Tây Ninh định hình hành lang logistics 'Cửa khẩu - Cảng biển'

Chiều ngày 31/7/2026, Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý đối với Đề án “Nghiên cứu thực trạng, cơ chế quản lý và giải pháp phát triển dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, định hướng đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050”.

Hội thảo lấy ý kiến góp ý đối với Đề án “Nghiên cứu thực trạng, cơ chế quản lý và giải pháp phát triển dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, định hướng đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050”.

Hội thảo có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, sở, ban, ngành, hiệp hội, chuyên gia, cơ sở đào tạo cùng cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất, xuất nhập khẩu, vận tải, kho bãi, cảng biển và logistics.

Đây là bước tham vấn quan trọng nhằm tiếp tục hoàn thiện Đề án, bảo đảm các mục tiêu, giải pháp và lộ trình phát triển logistics phù hợp với không gian kinh tế mới của tỉnh, nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Logistics - động lực kết nối không gian phát triển mới của Tây Ninh

Phát biểu tại Hội thảo, bà Châu Thị Lệ - Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh cho rằng, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, Tây Ninh có thêm điều kiện để tổ chức lại không gian phát triển logistics theo hướng liên hoàn từ cửa khẩu đến cảng biển.

Các cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, Xa Mát, Tân Nam và Bình Hiệp giữ vai trò kết nối hàng hóa với Campuchia và ASEAN lục địa. Trong khi đó, Cảng quốc tế Long An mở ra hướng tiếp cận trực tiếp với vận tải biển và thị trường quốc tế. Hệ thống khu công nghiệp, vùng nguyên liệu, đường bộ và đường thủy nội địa tạo thêm nền tảng để tỉnh phát triển logistics đa phương thức.

Theo bà Châu Thị Lệ, lợi thế về vị trí địa lý chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành dòng hàng, dịch vụ và năng lực cạnh tranh cụ thể. Vì vậy, tỉnh không thể phát triển logistics theo từng địa bàn hoặc từng loại hình hạ tầng riêng lẻ, mà cần tiếp cận theo chuỗi, gắn vùng sản xuất, khu công nghiệp, cửa khẩu, trung tâm logistics và cảng biển trong một hệ thống thống nhất.

“Quan điểm của tỉnh là phát triển logistics không chỉ để phục vụ lưu thông hàng hóa, mà phải trở thành một động lực kết nối các không gian kinh tế, hỗ trợ sản xuất, xuất nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Nguồn hàng là nền tảng, hạ tầng là điều kiện, doanh nghiệp là lực lượng thực hiện, còn dữ liệu và cơ chế phối hợp là công cụ quản trị”, bà Châu Thị Lệ nhấn mạnh.

Lãnh đạo Sở Công Thương Tây Ninh cũng cho rằng Đề án cần xác định rõ thứ tự ưu tiên, nguồn lực triển khai, trách nhiệm của từng sở, ngành và cơ chế đo lường kết quả. Việc phát triển các trung tâm logistics phải dựa trên nhu cầu thị trường và khả năng tạo lập dòng hàng, tránh đầu tư dàn trải hoặc hình thành hạ tầng nhưng thiếu doanh nghiệp, tuyến vận tải và hệ sinh thái dịch vụ đi kèm.

Hội thảo thu hút sự quan tâm, tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, sở, ban, ngành, hiệp hội, chuyên gia, cơ sở đào tạo cùng cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất, xuất nhập khẩu, vận tải, kho bãi, cảng biển và logistics.

Đề xuất mô hình phát triển tích hợp “Cửa khẩu - Cảng biển”

Đại diện đơn vị tư vấn trình bày tại Hội thảo, TS. Cao Cẩm Linh cho biết kết quả nghiên cứu cho thấy Tây Ninh có lợi thế hiếm có để phát triển một hệ thống logistics tích hợp đường bộ, đường thủy và đường biển. Tiềm năng này chưa được khai thác tương xứng. Hạ tầng kết nối giữa cửa khẩu, khu công nghiệp, vùng sản xuất và cảng biển còn thiếu đồng bộ; vận tải đa phương thức chưa phát huy đầy đủ hiệu quả; hệ thống trung tâm logistics, ICD, kho ngoại quan và kho lạnh chuyên dụng còn thiếu. Hoạt động vận tải xuyên biên giới vẫn phụ thuộc vào cơ chế cấp phép liên vận và khả năng phối hợp giữa các bên. Một số cửa khẩu đã có hạ tầng nhưng chưa tạo lập được nguồn hàng ổn định, chưa có tuyến vận tải thường xuyên và chưa thu hút được đầy đủ doanh nghiệp logistics, hãng vận tải cùng các dịch vụ hỗ trợ.

