Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện các dự án PPP

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp tham gia thực hiện các dự án PPP. Ảnh minh họa: VGP

Trong văn bản gửi Bộ Tư pháp góp ý Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (Dự thảo), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về đầu tư theo phương thức PPP, góp phần tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai các dự án.

Tuy nhiên, trên cơ sở tổng hợp ý kiến doanh nghiệp, VCCI cho rằng một số quy định của Dự thảo vẫn cần tiếp tục được điều chỉnh để tăng tính khả thi và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư.

Đối với các nội dung sửa đổi, bổ sung Nghị định số 257/2025/NĐ-CP, VCCI cho biết, theo quy định hiện hành, quy định cơ chế giao quỹ đất thanh toán và yêu cầu nộp bảo lãnh ngân hàng thương mại chỉ áp dụng đối với các dự án có tổng mức đầu tư từ 20.000 tỷ đồng trở lên. Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, giới hạn này chưa thực sự đáp ứng tiêu chí khả thi và hiệu quả của chính sách.

Thứ nhất, trên thực tế số lượng dự án đạt ngưỡng 20.000 tỷ đồng trở lên là rất ít, hầu hết các dự án trọng điểm cấp địa phương có nhu cầu huy động vốn lớn chỉ dao động từ 10.000 tỷ đồng đến dưới 20.000 tỷ đồng. Việc giữ nguyên ngưỡng này sẽ khiến chính sách bị bó hẹp phạm vi áp dụng, không phát huy được hiệu quả hỗ trợ của Nhà nước cho phần lớn các dự án thực tế.

Thứ hai, quy định bắt buộc giao toàn bộ quỹ đất một lần là không khả thi do tiến độ giải phóng mặt bằng tại địa phương thường kéo dài và không đồng bộ. Việc cho phép giao đất từng phần hoặc theo phân kỳ đầu tư tương ứng với giá trị bảo lãnh ngân hàng và khối lượng công trình thực tế hoàn thành sẽ giúp giảm chi phí bảo lãnh ngân hàng cho doanh nghiệp, tháo gỡ khó khăn về mặt bằng sạch mà vẫn bảo đảm tuyệt đối an toàn quản lý tài sản công theo nguyên tắc của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

Vì vậy, VCCI kiến nghị sửa đổi quy định hiện hành theo hướng: hạ tổng mức đầu tư tối thiểu áp dụng cơ chế này xuống từ 10.000 tỷ đồng trở lên; cho phép giao quỹ đất thanh toán một lần, từng phần, theo phân kỳ đầu tư hoặc theo giá trị hạng mục công trình; đồng thời cho phép giá trị bảo lãnh ngân hàng được xác định tương ứng với giá trị quỹ đất hoặc giá trị hạng mục công trình được giao trong từng giai đoạn thay vì bắt buộc bảo lãnh toàn bộ giá trị công trình dự án.

Về việc điều chỉnh quỹ đất dự kiến thanh toán, tại Dự thảo chưa quy định cơ chế xử lý khi cần điều chỉnh vị trí, diện tích hoặc giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán trong quá trình chuẩn bị dự án mà không làm thay đổi mục tiêu, quy mô của dự án BT. Thực tế, việc xác định chính xác thông tin quỹ đất ngay từ bước quyết định chủ trương đầu tư là rất khó khăn do biến động quy hoạch xây dựng và kế hoạch sử dụng đất địa phương.

Nếu mọi trường hợp điều chỉnh nhỏ về quỹ đất đối ứng đều buộc phải thực hiện lại thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư sẽ làm phát sinh chi phí hành chính và chi phí thời gian rất lớn cho doanh nghiệp, kéo dài thời gian chuẩn bị dự án trong nhiều tháng, cản trở tính khả thi và làm chậm tiến độ khơi thông nguồn lực đầu tư xã hội.

Do đó, VCCI đề nghị bổ sung quy định tại Dự thảo theo hướng cho phép cơ quan có thẩm quyền quyết định hoặc điều chỉnh nội dung quỹ đất dự kiến thanh toán tại bước phê duyệt dự án BT (hoặc phê duyệt thiết kế kỹ thuật) mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, miễn là việc điều chỉnh không làm thay đổi mục tiêu, quy mô của dự án và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật.

Đối với các nội dung sửa đổi, bổ sung Nghị định số 312/2025/NĐ-CP, VCCI cho biết, quy định hiện tại tại Điều 11 Nghị định số 312/2025/NĐ-CP chỉ hướng dẫn xác định lãi suất tham chiếu phục vụ cho bước lập và thẩm định phương án tài chính dự án, nhưng hoàn toàn thiếu cơ chế xác định lãi suất khi thanh toán, quyết toán chi phí lãi vay thực tế trong quá trình thực hiện dự án.

Việc thiếu minh bạch này dẫn đến rủi ro chênh lệch lớn giữa lãi suất tham chiếu cố định tại thời điểm lập dự án và lãi suất vay thực tế biến động trên thị trường, đẩy toàn bộ rủi ro chênh lệch lãi suất về phía nhà đầu tư, đặc biệt là trong các chu kỳ lãi suất tăng cao. Ngoài ra, việc thiếu căn cứ rõ ràng dễ dẫn đến cơ chế thỏa thuận ngầm, thiếu tính công khai, minh bạch của thủ tục hành chính.

Vì vậy, VCCI kiến nghị bổ sung quy định rõ ràng tại Điều 11 theo hướng: chi phí lãi vay khi thanh toán, quyết toán dự án BT được xác định trên cơ sở lãi suất huy động vốn thực tế của nhà đầu tư/doanh nghiệp dự án. Trường hợp mức lãi suất vốn vay thực tế cao hơn lãi suất tại phương án tài chính thì vẫn được xem xét chấp thuận nếu có cơ sở chứng minh phù hợp mặt bằng lãi suất cho vay trung và dài hạn thực tế của một trong bốn ngân hàng thương mại nhà nước lớn trên địa bàn dự án tại thời điểm giải ngân./.

TRẦN THIỆN