Tăng tốc chuyển dịch năng lượng hướng tới phát triển bền vững

Hoàn thiện hành lang pháp lý

Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng khi nhu cầu tiêu thụ năng lượng liên tục gia tăng, trong khi các cam kết giảm phát thải và ứng phó biến đổi khí hậu đòi hỏi những hành động quyết liệt hơn. Đây được xem là chìa khóa để bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Chiều ngày 24/6, trong khuôn khổ Hội chợ Triển lãm Quốc tế Công nghệ Năng lượng - Môi trường Hà Nội 2026 (ENTECH HANOI 2026), Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ), Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cùng các đối tác quốc tế tổ chức Diễn đàn Chuyển dịch năng lượng Việt Nam năm 2026.

Các khách mời, chuyên gia tham gia diễn đàn. Ảnh: Ngọc Anh

Đây là một trong những hoạt động trọng điểm của ENTECH HANOI 2026 - sự kiện thường niên lớn nhất trong lĩnh vực năng lượng và môi trường tại Việt Nam, được tổ chức từ năm 2009. Không chỉ là nơi giới thiệu các công nghệ tiên tiến, ENTECH HANOI còn trở thành diễn đàn cấp quốc gia kết nối giữa chính sách, thị trường và công nghệ, tạo điều kiện để các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong nước, quốc tế trao đổi các giải pháp phát triển xanh và bền vững.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Đình Thắng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030 và hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Theo dự báo của Bộ Công Thương, nhu cầu điện năng trong những năm tới sẽ tiếp tục tăng khoảng 10 - 12% mỗi năm.

Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Đình Thắng phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh: Ngọc Anh

Trong khi đó, các nguồn năng lượng hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí đốt ngày càng suy giảm, đồng thời gây áp lực lớn lên môi trường. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng hiệu quả hơn. Do đó, chuyển dịch năng lượng không chỉ là nhiệm vụ quan trọng mà còn là yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Những năm gần đây, chủ trương chuyển dịch năng lượng đã được cụ thể hóa thông qua nhiều nghị quyết, chính sách quan trọng của Đảng, Nhà nước và Chính phủ. Trong đó, Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định rõ yêu cầu phát triển hệ thống năng lượng hiện đại, bền vững và thân thiện với môi trường.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tiếp tục khẳng định năng lượng mới, năng lượng sạch và bảo đảm an ninh năng lượng là nền tảng để phát triển các ngành công nghiệp chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn mới.

Một dấu mốc quan trọng khác là việc Quốc hội vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng, góp phần giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Theo Ban tổ chức, Diễn đàn Chuyển dịch năng lượng Việt Nam năm 2026 được tổ chức nhằm kết nối các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp để cùng thảo luận về xu hướng chuyển dịch năng lượng trên thế giới và tại Việt Nam; phân tích cơ hội, thách thức và đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Đặc biệt, các nội dung thảo luận tập trung vào phát triển năng lượng tái tạo, công nghệ lưu trữ điện, hạ tầng số phục vụ ngành năng lượng, mô hình tòa nhà thông minh, giao thông thông minh và các giải pháp giảm phát thải carbon trong sản xuất, kinh doanh.

Hà Nội hướng tới hệ sinh thái năng lượng xanh

Là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, Hà Nội đang tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển các nguồn năng lượng sạch. Theo Sở Công Thương Hà Nội, giai đoạn 2021 - 2025, tổng mức năng lượng tiết kiệm trên địa bàn thành phố đạt 705,7 kTOE, tương đương 8,26% so với dự báo nhu cầu. Tổng công suất điện mặt trời mái nhà đã lắp đặt đạt 118 MWp. Thành phố cũng đưa vào vận hành ổn định Nhà máy điện rác Sóc Sơn và Nhà máy điện rác Seraphin với tổng công suất 127 MW, góp phần xử lý chất thải và bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống.

Tiếp nối những kết quả này, Hà Nội đặt ra nhiều mục tiêu tham vọng trong năm 2026 và các năm tiếp theo. Thành phố phấn đấu tiết kiệm năng lượng từ 1,6 - 1,8% so với nhu cầu dự báo; tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ hằng năm và tối thiểu 10% điện năng trong các tháng cao điểm nắng nóng.

Đáng chú ý, Hà Nội định hướng phát triển hệ thống pin lưu trữ năng lượng đạt quy mô 250 MW trong năm 2026 và tăng khoảng 20% trong các năm tiếp theo. Thành phố cũng đặt mục tiêu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà phục vụ nhu cầu tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Song song với đó, Hà Nội sẽ triển khai thí điểm các vùng phát thải thấp nhằm kiểm soát ô nhiễm không khí và giảm phát thải từ hoạt động giao thông. Đây được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng đô thị xanh, hiện đại và phát triển bền vững.

Tại diễn đàn, các chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế cũng chia sẻ nhiều mô hình, kinh nghiệm thực tiễn trong triển khai chuyển dịch năng lượng. Những doanh nghiệp tiên phong như VinEnergo, Viettel, Rạng Đông cùng các đối tác quốc tế đã giới thiệu các giải pháp công nghệ mới trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, lưu trữ điện, quản lý năng lượng thông minh và chuyển đổi xanh.

Các phiên thảo luận tại diễn đàn nhận được sự quan tâm lớn từ các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp. Ảnh: Ngọc Anh

Theo Ban tổ chức, một trong những mục tiêu quan trọng của diễn đàn là tổng hợp các kiến nghị, đề xuất chính sách nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thu hút đầu tư và mở rộng hợp tác quốc tế. Các sáng kiến hợp tác trong khu vực như Mạng lưới Xanh châu Á cũng được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam.

Hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sự chung tay của cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong việc phát triển hệ sinh thái năng lượng hiện đại, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế xanh.

Phương Cúc