Tạo chuyển biến mạnh trong cải cách hành chính và phát triển kinh tế số

Những chuyển biến này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước, mà còn tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, từng bước hình thành phương thức quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu.

Hoàn thiện thể chế mở đường cho chuyển đổi số

Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, quán triệt quan điểm thể chế phải đi trước, mở đường và tạo động lực phát triển, trong 18 tháng qua, công tác xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được triển khai với khối lượng công việc rất lớn.

Các cơ quan của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã xây dựng, trình ban hành hơn 400 văn bản các loại, gồm 13 văn bản của Ban Bí thư, 30 luật, hơn 70 nghị định, 30 nghị quyết, 72 quyết định của Thủ tướng Chính phủ, hơn 80 thông tư, cùng hàng trăm văn bản chỉ đạo, hướng dẫn. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng để tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố Hà Nội thực hiện giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Nhiều chủ trương lớn của Nghị quyết 57 đã được thể chế hóa, từ thúc đẩy chuyển đổi số, dữ liệu số, đổi mới quản lý hoạt động khoa học công nghệ, phát triển công nghiệp công nghệ số, công nghệ cao, công nghệ chiến lược đến cơ chế đầu tư mạo hiểm, khởi nghiệp sáng tạo, đặt hàng nhiệm vụ khoa học công nghệ, khoán chi, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, ưu đãi thuế, huy động nguồn lực xã hội và thu hút chuyên gia, nhân tài.

Đáng chú ý, tư duy quản lý cũng chuyển từ chú trọng thủ tục, đầu vào sang quản lý theo mục tiêu, sản phẩm và kết quả đầu ra. Khung pháp lý cho thị trường khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục được hoàn thiện với các cơ chế đặt hàng, thử nghiệm có kiểm soát, định giá tài sản trí tuệ, huy động vốn, mua sắm và chuyển giao công nghệ, tạo điều kiện cho các mô hình kinh doanh mới phát triển.

Ở địa phương, nhiều mô hình mới cũng được triển khai. Hà Nội ban hành đồng bộ các nghị quyết về ưu tiên ngân sách, quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, đặt hàng và nghiệm thu sản phẩm công nghệ, chính sách đãi ngộ nhân lực số. TP Hồ Chí Minh thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, hướng tới quy mô 5.000 tỷ đồng vào năm 2030. Một số địa phương như Lâm Đồng, Đắk Lắk cũng chủ động ban hành các nghị quyết thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trên nền tảng thể chế mới, cải cách thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến đã có bước chuyển đáng kể cả về quy mô và chất lượng.

Trong khối cơ quan Đảng, kế hoạch triển khai 4 thủ tục hành chính đã được ban hành và đang thực hiện giai đoạn 1. Riêng thủ tục thu, nộp đảng phí đã tiếp nhận khoảng 4,2 triệu hồ sơ, tổng số tiền thu khoảng 244 tỷ đồng, đạt 82% kế hoạch. Ba thủ tục còn lại đã phát sinh khoảng 12.000 hồ sơ. Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục mở rộng các dịch vụ tư pháp số, từng bước triển khai tống đạt văn bản tố tụng trên ứng dụng VNeID.

Đối với khối cơ quan Chính phủ, hàng loạt nghị định, nghị quyết và công điện đã được ban hành nhằm thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và hoàn thiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh, cấp xã được tổ chức vận hành thử nghiệm trước khi triển khai chính thức.

Một dấu mốc quan trọng là từ ngày 29/5/2026, Cổng Dịch vụ công quốc gia được vận hành tập trung tại Trung tâm dữ liệu quốc gia. Hệ thống đã kết nối với hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của toàn bộ 15/15 bộ, ngành và 34 địa phương, từng bước hình thành mô hình “một cửa số” thống nhất trên phạm vi cả nước.

Đến nay, Cổng Dịch vụ công quốc gia đã công khai 5.136 thủ tục hành chính và tích hợp cung cấp dịch vụ công trực tuyến đối với 3.745 thủ tục.

Các chỉ số triển khai cũng cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tại địa phương, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 93,54%; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 88,56%; tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt 96,04%. Trong khi đó, tại các bộ, ngành, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến là 34,24%, tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 19,23% và tái sử dụng dữ liệu mới sđật 5,29%.

Khoảng cách này cho thấy các địa phươn đang có tốc độ chuyển đổi nhanh hơn, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ hơn ở cấp Trung ương để bảo đảm tính đồng bộ trong toàn hệ thống.

