Tạo dựng môi trường để kiều bào được kết nối với nhu cầu phát triển của đất nước

Sáng 3/9, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, Nghị quyết 23 là quyết sách lớn, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy của Đảng, Nhà nước về cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; đồng thời, cụ thể hóa định hướng của Đại hội XIV về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và huy động mọi nguồn lực cho phát triển đất nước. Nghị quyết kế thừa những nội dung nền tảng của Nghị quyết 36-NQ/TW; đồng thời được đặt trong tổng thể đường lối đối ngoại, hội nhập quốc tế và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Người Việt Nam ở nước ngoài đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã phát triển và trưởng thành rõ rệt. Hơn 6,5 triệu đồng bào ở nước ngoài là một cộng đồng ngày càng đa dạng về thành phần, nâng cao về trình độ, có vị thế ngày càng tốt hơn tại các nước, giữ tình cảm gắn bó và mong muốn có nhiều đóng góp thiết thực cho quê hương, đất nước.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung: Người Việt Nam ở nước ngoài đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc. (ảnh Media Quochoi)

Tuy nhiên, tại một số địa bàn, đời sống và địa vị pháp lý của bà con còn khó khăn; nhu cầu về bảo hộ công dân, hỗ trợ pháp lý, hội nhập, giữ gìn tiếng Việt và bản sắc văn hóa vẫn hiện hữu.

Trong khi cạnh tranh toàn cầu về nhân lực chất lượng cao, khoa học - công nghệ và sức mạnh mềm ngày càng gay gắt, nhiều quốc gia đã coi cộng đồng kiều dân là một nguồn lực quan trọng cho phát triển. Đây cũng là bối cảnh đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nêu rõ, Nghị quyết 23 xác định 4 quan điểm chỉ đạo và 3 mục tiêu, thể hiện rõ sự phát triển về nhận thức và tư duy của Đảng đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài, phù hợp với tình hình mới.

Một trong những điểm nổi bật nhất của Nghị quyết 23 là nâng tầm nhận thức về vị trí, vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Nếu trước đây, cách tiếp cận chủ yếu tập trung vào vận động, tập hợp và chăm lo, Nghị quyết mới yêu cầu chuyển mạnh sang đồng hành, kiến tạo cơ chế và huy động nguồn lực.

Theo đó, người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn được xác định là chủ thể tham gia, đối tác đồng hành và một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng của đất nước.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Nghị quyết 23 tiếp tục khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam; đồng thời xác định là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Cùng với đó là quan điểm cởi mở về đại đoàn kết dân tộc: lấy những điểm tương đồng về ý thức dân tộc, lòng yêu nước và khát vọng phát triển làm nền tảng; tôn trọng, lắng nghe những ý kiến đóng góp, kể cả những khác biệt không phương hại đến lợi ích quốc gia - dân tộc; hướng tới hòa hợp, xóa bỏ định kiến, gác lại quá khứ và cùng hướng về tương lai.

Không chỉ kết nối, mà phải tạo ra giá trị

Đối với 3 mục tiêu lớn, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, trước hết là, xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vững mạnh, có địa vị pháp lý ổn định, hội nhập tốt nhưng vẫn giữ gìn bản sắc, tiếng Việt và các giá trị văn hóa dân tộc.

Kiều bào được khuyến khích phát huy vai trò như những “đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam”, “đại sứ hữu nghị”, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam và gia tăng sức mạnh mềm, uy tín quốc gia.

Mục tiêu thứ hai là, khơi dậy lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và phát huy nguồn lực của kiều bào trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, giáo dục, y tế, văn hóa đến khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, Nghị quyết nhấn mạnh việc thu hút chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, nhân tài, doanh nhân và doanh nghiệp người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là trong những lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Điểm mới là đóng góp không nhất thiết phải diễn ra trực tiếp tại Việt Nam. Kiều bào có thể tham gia từ xa thông qua tư vấn, đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, kết nối đầu tư, mở rộng thị trường hay tham gia các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu thứ ba là, hình thành hệ sinh thái kết nối người Việt Nam toàn cầu. Đây không đơn thuần là một mạng lưới liên lạc, mà hướng tới một hệ thống có khả năng kết nối nguồn lực, chuyên gia, doanh nghiệp, tri thức và nhu cầu phát triển trong nước để tạo ra kết quả cụ thể.