Bên cạnh đó, phần lớn doanh nghiệp logistics địa phương còn có quy mô nhỏ, chủ yếu cung cấp một số dịch vụ đơn lẻ như vận tải, giao nhận và kho bãi. Năng lực cung cấp dịch vụ tích hợp 3PL, 4PL, trình độ ứng dụng công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng tham gia chuỗi cung ứng lớn còn hạn chế.

Từ những vấn đề trên, đơn vị tư vấn đề xuất mô hình phát triển chủ đạo “Cửa khẩu - Cảng biển”. Mô hình hướng tới hình thành hành lang logistics liên hoàn từ các cửa khẩu quốc tế giáp Campuchia, qua các vùng sản xuất và khu công nghiệp, đến Cảng quốc tế Long An và hệ thống cảng biển của vùng.

Theo TS. Cao Cẩm Linh, Tây Ninh không nên chỉ là địa bàn để hàng hóa đi qua. Tỉnh cần trở thành nơi tổ chức dòng hàng, cung cấp dịch vụ logistics tích hợp và thực hiện các hoạt động gia tăng giá trị như kiểm định, phân loại, sơ chế, đóng gói, lưu kho, truy xuất nguồn gốc và phân phối hàng hóa.

“Tư duy phát triển trung tâm logistics cần bắt đầu từ nguồn hàng và nhu cầu sử dụng dịch vụ, không bắt đầu từ quỹ đất. Hạ tầng có thể được đầu tư, nhưng nếu không có dòng hàng ổn định, doanh nghiệp vận hành và hệ sinh thái dịch vụ đi kèm thì chưa thể hình thành một trung tâm logistics đúng nghĩa”, TS. Cao Cẩm Linh phân tích.

TS. Cao Cẩm Linh cho biết, mô hình phát triển chủ đạo “Cửa khẩu - Cảng biển” hướng tới hình thành hành lang logistics liên hoàn từ các cửa khẩu quốc tế giáp Campuchia, qua các vùng sản xuất và khu công nghiệp, đến Cảng quốc tế Long An và hệ thống cảng biển của vùng.

Phát triển 2 trung tâm logistics động lực tại Mộc Bài và Cảng Quốc tế Long An

Dự thảo Đề án định hướng đến năm 2030 hình thành ít nhất hai trung tâm logistics quy mô lớn tại khu vực Mộc Bài và khu vực phụ cận Cảng Quốc tế Long An, cùng hệ thống cảng cạn, kho ngoại quan và các trung tâm vệ tinh được kết nối đồng bộ.

Trung tâm logistics Mộc Bài được đề xuất phát triển thành đầu mối trung chuyển hàng hóa xuyên biên giới, tích hợp các chức năng thông quan, kiểm tra chuyên ngành, kho ngoại quan, kho lạnh, sơ chế, đóng gói, phân loại và phân phối hàng hóa.

Trung tâm logistics gắn với Cảng Quốc tế Long An được định hướng trở thành đầu mối tập kết và trung chuyển container, kết nối hàng hóa của Tây Ninh, vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và Campuchia với các tuyến vận tải biển quốc tế.

Giai đoạn đến năm 2035, dự thảo Đề án đề xuất ưu tiên đầu tư, đưa vào khai thác 15 trung tâm logistics; đồng thời từng bước hoàn thiện mạng lưới 17 trung tâm logistics theo Quy hoạch tỉnh đến năm 2050.

Đơn vị tư vấn cũng đề xuất 06 nhóm giải pháp gồm: hoàn thiện hạ tầng và kết nối logistics đa phương thức; thu hút đầu tư và phát triển doanh nghiệp logistics; đẩy mạnh chuyển đổi số; phát triển logistics xanh và chuỗi cung ứng lạnh; phát triển nguồn nhân lực; hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước và tăng cường liên kết vùng.

Trong đó, hạ tầng số cần được xem là một cấu phần thiết yếu của hệ thống logistics. Các nền tảng quản lý vận tải, kho bãi, dữ liệu cửa khẩu, cảng biển và truy xuất hàng hóa cần được kết nối để doanh nghiệp có thể theo dõi, dự báo và điều phối dòng hàng theo thời gian thực.

Đối với logistics nông nghiệp, Đề án đề xuất phát triển hệ thống kho lạnh đa nhiệt độ, trung tâm sơ chế, đóng gói, chiếu xạ, kiểm định và truy xuất nguồn gốc tại các vùng nguyên liệu và khu vực cửa khẩu. Đây là điều kiện để giảm thất thoát sau thu hoạch và nâng cao khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường xuất khẩu.

Dự thảo Đề án đặt mục tiêu đến năm 2035, dịch vụ logistics đóng góp khoảng 5-7% GRDP của tỉnh; tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 12-15%/năm; tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng dịch vụ logistics thuê ngoài đạt 70-80%.

