Tăng mức bồi thường chuyến bay chậm lên 25%: Hành khách và các hãng nói gì ?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 208/2026 về vận tải hàng không, có hiệu lực từ ngày 1-7. Một trong những điểm mới đáng chú ý là quy định rõ trách nhiệm bồi thường của hãng hàng không đối với các chuyến bay chậm kéo dài.

Theo đó, với chuyến bay bị chậm từ 4 giờ trở lên, hãng hàng không phải hoàn vé cho hành khách đồng thời thực hiện bồi thường ứng trước không hoàn lại. Việc bồi thường chỉ thực hiện một lần đối với mỗi chuyến bay.

Để triển khai quy định này, Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo thông tư quy định mức bồi thường ứng trước không hoàn lại đối với hành khách.

Chuyến bay chậm từ 4 giờ sẽ được bồi thường ra sao ?

Theo dự thảo, mức bồi thường được xác định theo cự ly đường bay. Đối với chuyến bay nội địa, hành khách đi các chặng dưới 500 km sẽ được bồi thường 250.000 đồng. Với các chuyến bay có cự ly từ 1.000 km trở lên, mức bồi thường dự kiến là 500.000 đồng.

Đối với chuyến bay quốc tế, mức bồi thường thấp nhất là 30 USD đối với hành trình dưới 1.000 km và cao nhất là 180 USD với hành trình từ 5.000 km trở lên.

Cơ quan soạn thảo đề xuất mức bồi thường mới. Ảnh: V.LONG

Hành khách có thể nhận bồi thường theo nhiều hình thức khác nhau như tiền mặt, chuyển khoản ngân hàng, qua trung gian thanh toán hoặc nhận dưới dạng điểm thưởng, vé miễn cước, phiếu thanh toán (voucher) hay hình thức khác nếu hai bên thỏa thuận.

Dự thảo cũng quy định rõ trình tự thực hiện. Cụ thể, không muộn hơn 90 ngày kể từ ngày dự kiến khởi hành của chuyến bay bị hủy hoặc ngày đi thực tế của chuyến bay bị chậm, hành khách gửi yêu cầu bồi thường đến hãng hàng không. Việc gửi có thể thực hiện trực tiếp tại sân bay, văn phòng bán vé hoặc qua môi trường điện tử.

Sau khi tiếp nhận yêu cầu, trong vòng 21 ngày hãng phải hoàn thành việc bồi thường. Nếu từ chối, hãng phải trả lời và nêu rõ lý do.

Bồi thường ứng trước không hoàn lại là việc bồi thường bằng tiền hoặc bằng các hình thức phù hợp khác mà người vận chuyển phải trả cho hành khách trong các trường hợp theo quy định của pháp luật không phụ thuộc vào việc xác định mức thiệt hại thực tế của hành khách.

Ngoài ra, các hãng phải công khai quy trình tiếp nhận, hồ sơ và hướng dẫn bồi thường trên trang thông tin điện tử của mình.

Theo cơ quan soạn thảo, so với quy định hiện hành, dự thảo lần này quy định cụ thể hơn về trường hợp chuyến bay chậm từ 4 giờ trở lên và đồng thời nâng mức bồi thường thêm khoảng 25%.

Hãng hàng không lo áp lực chi phí

Góp ý cho dự thảo, nhiều hãng hàng không đề nghị giữ nguyên mức bồi thường hiện hành.

Vietjet Air, Công ty TNHH Hàng không Mặt trời Phú Quốc và Tổng công ty Hàng không Việt Nam đều cho rằng cần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa hành khách và doanh nghiệp trong bối cảnh ngành hàng không vẫn đối mặt nhiều khó khăn.

Theo các hãng, hoạt động khai thác hiện chịu áp lực lớn từ giá nhiên liệu, chi phí vận hành tăng, tình trạng quá tải tại một số sân bay và các yếu tố điều hành bay.

Các hàng hãng không muốn giữ như quy định hiện hành.

