Tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà

Doanh nghiệp ở Thành phố Hồ Chí Minh sử dụng điện áp mái trong sản xuất kinh doanh (Ảnh CTV).

Chỉ thị nêu rõ: Bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.

Năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm (2026-2030) với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, đặt ra yêu cầu rất lớn đối với bảo đảm cung ứng điện, nhất là phát triển các nguồn điện nền và năng lượng sạch trong nước.

Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia, nếu không kịp thời có các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả, nguy cơ mất cân đối cung-cầu điện có thể xảy ra, đặc biệt trong giai đoạn 2026-2028.

Do đó, việc triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp quản lý nhu cầu và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả trên phạm vi toàn quốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần giảm phụ tải đỉnh, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện, giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới.

Đồng thời, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp sẽ bổ sung nguồn điện tại chỗ, tăng cường tính linh hoạt của hệ thống điện, góp phần bảo đảm ninh năng lượng quốc gia. Các giải pháp này phải được tổ chức thực hiện quyết liệt ngay từ năm 2026, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp.

Năm 2026 phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc

Để chủ động thực hiện các giải pháp quản lý nhu cầu sử dụng điện năm 2026, Thủ tướng Chính phủ chỉ thị các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương, các Tập đoàn, Tổng công ty nhà nước, các tổ chức, cá nhân khẩn trương thực hiện quyết liệt, kịp thời, hiệu quả các nhiệm vụ và giải pháp sau đây:

Thứ nhất, mục tiêu quản lý nhu cầu sử dụng điện, sử dụng điện tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ:

Phấn đấu tiết kiệm điện tối thiểu 3,0% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026; trong các tháng cao điểm nắng nóng (tháng 4, 5, 6, 7), thực hiện tiết kiệm tối thiểu 10% điện năng tiêu thụ.

Thứ hai, triển khai đồng bộ các chương trình quản lý nhu cầu điện, dịch chuyển phụ tải và điều chỉnh phụ tải (DSM/DR); phấn đấu tiết giảm tối thiểu 3.000MW công suất phụ tải vào các khung giờ cao điểm của hệ thống điện khi có nguy cơ mất cân đối cung-cầu.

Thứ ba, đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu thụ, ưu tiên lắp đặt tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình; khuyến khích lắp đặt kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ.

Thứ tư, phấn đấu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt trong kế hoạch phát triển giai đoạn 2026-2030 của các tỉnh/thành phố. Các địa phương chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà phù hợp với điều kiện thực tế.

Thứ năm, huy động tối đa các nguồn điện tại chỗ, nguồn điện dự phòng của các cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh khi hệ thống điện có nguy cơ thiếu hụt công suất; tăng cường sử dụng năng lượng tại chỗ nhằm giảm áp lực cung ứng điện từ hệ thống quốc gia.

Thứ sáu, Tập đoàn Điện lực Việt Nam giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống điện dưới 6%.

Xác định chỉ tiêu tiết kiệm điện, lộ trình thực hiện, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị

Các bộ, ban, ngành, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, các doanh nghiệp, các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có liên quan thực hiện một số giải pháp sau:

Khẩn trương xây dựng và ban hành kế hoạch hành động năm 2026 về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, quản lý nhu cầu điện và phát triển điện mặt trời mái nhà; xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm điện, lộ trình thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

Tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp giảm phụ tải đỉnh, dịch chuyển phụ tải, điều chỉnh phụ tải điện; chủ động huy động các nguồn điện tại chỗ, nguồn điện dự phòng khi hệ thống điện có nguy cơ thiếu hụt công suất; tăng cường sử dụng năng lượng tại chỗ nhằm giảm áp lực cung ứng điện từ hệ thống quốc gia.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, quản lý phía nhu cầu, phát triển điện mặt trời mái nhà và các giải pháp lưu trữ năng lượng phù hợp.

Tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về sử dụng điện gây lãng phí; định kỳ, đột xuất báo cáo kết quả thực hiện theo quy định.

Thực hiện các giải pháp tiết kiệm điện tại cơ quan, công sở, doanh nghiệp sản xuất, hộ gia đình

Thực hiện tiết kiệm điện tại cơ quan, công sở:

Thực hiện nghiêm các giải pháp sử dụng điện trong giờ cao điểm; Ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện tiết kiệm điện, mục tiêu tiết kiệm điện theo quý tại cơ quan công sở.

Rà soát, thay thế, loại bỏ các thiết bị tiêu thụ điện hiệu suất thấp; ưu tiên đầu tư, mua sắm thiết bị có hiệu suất năng lượng cao theo quy định; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong giám sát, quản lý tiêu thụ điện tại cơ quan, đơn vị.

Phổ biến, quán triệt việc thực hiện tiết kiệm điện tới toàn thể người lao động, đưa nội dung tiết kiệm điện vào chỉ tiêu đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chấp hành kỷ luật nội bộ và thi đua khen thưởng trong năm. Giao bộ phận Văn phòng cơ quan, công sở đơn vị tổ chức thực hiện, kiểm tra giám sát tại cơ sở. Người đứng đầu tại cơ quan, công sở chịu trách nhiệm đối với những trường hợp vi phạm các quy định về tiết kiệm điện tại đơn vị mình.

Thực hiện tiết kiệm điện trong chiếu sáng công cộng và chiếu sáng cho mục đích quảng cáo, trang trí ngoài trời:

Xây dựng và triển khai kế hoạch tiết kiệm điện đối với hệ thống chiếu sáng công cộng, tắt toàn bộ hệ thống chiếu sáng cho mục đích quảng cáo, trang trí ngoài trời; bảo đảm phấn đấu tối thiểu tiết kiệm 30% tổng điện năng tiêu thụ.

Điều chỉnh thời gian vận hành hệ thống chiếu sáng công cộng theo nhu cầu thực tế; thực hiện tắt, giảm công suất chiếu sáng tại các khu vực ít nhu cầu, các khung giờ cao điểm và sau 23 giờ; bảo đảm tiết kiệm điện nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu về an toàn giao thông, an ninh trật tự.

Các nhà hàng, khách sạn, cơ sở dịch vụ thương mại, tổ hợp văn phòng và tòa nhà chung cư tắt hoặc giảm tối thiểu 50% công suất chiếu sáng quảng cáo trang trí ngoài trời vào cao điểm buổi tối của hệ thống điện theo yêu cầu của đơn vị điện lực tại địa phương; tuân thủ các quy định về chiếu sáng tiết kiệm và hiệu quả.

Thực hiện tiết kiệm điện tại các hộ gia đình: Khuyến khích các hộ gia đình lắp đặt và sử dụng hệ thống ĐMTMN kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng để chủ động một phần nguồn cung cho gia đình và tiết kiệm chi phí tiền điện; lắp đặt hệ thống đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời và các giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo phù hợp.

Thực hiện tiết kiệm điện tại các cơ sở kinh doanh thương mại và dịch vụ:

Phối hợp đơn vị điện lực trong thực hiện các chương trình DSM/DR, huy động máy phát điện dự phòng khi có yêu cầu của đơn vị điện lực nhằm bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện.

Ưu tiên áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng tại chỗ, nhất là điện mặt trời mái nhà và các giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo phù hợp.

Thực hiện tiết kiệm điện tại doanh nghiệp sản xuất:

Các doanh nghiệp sản xuất, nhất là các doanh nghiệp thuộc danh sách cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, chủ động xây dựng và tổ chức triển khai kế hoạch sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả năm 2026 và hằng năm; lồng ghép mục tiêu tiết kiệm điện vào kế hoạch sản xuất, kinh doanh và quản lý năng lượng của doanh nghiệp.

