Thanh Hóa: Chung tay để công tác phòng, chống tác hại thuốc lá hiệu quả bền vững

Thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Ảnh minh họa: S.T

Thuốc lá thế hệ mới là “cái bẫy” gây tổn thương sức khỏe

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm trên toàn cầu có hơn 8 triệu người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 1,6 triệu ca tử vong do hút thuốc thụ động. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người hút, khói thuốc còn tác động nghiêm trọng tới những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ em và người cao tuổi. WHO cho biết, khoảng 50% trẻ em trên toàn cầu đang bị phơi nhiễm với khói thuốc thụ động, dẫn tới hơn 65.000 ca tử vong trẻ em mỗi năm.

Điều đáng lo ngại hiện nay là các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang len lỏi mạnh mẽ vào đời sống giới trẻ. Với thiết kế nhỏ gọn, màu sắc bắt mắt, nhiều hương vị hấp dẫn cùng những lời quảng bá đánh vào tâm lý tò mò, thể hiện cá tính, các sản phẩm này đang trở thành “cái bẫy” đối với thanh, thiếu niên.

Nhiều người vẫn lầm tưởng thuốc lá điện tử hay thuốc lá nung nóng “ít độc hại hơn” thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, WHO khẳng định không có bất kỳ sản phẩm thuốc lá nào an toàn cho sức khỏe. Các sản phẩm thuốc lá mới vẫn chứa nicotine và nhiều hóa chất độc hại gây tổn thương phổi, tim mạch và não bộ.

WHO cũng cảnh báo, các tập đoàn thuốc lá đang sử dụng nhiều hình thức tiếp thị gây hiểu lầm như quảng bá “công nghệ mới”, “ít hại hơn”, sử dụng bao bì bắt mắt, hương vị hấp dẫn nhằm tạo cảm giác hiện đại và an toàn giả tạo đối với giới trẻ.

Từ thực tế trên, Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 được WHO lựa chọn chủ đề “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”, nhằm nhấn mạnh việc phơi bày các chiến lược tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá trong việc lôi kéo thế hệ người dùng mới, đặc biệt là trẻ em và thanh, thiếu niên.

Theo WHO, mỗi năm trên toàn cầu có hơn 8 triệu người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Ảnh minh họa: S.T

Chung tay vì một môi trường không khói thuốc

Tại tỉnh Thanh Hóa, TS. Đỗ Thái Hòa - Phó Trưởng Ban thường trực Ban Chỉ đạo Chương trình phòng, chống tác hại của thuốc lá tỉnh, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Thanh Hóa cho biết, những năm qua công tác phòng, chống tác hại thuốc lá trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực; nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá ngày càng được nâng lên; nhiều mô hình môi trường không khói thuốc được duy trì hiệu quả tại trường học, bệnh viện, cơ quan, đơn vị và nơi công cộng.

Năm 2025, toàn tỉnh có 687 trường mẫu giáo, 597 trường tiểu học, 615 trường trung học cơ sở, 61 trường trung học phổ thông cùng nhiều cơ sở giáo dục khác thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc trong khuôn viên trường học. Cùng với đó, 100% bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến cơ sở xây dựng quy định thực hiện môi trường không khói thuốc trong khuôn viên đơn vị.

Ngành y tế cũng phối hợp tổ chức nhiều lớp tập huấn xây dựng môi trường không khói thuốc tại trường học, cơ sở y tế, nhà hàng, khách sạn; tổ chức truyền thông trực tiếp về tác hại của thuốc lá cho người dân, người bệnh và cán bộ y tế.

Công tác truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử và các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại thuốc lá.

Tuy nhiên, theo TS. Đỗ Thái Hòa, thực tế cho thấy việc xây dựng môi trường không khói thuốc vẫn còn gặp không ít khó khăn. Biểu hiện là một số nơi chưa thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc; việc kiểm tra, xử lý vi phạm còn hạn chế; tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ vẫn diễn biến phức tạp.

Từ thực tế trên, theo các cán bộ y tế của địa phương, để công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đạt hiệu quả bền vững cần có sự chung tay của toàn xã hội.

Theo đó, đối với trẻ em và thanh thiếu niên, truyền thông hiệu quả không nên chỉ dừng lại ở khẩu hiệu “không hút thuốc”. Cần giúp trẻ hiểu rõ: thuốc lá điện tử không phải là đồ chơi; hương trái cây không làm nicotine an toàn hơn; dùng thử có thể dẫn đến lệ thuộc; quảng cáo trên mạng xã hội không phải bằng chứng khoa học.

Gia đình cần chủ động tạo môi trường không khói thuốc trong nhà, không hút thuốc trước mặt trẻ, không nhờ trẻ mua thuốc lá, không để thuốc lá và thiết bị liên quan trong tầm tay trẻ.

Nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng từ chối, lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá trong sinh hoạt lớp, hoạt động ngoại khóa, tư vấn tâm lý học đường; đồng thời phối hợp với phụ huynh và ngành y tế địa phương để phát hiện sớm, tư vấn sớm, không để hành vi thử nghiệm chuyển thành lệ thuộc.

Đặc biệt, các cán bộ y tế nhấn mạnh, phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là khuyến cáo y tế, mà còn là trách nhiệm pháp lý của cơ quan, tổ chức, gia đình và cộng đồng. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định trách nhiệm tổ chức thực hiện môi trường không khói thuốc; cấm quảng cáo, khuyến mại, tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng; cấm người chưa đủ 18 tuổi sử dụng, mua, bán thuốc lá; cấm bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; cấm hút thuốc tại các địa điểm có quy định cấm./.

DIỆU THIỆN