

Nguyễn Ánh