Nghị quyết 23 xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp

Theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, Nghị quyết 23 xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Cụ thể:

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới tư duy và nâng cao nhận thức, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Công tác này phải được tích hợp vào chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển của các ngành, địa phương; đồng thời tăng cường lắng nghe và giải quyết những nhu cầu chính đáng của kiều bào.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế, chính sách và pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, ổn định, kiến tạo; tạo môi trường thuận lợi để người Việt Nam ở nước ngoài phát huy năng lực và tham gia sâu hơn vào đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước.

Nghị quyết cũng mở rộng không gian để kiều bào tham gia đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, chương trình, dự án phát triển đất nước và tham gia một số tổ chức chính trị - xã hội trong nước theo quy định.

Thứ ba, xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đoàn kết, phát triển, có địa vị pháp lý vững chắc và gắn bó với quê hương. Công tác bảo hộ công dân, hỗ trợ pháp lý, bảo đảm an ninh, an toàn cho bà con tiếp tục được đặt ở vị trí quan trọng.

Thứ tư, phát huy nguồn lực kiều bào phục vụ phát triển và bảo vệ Tổ quốc, trọng tâm là kết nối chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, doanh nghiệp trong các lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Điểm mới là, tạo điều kiện để kiều bào đóng góp từ xa thông qua tư vấn, đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, kết nối đầu tư và mở rộng thị trường. Nghị quyết đồng thời đề cao vai trò của kiều bào trong bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, nâng cao vị thế Việt Nam và tham gia các tổ chức quốc tế.

Thứ năm, phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài trong gìn giữ ngôn ngữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường gắn kết với quê hương, đất nước. Thế hệ trẻ được xác định là đối tượng cần quan tâm sâu sắc, thông qua giáo dục truyền thống, lịch sử, văn hóa dân tộc; các chương trình trải nghiệm, về nguồn, học tập, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, tình nguyện, giao lưu Nhân dân và ứng dụng công nghệ số.

Thứ sáu, coi người Việt Nam ở nước ngoài là chủ thể của công tác thông tin, tuyên truyền, chứ không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin.

Những cá nhân có uy tín, các nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ và thế hệ trẻ thành công ở nước ngoài có thể trở thành những cầu nối tự nhiên, góp phần đưa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến gần hơn với thế giới.

Thứ bảy, kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường phối hợp và bảo đảm nguồn lực cho công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Bộ Ngoại giao được xác định là cơ quan đầu mối, thống nhất quản lý nhà nước; các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trực tiếp triển khai công tác cộng đồng, trong khi các bộ, ngành, địa phương phải chủ động gắn công tác này với chiến lược phát triển của mình.

Xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực của từng cơ quan, địa phương

Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, thách thức lớn nhất sau khi Nghị quyết được ban hành không còn nằm ở việc xác định chủ trương, mà là tổ chức thực hiện.

Tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 23 là mỗi chủ trương phải được chuyển hóa thành trách nhiệm, cơ chế và sản phẩm cụ thể. Ngay sau hội nghị, Bộ Ngoại giao sẽ trình Chính phủ Chương trình hành động thực hiện nghị quyết, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực của từng cơ quan, địa phương.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Cùng với đó là rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách liên quan; xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài; xác định nhu cầu về chuyên gia, công nghệ, đầu tư và các nguồn lực khác của từng bộ, ngành, địa phương để chủ động kết nối.

Một bộ tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện cũng sẽ được xây dựng theo hướng chuyển từ đếm số lượng hoạt động sang đo lường hiệu quả và những chuyển biến thực chất.

Với hơn 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống trên khắp thế giới, Nghị quyết 23 mở ra một cách tiếp cận mới: không chỉ chăm lo để cộng đồng vững mạnh, mà quan trọng hơn là tạo dựng môi trường để trí tuệ, vốn, kinh nghiệm, mạng lưới và uy tín của kiều bào được kết nối với nhu cầu phát triển của đất nước.

Đó cũng là bước chuyển từ “có cộng đồng” sang “có hệ sinh thái”, từ “vận động đóng góp” sang “kiến tạo điều kiện để đóng góp” và cuối cùng là biến nguồn lực toàn cầu của người Việt thành những giá trị cụ thể cho sự phát triển nhanh, bền vững của Việt Nam.

Phương Thuỷ