Tế bào gốc mở ra triển vọng nhưng còn nhiều thách thức

Ngày 18/7 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Tế bào phối hợp Longevity Medical System (LMS) và Báo Sức khỏe và Đời sống tổ chức hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề "Tế bào gốc: Từ nghiên cứu lâm sàng đến ứng dụng thực tiễn", thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia trong lĩnh vực y học tái tạo.

TS.BSCKII Nguyễn Tiến Dũng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ tế bào phát biểu khai mạc hội thảo.

Phát biểu khai mạc, TS.BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Tế bào, cho biết y học hiện đại đang chứng kiến nhiều bước tiến lớn với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chỉnh sửa gene CRISPR, liệu pháp miễn dịch, thuốc điều trị ung thư, giao diện não - máy tính (BCI), ghép đa tạng và robot phẫu thuật.

Theo ông, những thành tựu này không chỉ nâng cao khả năng điều trị mà còn thúc đẩy xu hướng y học cá thể hóa, trong đó ứng dụng tế bào gốc được xem là một trong những hướng đi nhiều triển vọng trong điều trị, hỗ trợ điều trị và chăm sóc sức khỏe.

Ông cho rằng công nghệ tế bào và y học tái tạo đang từng bước thay đổi cách tiếp cận trong phục hồi chức năng của cơ thể nhờ khả năng tự làm mới và biệt hóa thành nhiều loại tế bào chuyên biệt của tế bào gốc.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng và hiệu quả điều trị trên thực tế vẫn là thách thức lớn. Theo các chuyên gia, để thu hẹp khoảng cách này đòi hỏi quy trình nghiên cứu nghiêm ngặt cùng hệ thống bằng chứng khoa học đầy đủ.

Tại nhiều quốc gia như Singapore, thành công của y học tái tạo không chỉ đến từ năng lực nghiên cứu mà còn nhờ hệ sinh thái khoa học liên ngành, trong đó toàn bộ quy trình từ thu thập, nuôi cấy đến ứng dụng điều trị đều được chuẩn hóa và kiểm soát chặt chẽ.

PGS.TS Phan Toàn Thắng trao đổi tại hội thảo.

Chia sẻ kinh nghiệm từ Singapore, PGS.TS Phan Toàn Thắng cho biết ông bắt đầu nghiên cứu tế bào gốc từ năm 1995 khi còn là bác sĩ điều trị bỏng.

Theo ông, từ thập niên 1980, thế giới đã ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy tế bào da từ một mảnh da nhỏ để tạo ra các mảng da lớn phục vụ ghép cho bệnh nhân bỏng. Đến nay, công nghệ tiếp tục phát triển với việc ứng dụng tế bào gốc từ dây rốn trong nhiều lĩnh vực của y học tái tạo.

PGS.TS Phan Toàn Thắng cho biết y học tái tạo đã được nghiên cứu hơn 30 năm và ngày càng được chú trọng khi nhiều quốc gia bước vào giai đoạn già hóa dân số. Việt Nam cũng được dự báo sẽ bước vào giai đoạn này trong khoảng năm 2035-2040, khiến nhu cầu phát triển các liệu pháp tái tạo ngày càng cấp thiết.

Tại Việt Nam, nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc cũng đã đạt những kết quả bước đầu, đặc biệt trong lĩnh vực ghép tế bào gốc tạo máu tại các bệnh viện chuyên khoa.

Các chuyên gia thảo luận, trao đổi.

TS.BS Hàn Viết Trung, Trung tâm Huyết học - Truyền máu, Bệnh viện 198, cho biết ghép tế bào gốc tạo máu là một trong những tiến bộ quan trọng của y học hiện đại trong điều trị các bệnh lý huyết học, nhất là các bệnh máu ác tính.

Theo ông, trung tâm hiện điều trị nội trú thường xuyên cho khoảng 30-50 bệnh nhân. Số ca mắc bệnh máu ác tính ngày càng tăng. Hóa trị giúp kiểm soát bệnh và kéo dài thời gian sống nhưng vẫn tồn tại nhiều độc tính, nguy cơ tái phát và khó đạt khỏi bệnh hoàn toàn. Trong khi đó, ghép tế bào gốc tạo máu sau điều trị có thể cải thiện thời gian sống thêm và nâng cao tỷ lệ sống so với hóa trị đơn thuần.

Bên cạnh những kết quả tích cực, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều thách thức đối với lĩnh vực này. Trong đó có yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý để quản lý ngân hàng tế bào và các cơ sở ứng dụng lâm sàng; đồng thời chuẩn hóa quy trình nuôi cấy, lưu trữ và kiểm soát chất lượng tế bào.

Quang cảnh hội thảo.

Một thông điệp được các diễn giả thống nhất nhấn mạnh là cần nhìn nhận đúng vai trò của tế bào gốc. Đây không phải "phép màu" có thể chữa mọi bệnh mà là một công cụ y khoa cần được chỉ định đúng đối tượng, đúng thời điểm và dựa trên các bằng chứng khoa học.

Theo Ban tổ chức, hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, bác sĩ và chuyên gia trao đổi kinh nghiệm nghiên cứu, chia sẻ các ca lâm sàng cũng như những khó khăn trong quá trình ứng dụng. Qua đó, người tham dự có cái nhìn toàn diện hơn về điều trị đa chuyên khoa, trong đó tế bào gốc là một thành phần quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả điều trị.

Minh Khang