Thạch Lập bảo tồn giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch

Nghi thức rước kiệu trong lễ hội Mường Lập ở xã Thạch Lập.

Thạch Lập có khoảng 98% đồng bào dân tộc Mường. Bản sắc văn hóa Mường hiện diện rõ nét trong từng nếp sống hằng ngày, từ tiếng cồng chiêng vang vọng núi rừng, những mái nhà sàn cổ bên sườn núi, tới điệu hát ru, hát xường, múa sắc bùa rộn ràng ngày hội. Người dân vẫn lưu giữ nghề thủ công truyền thống như dệt thổ cẩm, đan lát... Cùng với đó, trên địa bàn xã còn gìn giữ trên 700 ngôi nhà sàn truyền thống, trong đó có những ngôi nhà đã được dựng trên 100 năm.

Không chỉ giữ gìn kiến trúc nhà sàn, Thạch Lập còn phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể, như: lễ hội Mường Yến, lễ hội Mường Lập với những nghi thức truyền thống, trò diễn đặc trưng của người Mường. Các loại hình nghệ thuật diễn xướng dân tộc, các trò chơi dân gian như: xường giao duyên, hát ru, múa - hát pồn pôông, cồng chiêng, nhảy sạp... Hiện toàn xã có 2 câu lạc bộ văn hóa văn nghệ dân gian hoạt động hiệu quả. Mỗi câu lạc bộ thu hút hơn 30 người tham gia - đây vừa là lực lượng chính trong bảo tồn, thực hành di sản văn hóa người Mường vừa phục vụ nhu cầu giao lưu văn hóa văn nghệ của khách du lịch. Cùng với đó, ẩm thực và nông sản đặc trưng của địa phương cũng được gìn giữ trở thành thế mạnh, như: gạo nếp hạt cau - sản phẩm OCOP của xã, nổi tiếng dẻo thơm. Hay nếp cẩm, khoai mán vàng, lợn đen, gà đồi, dê núi, rau rừng... tạo nên bản sắc ẩm thực riêng biệt. Những sản phẩm này không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà trở thành sản phẩm du lịch, quà tặng cho du khách.

Bên cạnh đó, xã Thạch Lập còn có nguồn tài nguyên du lịch sinh thái, du lịch nhân văn phong phú và đa dạng. Tiêu biểu nhất là hang Gió, đồi Hích, thác Cha, hang Quăn. Ngoài ra, còn có các thửa ruộng bậc thang thấp... tạo nên sự đa dạng, phong phú về điểm đến cho khách du lịch. Tới đây, du khách có thể lưu trú, sinh hoạt cùng các hộ dân hoặc sử dụng loại hình lưu trú trải nghiệm thiên nhiên, cắm trại, đi bộ, tắm suối.

Theo bà Bùi Thị Quyên, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Thạch Lập, thực hiện Đề án “Bảo tồn, phát triển nhà sàn truyền thống của đồng bào dân tộc Mường gắn với phát triển du lịch cộng đồng”, đến nay thôn Lập Thắng đã có 10 hộ dân chủ động cải tạo nhà sàn thành cơ sở lưu trú (homestay) đón khách. Tuy nhiên, du lịch Thạch Lập nhìn chung vẫn ở dạng “tiềm năng” do người dân thiếu vốn và hạn chế về kỹ năng làm dịch vụ. Để tháo gỡ “nút thắt” này, thời gian tới, địa phương sẽ tập trung đào tạo làm du lịch cho bà con, đẩy mạnh quảng bá và kết nối các tour, tuyến trải nghiệm. Song song với đó là gắn bảo tồn bản sắc văn hóa Mường với quy hoạch điểm đến và bảo vệ môi trường sinh thái, từng bước nâng chất lượng dịch vụ để thu hút du khách bền vững.

Bài và ảnh: Khánh Linh