Nhiều địa phương đã có những cách làm sáng tạo. Đồng Nai đạt tỷ lệ hồ sơ trực tuyến gần như tuyệt đối với 99,8%; tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt 90%; đồng thời là địa phương dẫn đầu cả nước về thu đảng phí trực tuyến, đạt 95,5%. Đà Nẵng vươn lên xếp thứ 8/34 tỉnh, thành phố về chỉ số giải quyết thủ tục hành chính phục vụ người dân và doanh nghiệp, tăng 25 bậc so với cuối năm 2025. Thái Nguyên triển khai mô hình “Luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Hiệu quả của cải cách hành chính đã được lượng hóa bằng những con số cụ thể. Theo số liệu tổng kết năm 2025, việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến ước tính giúp các cơ quan Trung ương tiết kiệm khoảng 840 tỷ đồng và các địa phương tiết kiệm khoảng 4.800 tỷ đồng. Riêng Hà Nội ước tiết kiệm khoảng 1,6 nghìn tỷ đồng trong năm 2025.

Kinh tế số tiếp tục mở rộng

Cùng với cải cách hành chính, kinh tế số và xã hội số cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số đạt 14,02% GDP. Việc hình thành và liên thông các cơ sở dữ liệu quốc gia đang tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế dữ liệu. Theo ước tính, mỗi đồng đầu tư vào hệ thống dữ liệu có thể kích hoạt từ 5 - 10 đồng giá trị kinh tế.

Livestream bán hàng trên sàng thương mại điện tử phát triển mạnh thời gian gần đây.

Các lĩnh vực được hưởng lợi trực tiếp gồm tài chính - ngân hàng, công nghệ tài chính, bất động sản, y tế, giáo dục, bảo hiểm và an sinh xã hội. Thương mại điện tử tiếp tục tăng trưởng nhanh, đạt quy mô khoảng 31 tỷ USD trong năm 2025, tăng trên 20% mỗi năm và dự kiến vượt 60 tỷ USD vào năm 2030.

Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, dịch vụ eKYC tác động trực tiếp đến hơn 100 tổ chức tín dụng và hàng nghìn doanh nghiệp fintech. Với hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, việc đánh giá tín dụng dựa trên dữ liệu thuế, doanh thu và bảo hiểm xã hội mở ra thị trường tín dụng tiềm năng trị giá hàng trăm nghìn tỷ đồng mỗi năm khi dữ liệu được khai thác đầy đủ.

Các doanh nghiệp công nghệ số trong nước cũng từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Năm 2025, doanh thu của bốn sàn thương mại điện tử lớn đạt khoảng 429,6 nghìn tỷ đồng, tăng 34,75% so với năm trước.

Thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục phát triển mạnh, giá trị giao dịch đạt khoảng 28 lần GDP; tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán đạt 88,96%.

Đây là những tín hiệu tích cực cho thấy doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang từng bước làm chủ thị trường trong nước và tham gia dẫn dắt một số lĩnh vực của nền kinh tế số.

Dữ liệu số tạo động lực cho tăng trưởng

Một trong những kết quả nổi bật là việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, định danh và xác thực điện tử. Theo thống kê, doanh thu từ các giải pháp ứng dụng dữ liệu dân cư ước đạt khoảng 2.300 tỷ đồng.

Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, 57 tổ chức tín dụng đã tích hợp xác thực sinh trắc học, giúp giảm gần 60% số vụ lừa đảo và tiết kiệm khoảng 1.300 tỷ đồng mỗi năm.

Tại 18 cảng hàng không, xác thực sinh trắc học đã hỗ trợ khoảng 1,4 triệu lượt hành khách, mang lại lợi ích ước tính khoảng 7.700 tỷ đồng mỗi năm.

Trong lĩnh vực y tế, 12.455 cơ sở khám chữa bệnh đã sử dụng căn cước công dân thay thế thẻ bảo hiểm y tế giấy; đồng thời hình thành khoảng 2,5 triệu bệnh án điện tử, giúp tiết kiệm từ 500 đến 1.000 tỷ đồng mỗi năm.

Theo kinh nghiệm quốc tế, dữ liệu mở và liên thông có thể đóng góp thêm từ 1-2% GDP. Với mục tiêu GDP khoảng 800 tỷ USD vào năm 2030, kinh tế dữ liệu có thể đóng góp từ 8 đến 16 tỷ USD.

Sau hơn 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, chuyển đổi số đã góp phần bảo đảm hoạt động liên tục, thông suốt của hệ thống chính trị sau sắp xếp tổ chức bộ máy; đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và từng bước hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu.

Trong thời gian tới, trọng tâm sẽ là chuyển từ xây dựng các hệ thống riêng lẻ sang vận hành theo kiến trúc thống nhất, dữ liệu và nền tảng dùng chung; ưu tiên phát triển hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và môi trường làm việc số ở cấp xã; tái cấu trúc quy trình từ gốc, bảo đảm an ninh mạng và lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo cho quá trình chuyển đổi số.

XM/Báo Tin tức và Dân tộc