TS. Cao Cẩm Linh lưu ý đây mới là các mục tiêu đề xuất. Để bảo đảm tính khả thi, mỗi chỉ tiêu cần được xác định số liệu nền, phương pháp đo lường, cơ quan chịu trách nhiệm và lộ trình thực hiện cụ thể.

Các đại biểu trao đổi ý kiến tại Hội thảo

Nguồn hàng phải là trung tâm của quy hoạch logistics

Nhấn mạnh các vấn đề trọng tâm cần hoàn thiện, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương đánh giá, Đề án đã tiếp cận tương đối toàn diện, nhận diện được vị thế, tiềm năng và những điểm nghẽn chủ yếu trong phát triển logistics của Tây Ninh.

Đề án cũng đã cập nhật các xu hướng lớn như chuyển đổi số, logistics xanh, vận tải đa phương thức, ứng dụng AI, IoT, hệ thống quản lý kho và vận tải, đồng thời chú trọng lợi thế liên kết “Cửa khẩu - Cảng biển” của tỉnh.

Theo ông Trần Thanh Hải, để nâng cao tính khoa học và khả năng thực thi, Đề án cần tiếp tục hoàn thiện 04 vấn đề trọng tâm.

Trước hết, quyết tâm chính trị đặt logistics là ngành dịch vụ trọng tâm của tỉnh phải đặt lên hàng đầu. Tây Ninh không có lợi thế để phát triển các ngành dịch vụ như tài chính, du lịch, nhưng logistics thì hoàn toàn có thể. Chỉ khi có sự quan tâm từ lãnh đạo cao nhất của tỉnh, ngành dịch vụ logistics mới có thể chứng minh được vai trò không chỉ là nền tảng kết nối, hỗ trợ cho hoạt động sản xuất, thương mại mà còn là một ngành kinh tế đem lại giá trị gia tăng, đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của tỉnh.

Thứ hai, nguồn hàng phải được đặt ở vị trí trung tâm trong quy hoạch và phát triển hạ tầng logistics. Đề án cần bổ sung phân tích, dự báo cụ thể về quy mô và cơ cấu nguồn hàng; dòng hàng qua cửa khẩu, cảng biển và khu công nghiệp; nhu cầu sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu.

“Trong phát triển logistics, hạ tầng là điều kiện cần nhưng nguồn hàng mới là điều kiện quyết định. Một trung tâm logistics quy mô lớn hay một khu thương mại tự do chỉ có thể phát huy hiệu quả khi có dòng hàng đủ lớn, ổn định và có khả năng duy trì lâu dài”, ông Trần Thanh Hải nêu vấn đề.

Thứ ba, các giải pháp liên kết vùng cần được cụ thể hóa hơn. Tây Ninh phải được đặt trong mạng lưới logistics chung của vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và hành lang kinh tế Việt Nam - Campuchia - ASEAN. Đề án cần làm rõ cơ chế phối hợp giữa Tây Ninh với TP.HCM, Đồng Nai, khu vực cảng biển phía Nam, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và các địa phương giáp biên của Campuchia trong tổ chức tuyến vận tải, chia sẻ dữ liệu, khai thác cửa khẩu, cảng biển và trung tâm logistics.

Thứ tư, bên cạnh việc thu hút các doanh nghiệp logistics lớn, tỉnh cần có chính sách phát triển, nâng đỡ doanh nghiệp logistics địa phương. Trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, đầu tư kho bãi và phương tiện hiện đại, đáp ứng tiêu chuẩn logistics xanh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương nhấn mạnh, nguồn hàng phải được đặt ở vị trí trung tâm trong quy hoạch và phát triển hạ tầng logistics.

Theo ông Trần Thanh Hải, phát triển logistics không thể chỉ trông chờ vào một số nhà đầu tư lớn. Một hệ sinh thái logistics bền vững cần có sự liên kết giữa doanh nghiệp đầu đàn với doanh nghiệp địa phương, giữa doanh nghiệp logistics với chủ hàng, khu công nghiệp, vùng sản xuất, cửa khẩu và cảng biển. Trong bối cảnh đó, có thể xem xét tiến tới thành lập Hiệp hội Logistics Tây Ninh để quy tụ các doanh nghiệp, tạo sự liên kết thực chất cũng như nâng cao vai trò, tiếng nói của các doanh nghiệp logistics tại tỉnh.

“Đề án cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng lấy nguồn hàng làm trung tâm; cụ thể hóa các giải pháp liên kết vùng; đồng thời nâng cao năng lực của doanh nghiệp logistics địa phương. Đây là ba điều kiện quan trọng để lợi thế cửa khẩu - cảng biển thực sự chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh và động lực tăng trưởng mới của Tây Ninh”, ông Trần Thanh Hải kết luận.

Thanh Hà