Tạo đường cho phim tài liệu Việt ra với khán giả trong nước và quốc tế

Trình chiếu dự án "Đầm phá Tam Giang" về số phận con người dưới ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tại họp báo. (Ảnh: Minh Anh/Vietnam+)

Ngày 9/4, Viện Goethe Hà Nội kết hợp với Trung tâm hỗ trợ Phát triển tài năng Điện ảnh TPD (thuộc Hội Điện ảnh Việt Nam) tổ chức họp báo, công bố 3 dự án tài liệu độc lập được chọn để phát triển thành phim, cuộc thi “Lên tiếng cho mai sau - Voices for Tomorrow.”

Ban tổ chức cho biết đã có tổng cộng 20 hồ sơ dự án gửi về với nhiều đề tài thú vị. Trải qua các vòng tuyển chọn, trình bày và phỏng vấn theo chuẩn quốc tế, ban cố vấn đã rút gọn xuống 3 dự án nổi bật nhất.

Những câu chuyện “rất Việt Nam,” thế giới dễ đồng cảm

Theo đó ba đề tài xoay quanh các nhóm yếu thế trước những biến đổi lớn của bối cảnh và môi trường sống. Mỗi dự án có sự đồng hành của các nhóm, các tổ chức phi chính phủ nhằm đi sâu vào các số phận riêng lẻ, cũng như khái quát về nguyện vọng chung của các cộng đồng đặc biệt.

Nhóm nhà làm phim Phan Thị Huỳnh Nhi và Đào Hoàng Duy mang tới dự án “Đầm phá Tam Giang,” Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Xã hội (CSRD) đồng hành. Dự án xoay quanh đời sống mưu sinh của ngư dân trước biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

“‘Vùng này cây còn khó sống, huống chi con người’ là nhận định khiến chúng tôi phải nghĩ rất nhiều” - Phan Thị Huỳnh Nhi chia sẻ. Máy quay của nhóm đã ghi lại những nỗ lực của cộng đồng, tổ chức phi chính phủ và chính quyền địa phương, với mong muốn truyền tải được vẻ đẹp thiên nhiên,truyền cảm hứng và nhận thức về trách nhiệm chung.

Đại diện ba nhóm làm phim. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Nhóm Nguyễn Ánh và Nguyễn Hồ Bảo Nghi mang tới dự án “Sống độc lập.” Nhân vật là anh Tuấn - một người mắc chứng bại não đang sống tại Hà Nội. Tuy bị giới hạn hoàn toàn về thể chất, anh giàu nghị lực và chọn ra ở riêng từ năm 24 tuổi để tự lập mưu sinh bằng nghề bán hàng trên đường phố.

Thực tế trớ trêu là để sống độc lập, anh cần có trợ lý cá nhân để hỗ trợ trong cuộc sống, song rất khó để giữ chân một người đủ lâu. Qua đó, phim vừa phản ánh khó khăn về cơ sở hạ tầng đô thị với người khuyết tật, những quy định về buôn bán… vừa nêu cao khát khao sống tốt, sống tích cực bất chấp ranh giới và rào cản. Dự án có tổ chức Chạm Vào Xanh tham vấn và đồng hành.

Anh Tuấn, nhân vật của "Sống độc lập" (trái) và một cảnh phim trong dự án "Lội nhớt." (Ảnh từ phim)

Cuối cùng là “Lội nhớt” về cộng đồng “queer” - những người có bản dạng giới và xu hướng tình dục phi truyền thống tại Thủ đô. Nhóm thực hiện gồm Nông Nhật Quang và Hoàng Thảo, khắc họa một thế giới đầy sức sống nhưng còn xa lạ, phải chịu nhiều định kiến xã hội.

Từ đó, phim soi vào các số phận, văn hóa và tiếng nói riêng của nhóm người này trên nền cảnh xã hội đang thay đổi nhanh chóng. Tổ chức độc lập đồng hành dự án là Hanoi Pride và iSEE.

Ban cố vấn là các nhà làm phim, đạo diễn phim tài liệu từng đoạt nhiều giải quốc tế, nhận xét ba nhóm được chọn nhờ tính đa dạng, phổ quát, có tính phát hiện những nhà làm phim mới.

Hà Lệ Diễm (tác giả "Những đứa trẻ trong sương") nói thêm: "Cả ba dự án mang yếu tố rất Việt Nam, có khả năng gây đồng cảm lớn đối với khán giả quốc tế. Các nhóm làm phim cho thấy sự thấu hiểu và kết nối cao với các nhân vật của mình."

Lấp vào khoảng trống của phim tài liệu

Theo định hướng của ban tổ chức, cuộc thi “Lên tiếng cho mai sau - Voices for Tomorrow” vừa nhằm phát hiện tài năng mới, vừa tổ chức sân chơi cho người làm phim tài liệu, thể loại vốn “lép vế” so với phim truyện tại Việt Nam.

Theo đó, ban cố vấn với các nhà làm phim có kinh nghiệm sản xuất đa quốc gia và từng dự thi nhiều liên hoan phim lớn có thể hỗ trợ các nhóm về trau dồi về chất lượng, tăng cường chuyên môn, kinh nghiệm cạnh tranh khi ra quốc tế.

Chẳng hạn, cuộc thi còn chú trọng về mặt thiết kế âm thanh của phim - yếu tố dễ bị xem nhẹ so với hình ảnh, nhưng lại là một trong những tiêu chí quan trọng hàng đầu khi chấm giải quốc tế.

Đạo diễn Hà Lệ Diễm, có phim lọt top 15 hạng mục phim tài liệu, giải thưởng Oscar năm 2023, trong vai trò cố vấn. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Hay việc dự án nên/có thể dự thi giải nào trước để thuận lợi cho hành trình sau đó… tùy chiến thuật và lựa chọn riêng của nhà làm phim và đơn vị phát hành, phân phối. Ví dụ như “Những đứa trẻ trong sương” của Hà Lệ Diễm khi đã được nhận vào Liên hoan Phim Tài liệu Amsterdam (IDFA) nên tự động đủ điều kiện dự thi Oscar...

Ông Nguyễn Hoàng Phương - Giám đốc TPD cho biết dự kiến 8 tác phẩm (gồm 3 dự án năm nay sau khi hoàn thiện thành phim và 6 phim từ các mùa trước) sẽ được công chiếu tại rạp trong năm 2027, thông qua các buổi chiếu và cả mô hình liên hoan phim.

Ông Oliver Brandt - Giám đốc Viện Goethe Hà Nội. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Đại diện ban tổ chức, ông Oliver Brandt, Giám đốc Viện Goethe Hà Nội khẳng định phim tài liệu có sức ảnh hưởng lớn. Thể loại này, đặc biệt nếu ở định dạng phim ngắn, có thể dễ dàng đến với công chúng hơn thông qua các liên hoan phim, các phòng chiếu phi thương mại, phòng chiếu độc lập , trường học, không gian riêng của các nhóm cộng đồng…

“Chúng tôi sẽ làm mọi điều có thể để cổ vũ và đồng hành với các nhà làm phim. Chúng tôi rất lạc quan về việc đưa những bộ phim này ra với khán giả trong năm tới 2027,” ông Oliver Brandt chia sẻ.

Với những cuộc thi như “Lên tiếng cho mai sau - Voices for Tomorrow,” điện ảnh Việt được góp phần tạo đà để "xuất ngoại" một cách thường xuyên, đa dạng và chuyên nghiệp. Đây cũng là một định hướng quan trọng trong phát triển công nghiệp văn hóa, thuộc Nghị quyết 80-NQ/TW.

(Vietnam+)