Tăng trưởng cao trên nền tảng duy trì ổn định kinh tế, đẩy mạnh cải cách thể chế

PV: ADB đánh giá như thế nào về tăng trưởng của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm? Theo ông, đâu là biến số lớn nhất với tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong năm 2026?

Ông Bùi Minh Giáp

Ông Bùi Minh Giáp: ADB đánh giá kết quả tăng trưởng 6 tháng đầu năm của Việt Nam là rất tích cực. Số liệu GDP quý II và 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy nền kinh tế đang duy trì đà phục hồi mạnh và có tính lan tỏa khá rộng. Công nghiệp và xây dựng tiếp tục là động lực quan trọng, dịch vụ phục hồi tốt, trong khi xuất khẩu, FDI, đầu tư công và tiêu dùng trong nước đều đóng góp vào tăng trưởng.

Tuy nhiên, biến số lớn nhất đối với tăng trưởng năm 2026 vẫn là môi trường bên ngoài. Việt Nam là nền kinh tế có độ mở rất cao, nên những thay đổi về thương mại toàn cầu, thuế quan, rào cản thương mại, giá năng lượng, tỷ giá và nhu cầu từ các thị trường xuất khẩu lớn có thể tác động nhanh tới sản xuất, xuất khẩu, đầu tư và tâm lý doanh nghiệp.

Nhìn chung, triển vọng tăng trưởng của Việt Nam vẫn rất tích cực. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng này trong bối cảnh nhiều bất định, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao khả năng chống chịu, đa dạng hóa thị trường, tăng hàm lượng giá trị gia tăng trong nước và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Một yếu tố cần đặc biệt lưu ý là năng lực thích ứng của doanh nghiệp với các tiêu chuẩn thương mại mới. Trong giai đoạn tới, tăng trưởng xuất khẩu không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu bên ngoài, mà còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn xanh, truy xuất chuỗi cung ứng và yêu cầu tuân thủ của các thị trường lớn. Đây sẽ là yếu tố quan trọng quyết định Việt Nam có thể giữ được đà tăng trưởng xuất khẩu và nâng giá trị gia tăng trong nước hay không.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

PV: Trong bối cảnh Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao hơn nhưng vẫn phải bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát, liệu có những đánh đổi nào phải chấp nhận không? Lựa chọn nào cho Việt Nam?

Ông Bùi Minh Giáp: Tôi cho rằng có thể có những đánh đổi trong ngắn hạn, nhưng không nên đặt vấn đề theo hướng “hoặc tăng trưởng, hoặc ổn định”. Với Việt Nam, ổn định kinh tế vĩ mô chính là nền tảng để duy trì tăng trưởng cao trong dài hạn. Nếu chính sách chỉ tập trung thúc đẩy tăng trưởng trước mắt mà làm gia tăng áp lực lạm phát, tỷ giá, chất lượng tín dụng hoặc rủi ro tài chính, thì chi phí điều chỉnh sau này có thể lớn hơn.

Số liệu 6 tháng đầu năm cho thấy nền kinh tế đang tăng trưởng rất mạnh, nhưng các sức ép vĩ mô cũng rõ hơn. Lạm phát bình quân ở mức trên 4%, nhập siêu tăng, trong khi tỷ giá chịu tác động từ biến động bên ngoài. Vì vậy, điều hành chính sách trong nửa cuối năm cần thận trọng, linh hoạt và có trọng tâm hơn.

Lựa chọn phù hợp cho Việt Nam là tiếp tục duy trì cách tiếp cận cân bằng. Chính sách tài khóa nên chủ động hơn, nhất là thông qua đầu tư công chất lượng cao. Chính sách tiền tệ cần linh hoạt nhưng thận trọng, vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát rủi ro lạm phát, tỷ giá và tín dụng. Đồng thời, cải cách thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh cần được đẩy nhanh để nâng năng lực cung của nền kinh tế.

