Tạo thuận lợi thương mại để nuôi dưỡng nguồn thu

Thu ngân sách 23.587 tỷ đồng, tăng trưởng hơn 17%

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều biến động, từ xung đột địa chính trị, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng đến sự gia tăng của các loại tội phạm xuyên biên giới, hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp không tránh khỏi những tác động. Với cơ quan hải quan, bài toán đặt ra không chỉ là bảo đảm quản lý chặt chẽ mà còn phải tạo thuận lợi để duy trì dòng chảy thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển.

Quán triệt tinh thần đó, ngay từ đầu năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực I đã triển khai đồng bộ các giải pháp cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa và chuyển đổi số, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro. Cách tiếp cận này từng bước tạo chuyển biến từ “quản lý bằng thủ tục” sang “quản trị bằng dữ liệu”, vừa rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí tuân thủ, vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Cán bộ Hải quan khu vực I hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục nhập khẩu. Ảnh: Hải Anh

Hiệu quả của những giải pháp trên được phản ánh rõ qua các chỉ số hoạt động. Trong 6 tháng đầu năm, Chi cục Hải quan khu vực I làm thủ tục đối với 1.087.149 tờ khai, tăng 7,7% so với cùng kỳ năm 2025; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 73,9 tỷ USD, tăng 49,5%, trong đó kim ngạch nhập khẩu đạt 41,4 tỷ USD, tăng 71%, còn xuất khẩu đạt 32,5 tỷ USD, tăng 27,9%. Đặc biệt, đơn vị tiếp tục khẳng định vai trò cửa ngõ giao thương quan trọng của khu vực phía Bắc khi thực hiện thủ tục cho 48.177 chuyến bay và hơn 9,63 triệu lượt hành khách xuất nhập cảnh trong nửa đầu năm qua cửa ngõ sân bay quốc tế Nội Bài.

Sự tăng trưởng mạnh của hoạt động xuất nhập khẩu đã tạo nền tảng quan trọng cho kết quả thu ngân sách. Tính đến ngày 30/6/2026, Chi cục Hải quan khu vực I thu nộp ngân sách 23.587 tỷ đồng, đạt 54,9% dự toán được giao và tăng 17,3% so với cùng kỳ năm trước. Riêng địa bàn Hà Nội thu nộp ngân sách 20.302 tỷ đồng, đạt 55,5% dự toán và tăng 20,3%.

Theo lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực I, kết quả này không chỉ đến từ sự tăng trưởng của hoạt động xuất nhập khẩu mà còn phản ánh hiệu quả của việc đổi mới phương thức quản lý. Cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và quản lý rủi ro đã giúp doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí thông quan, trong khi cơ quan hải quan tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có nguy cơ cao, bảo đảm vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa chống thất thu ngân sách.

Một điểm nhấn khác trong 6 tháng đầu năm là việc phát triển quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp theo hướng thực chất. Chi cục đã ban hành kế hoạch phát triển quan hệ đối tác năm 2026, tổ chức hội nghị đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp để phổ biến các quy định mới, kịp thời tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan. Song song với đó, đơn vị tiếp tục nâng cao hiệu quả vận hành Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, hệ thống giám sát hải quan tự động tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài và nhiều ứng dụng số phục vụ quản lý, giám sát hàng hóa.

Đáng chú ý, Chi cục Hải quan khu vực I cũng chủ động xây dựng phần mềm theo dõi tiến trình xử lý tờ khai hải quan (Dashboard), triển khai ứng dụng khai báo thủ tục đối với người xuất cảnh, nhập cảnh qua đường hàng không, đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai mô hình thông quan tập trung và tham gia xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh theo lộ trình của Cục Hải quan.

Những kết quả đạt được trong nửa đầu năm 2026 cho thấy, tạo thuận lợi thương mại và nuôi dưỡng nguồn thu không phải là hai mục tiêu tách rời mà đang bổ trợ cho nhau trong mô hình quản lý hải quan hiện đại. Khi doanh nghiệp phát triển ổn định, hoạt động xuất nhập khẩu mở rộng, thì nguồn thu ngân sách cũng được củng cố theo hướng lâu dài, thay vì chỉ dựa vào các giải pháp tăng thu ngắn hạn. Đây cũng là nền tảng để Hải quan khu vực I tiếp tục đẩy mạnh cải cách, hiện đại hóa và chuyển đổi số trong những tháng cuối năm, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển của ngành Hải quan.