Đẩy mạnh tham gia các chương trình quản lý nhu cầu điện, dịch chuyển phụ tải điện và điều chỉnh phụ tải điện; chủ động xây dựng phương án điều chỉnh kế hoạch sản xuất, bố trí ca kíp hợp lý nhằm hạn chế sử dụng điện vào giờ cao điểm; sẵn sàng tham gia tiết giảm phụ tải theo yêu cầu của đơn vị điện lực.

Chủ động chuẩn bị phương án bảo đảm cung cấp điện dự phòng, trong đó khuyến khích trang bị sẵn sàng nguồn điện dự phòng phù hợp như máy phát điện, lắp đặt, tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời, năng lượng gió, hệ thống BESS vào hệ thống năng lượng nội bộ; ưu tiên sử dụng các thiết bị được dán nhãn năng lượng hiệu suất cao; tăng cường phối hợp chặt chẽ với đơn vị điện lực trong quá trình vận hành, bảo đảm vận hành an toàn ổn định hệ thống điện khi hệ thống có nhu cầu.

Các cơ sở sử dụng năng lượng có điện năng tiêu thụ từ 500 nghìn kWh/năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm hoặc phải tiết kiệm ít nhất 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm.

Phấn đấu 10% cơ quan công sở, 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà.

Chỉ thị cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành liên quan cùng các địa phương, trong đó yêu cầu Bộ Công thương có trách nhiệm chủ trì, phối hợp các cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện hướng dẫn, kịp thời tham mưu giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền trong thực hiện; giao Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm phối hợp Bộ Công thương và các bên liên quan nghiên cứu, xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền xem xét cơ chế tài chính cho phép Tập đoàn Điện lực Việt Nam hạch toán vào giá thành các chi phí hợp lý hợp lệ để thực hiện các chương trình quản lý phụ tải điện (DSM) và tiết kiệm điện; giao Bộ Xây dựng có trách nhiệm nghiên cứu, rà soát đề xuất ban hành/ban hành các quy định/tiêu chuẩn/quy chuẩn về công trình xây dựng mới, tự chủ một phần điện năng thông qua điện mặt trời mái nhà, và các giải pháp năng lượng tại chỗ phù hợp; quy định yêu cầu thiết kế "sẵn sàng cho điện mặt trời"; hướng dẫn thống nhất yêu cầu an toàn công trình, phòng cháy chữa cháy cho điện mặt trời mái nhà/BESS.

Chỉ thị cũng giao Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan rà soát hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về hiệu suất năng lượng đối với các phương tiện, thiết bị tiêu thụ điện. Xây dựng và sửa đổi nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của các phương tiện thiết bị hơn 5%, đặc biệt xây dựng lộ trình nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của động cơ điện lên mức IE2-IE3, nghiên cứu loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên. Nghiên cứu bổ sung lộ trình mức hiệu suất năng lượng tối thiểu đối với thiết bị chuyển đổi điện năng, adapter, thiết bị sạc, trạm sạc điện.

Đồng thời, chỉ thị yêu cầu các bộ, ngành có trách nhiệm tổ chức triển khai đầy đủ, kịp thời và hiệu quả các nhiệm vụ được giao tại chỉ thị này và Chỉ thị số 09/CT-TTg ngày 19/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện. Các cơ quan báo chí, truyền thông Trung ương và địa phương đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về chủ trương, mục tiêu, lợi ích và chính sách sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả; lợi ích, chính sách phát triển điện mặt trời mái nhà, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch xanh. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố khẩn trương xây dựng, ban hành và triển khai Kế hoạch tiết kiệm điện năm 2026 tại địa phương, đẩy mạnh triển khai hệ thống chiếu sáng thông minh tại các đô thị lớn.

Riêng với Tập đoàn Điện lực Việt Nam, chỉ thị yêu cầu đầu tư, cải tạo, nâng cấp lưới điện, tăng cường quản lý kỹ thuật, hạn chế sự cố liên quan tới điện.

PV