Một điểm rất quan trọng là chính sách không nên chỉ tập trung vào kích thích tổng cầu, mà cần chuyển mạnh hơn sang tháo gỡ các điểm nghẽn phía cung. Nếu các vướng mắc về thủ tục, đất đai, năng lượng, logistics, dữ liệu và môi trường kinh doanh được xử lý nhanh hơn, Việt Nam có thể duy trì tăng trưởng cao mà không tạo áp lực quá lớn lên lạm phát và tỷ giá. Nói cách khác, cải cách thể chế không chỉ là động lực tăng trưởng, mà còn là một công cụ giúp củng cố ổn định vĩ mô trong trung hạn.

PV: ADB có những khuyến nghị gì đối với việc phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ? Theo ông, đâu là những ưu tiên chính sách cần được tập trung để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa củng cố khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài?

Ông Bùi Minh Giáp: Chính sách tài khóa và tiền tệ trong nửa đầu năm đã góp phần hỗ trợ tăng trưởng và duy trì ổn định tương đối tốt. Kết quả GDP 6 tháng đầu năm cho thấy các động lực tăng trưởng đang phát huy tác dụng. Tuy nhiên, khi nền kinh tế tăng trưởng nhanh hơn, điều hành chính sách cần chuyển từ trạng thái “hỗ trợ phục hồi” sang “duy trì tăng trưởng có kiểm soát”.

Chính sách tiền tệ nên tiếp tục linh hoạt, theo sát diễn biến lạm phát, tỷ giá, thanh khoản và chất lượng tín dụng. Dư địa tiền tệ vẫn còn, nhưng hẹp hơn so với giai đoạn trước. Do đó, không nên nới lỏng đại trà, mà cần hướng tín dụng vào sản xuất, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ, đổi mới công nghệ và các lĩnh vực tạo năng suất.

Trong khi đó, chính sách tài khóa nên đóng vai trò chủ động hơn. Ưu tiên là đẩy nhanh giải ngân đầu tư công nhưng phải bảo đảm chất lượng dự án, tập trung vào hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, lưới điện, hạ tầng số, thích ứng khí hậu, giáo dục kỹ năng và y tế. Đây là các lĩnh vực vừa hỗ trợ tổng cầu ngắn hạn, vừa nâng năng lực cạnh tranh dài hạn.

Một hướng ít được nhấn mạnh là sử dụng dữ liệu có hệ thống hơn để hướng chính sách đi đúng mục tiêu hơn. Với dữ liệu tín dụng, dữ liệu doanh nghiệp, tài chính số và các công cụ giám sát

theo rủi ro, chính sách tiền tệ có thể hỗ trợ đúng khu vực sản xuất mà không khuyến khích dòng vốn chảy vào các lĩnh vực có tính đầu cơ cao. Về tài khóa, đầu tư công hiệu quả không chỉ là giải ngân nhanh, mà là tạo nền tảng để khu vực tư nhân đầu tư nhiều hơn với chi phí thấp hơn và rủi ro thấp hơn.

PV: ADB sẽ đồng hành và hỗ trợ Việt Nam như thế nào trong mục tiêu tăng trưởng cao này, thưa ông?

Ông Bùi Minh Giáp: ADB sẵn sàng tiếp tục đồng hành với Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Sự hỗ trợ của ADB không chỉ là nguồn vốn, mà còn bao gồm tri thức, chính sách, kinh nghiệm quốc tế, chuẩn mực phát triển, hỗ trợ chuẩn bị dự án và huy động thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân, tài chính xanh và tài chính khí hậu.

Khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn, nhu cầu không chỉ là có thêm vốn, mà là có dự án có quy mô lớn hơn trong các lĩnh vực ưu tiên, được chuẩn bị tốt hơn, triển khai nhanh hơn và tạo tác động phát triển lớn hơn. ADB có thể hỗ trợ Việt Nam trong các lĩnh vực như hạ tầng bền vững, chuyển đổi năng lượng, thích ứng biến đổi khí hậu, giao thông, đô thị, nước, y tế, giáo dục kỹ năng, phát triển khu vực tư nhân và cải cách thị trường vốn.

PV: Xin cảm ơn ông!

Luyện Vũ