Ba trụ cột cho chặng nước rút năm 2026

Kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm không chỉ khẳng định hiệu quả của mô hình quản lý hải quan hiện đại mà còn tạo nền tảng để Chi cục Hải quan khu vực I bước vào giai đoạn tăng tốc hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ năm 2026.

Trước hết, tiếp tục tạo thuận lợi thương mại, nuôi dưỡng nguồn thu và phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách năm 2026. Chi cục sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp tạo thuận lợi theo chỉ đạo của Cục Hải quan; tăng cường quản lý thuế, chống thất thu, thu hồi nợ thuế; kiểm soát chặt trị giá, mã số hàng hóa và xử lý dứt điểm các tồn tại liên quan đến miễn thuế, hoàn thuế, doanh nghiệp giải thể hoặc ngừng hoạt động. Mục tiêu xuyên suốt là thu đúng, thu đủ, đồng thời tạo môi trường thông quan thuận lợi để doanh nghiệp mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu, qua đó nuôi dưỡng nguồn thu ngân sách bền vững.

Thứ hai, đẩy mạnh cải cách, hiện đại hóa hải quan gắn với chuyển đổi số. Chi cục tiếp tục triển khai kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tham gia xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh và mô hình thông quan tập trung theo chỉ đạo của Cục Hải quan. Cùng với đó là nâng cao hiệu quả khai thác Hệ thống một cửa quốc gia, Hệ thống quản lý giám sát hải quan tự động tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Hệ thống thông tin hành khách xuất nhập cảnh và các phần mềm quản lý nghiệp vụ. Đây được xem là nền tảng để rút ngắn thời gian thông quan, nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp và tăng tính minh bạch trong quản lý.

Đồng thời với cải cách và chuyển đổi số, kiểm soát hải quan, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và ma túy tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Thực tế 6 tháng đầu năm cho thấy, mặc dù tỷ lệ tờ khai luồng xanh đạt 65,2%, tăng 4,7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, nhưng hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm vẫn tiếp tục được nâng lên. Chi cục đã phát hiện, xử lý 622 vụ vi phạm hành chính, xử phạt 81,5 tỷ đồng; chuyển cơ quan Công an khởi tố 7 vụ buôn lậu...

Theo lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực I, kết quả này cho thấy tạo thuận lợi thương mại không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý. Khi doanh nghiệp có mức độ tuân thủ cao được thông quan nhanh hơn, cơ quan Hải quan có điều kiện tập trung nguồn lực vào các lô hàng, doanh nghiệp và tuyến vận chuyển có nguy cơ cao, qua đó nâng cao chất lượng kiểm soát trên cơ sở quản lý rủi ro và phân tích dữ liệu.

Trong những tháng cuối năm, Chi cục sẽ tiếp tục triển khai quyết liệt các kế hoạch chuyên đề về chống buôn lậu, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và phòng, chống ma túy; tập trung kiểm soát các địa bàn trọng điểm như Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, khu vực chuyển phát nhanh, kho ngoại quan và khu công nghiệp; đồng thời tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng để kịp thời phát hiện, đấu tranh, xử lý các vụ việc phức tạp.

Với nền tảng kết quả đạt được trong nửa đầu năm cùng định hướng rõ ràng cho giai đoạn tiếp theo, Chi cục Hải quan khu vực I đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hải quan hiện đại, chuyên nghiệp và thông minh. Ba trụ cột gồm tạo thuận lợi thương mại để nuôi dưỡng nguồn thu, đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa hải quan và nâng cao hiệu quả kiểm soát, chống buôn lậu sẽ là động lực để đơn vị hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ năm 2026, tiếp tục giữ vững vai trò là một trong những đơn vị hải quan trọng điểm của cả nước.

Song Linh