Các doanh nghiệp cũng cho rằng số trường hợp phát sinh nghĩa vụ bồi thường có thể tăng mạnh khi quy định mới có hiệu lực. Trong khi đó, nguyên nhân chuyến bay chậm không phải lúc nào cũng xuất phát từ lỗi của hãng mà còn liên quan đến hạ tầng, điều hành bay hoặc điều kiện thời tiết.

Theo các hãng, nếu nghĩa vụ bồi thường tăng trong giai đoạn hiện nay có thể làm tăng chi phí khai thác, ảnh hưởng đến khả năng tối ưu giá vé, duy trì mạng bay và hiệu quả vận hành.

Về phía hành khách, chị Nguyễn Thị Tâm, ngụ phường Đại Mỗ, Hà Nội cho rằng việc tăng mức bồi thường là cần thiết để buộc các hãng hàng không cải thiện chất lượng dịch vụ.

Theo chị Tâm, trước đây việc chuyến bay chậm thường được lý giải do hạ tầng quá tải. Tuy nhiên, hiện nhiều điều kiện khai thác đã cải thiện đáng kể. Chẳng hạn, sân bay Tân Sơn Nhất hiện thông thoáng hơn trước nên không thể tiếp tục lấy lý do hạ tầng để giải thích cho mọi bất cập.

Chị cho rằng các hãng cần tập trung nâng chất lượng phục vụ, tăng ứng dụng công nghệ và cải thiện khâu điều hành.

Dẫn chứng thực tế, chị Tâm kể gần đây khi đi một chuyến bay của hãng hàng không giá rẻ, hành khách phải đứng chờ gần 30 phút trong khu vực ống lồng mới có thể lên máy bay. Theo chị, nguyên nhân không xuất phát từ hạ tầng mà do khâu tổ chức, điều phối và hỗ trợ hành khách của hãng chưa nhịp nhàng.

“Trong khi đó, với một số hãng khác tôi chưa từng gặp tình trạng tương tự” - chị nói.

Từ trải nghiệm này, chị Tâm nhận định mức tăng bồi thường thêm 25% vẫn còn khá khiêm tốn. Theo chị, mức bồi thường đủ mạnh sẽ tạo thêm áp lực để các hãng thay đổi cách vận hành và giảm tình trạng chậm chuyến.

Bên cạnh đó, chị cho rằng điều quan trọng không kém là phải tăng cường giám sát việc thực hiện nghĩa vụ của các hãng, đồng thời có chế tài đủ nghiêm đối với trường hợp không thực hiện đúng quy định hoặc né tránh trách nhiệm bồi thường cho hành khách.

Giải trình về đề xuất này, cơ quan soạn thảo cho biết việc điều chỉnh dựa trên yếu tố lạm phát.

Đối với chuyến bay quốc tế, ban soạn thảo tham chiếu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bằng USD trong giai đoạn 2015–2025. Theo tính toán, mức lạm phát của đồng USD trong giai đoạn này khoảng 25%, do đó đề xuất nâng mức bồi thường tương ứng.

Đối với chuyến bay nội địa, cơ quan soạn thảo cũng căn cứ biến động chỉ số giá tiêu dùng của Việt Nam. Theo số liệu được dẫn chiếu, lạm phát của đồng Việt Nam trong giai đoạn tương ứng xấp xỉ 35%.

Tuy nhiên, để thống nhất với mức điều chỉnh của quốc tế, ban soạn thảo đề xuất tăng đồng đều 25%.

Ngoài yếu tố lạm phát, cơ quan này cũng dẫn thêm số liệu tiền lương tối thiểu vùng 1 đã tăng từ 2,7 triệu đồng năm 2014 lên 5,7 triệu đồng năm 2024, tương đương tăng gần 84%.

Từ các căn cứ trên, cơ quan soạn thảo đề nghị giữ nguyên phương án tăng mức bồi thường như dự thảo.

VIẾT LONG