Tăng cường rà soát, kiểm tra, giám sát các hệ thống quan trắc tự động nước thải, khí thải

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, các phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh tình trạng một số cơ sở sản xuất, kinh doanh can thiệp vào hệ thống quan trắc tự động, liên tục nhằm làm sai lệch kết quả đo, qua đó né tránh trách nhiệm xử lý ô nhiễm. Điều này không chỉ làm mất ý nghĩa của hệ thống quan trắc mà còn gây khó khăn cho cơ quan quản lý trong việc kiểm soát chất lượng môi trường.

Để kịp thời chấn chỉnh, Bộ yêu cầu UBND các địa phương chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, các cơ sở phải thực hiện kiểm tra độ chính xác của hệ thống quan trắc bằng chất chuẩn còn hạn sử dụng, được liên kết chuẩn theo quy định đo lường. Việc đánh giá sai số phải được thực hiện nghiêm túc, ghi nhận đầy đủ và xử lý theo đúng quy định pháp luật hiện hành.

Một trạm quan trắc chất lượng không khí tự động liên tục trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: PV

Bên cạnh đó, công tác kiểm soát chất lượng và đánh giá độ chính xác tương đối của hệ thống cũng được đặc biệt nhấn mạnh. Các địa phương cần căn cứ nguồn lực để lựa chọn một số cơ sở có quy mô lớn, nguy cơ ô nhiễm cao nhằm tiến hành quan trắc đối chứng. Việc này cần có sự phối hợp với các tổ chức độc lập đủ năng lực nhằm bảo đảm tính khách quan.

Trường hợp phát hiện sai lệch vượt ngưỡng cho phép, dữ liệu quan trắc sẽ không được công nhận, đồng thời cơ sở phải tiến hành hiệu chỉnh toàn bộ hệ thống. Mọi thay đổi liên quan đến hệ số cài đặt phải được báo cáo đầy đủ cho cơ quan quản lý để theo dõi.

Một nội dung quan trọng khác là kiểm tra nhật ký vận hành và nhật ký thiết bị nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường. Cơ quan chức năng sẽ xác định rõ các thời điểm thay đổi hệ số kỹ thuật, từ đó phân biệt giữa hoạt động hiệu chỉnh hợp lệ sau kiểm định với hành vi cố tình can thiệp nhằm làm sai lệch dữ liệu. Đây được xem là căn cứ quan trọng để xử lý các vi phạm nếu có.

Đối với hệ thống nhận, truyền và quản lý dữ liệu, Bộ yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quyền quản trị, đặc biệt là các tài khoản cấp cao như Admin, Master hoặc Supervisor. Sở Nông nghiệp và Môi trường phải trực tiếp quản lý các tài khoản này nhằm tránh việc doanh nghiệp tự ý điều chỉnh hoặc can thiệp vào dữ liệu.

Cùng với đó, các biện pháp bảo đảm an ninh hệ thống cũng được tăng cường. Các cổng kết nối thiết bị phải được niêm phong theo quy định. Hệ thống camera giám sát tại nhà trạm quan trắc phải được rà soát, bảo đảm có camera ghi nhận hoạt động bên trong, đặc biệt là khu vực bộ điều khiển thiết bị. Dữ liệu camera cần được lưu trữ tối thiểu 3 tháng và truyền về cơ quan quản lý để phục vụ đối chiếu khi cần thiết.

Công tác kiểm tra thực địa cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm túc. Các cơ quan chức năng phải trực tiếp kiểm tra hệ thống đường ống xả thải, ống dẫn mẫu nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi gian lận như pha loãng mẫu, can thiệp dòng thải, lắp đặt hệ thống đường ống ngầm hoặc bypass trái phép. Đây là những thủ đoạn tinh vi có thể làm sai lệch kết quả quan trắc nhưng khó phát hiện nếu không kiểm tra trực tiếp.

Ngoài ra, trong những trường hợp cần thiết, việc kiểm tra chuyên sâu các thiết bị quan trắc cũng sẽ được triển khai với sự tham gia của các đơn vị kiểm định, hiệu chuẩn có chức năng. Mục tiêu là bảo đảm các cảm biến, thiết bị phân tích hoạt động đúng chuẩn, đồng thời ngăn chặn các hành vi can thiệp kỹ thuật như bơm khí trơ hoặc chất khác vào buồng phân tích để làm sai lệch kết quả đo.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, đối với các trường hợp cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu quan trắc, cần xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Nếu có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan công an để điều tra, xử lý.

Việc tăng cường rà soát, kiểm tra lần này không chỉ nhằm xử lý các sai phạm trước mắt mà còn hướng tới xây dựng hệ thống quan trắc môi trường minh bạch, đáng tin cậy. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững trong bối cảnh áp lực ô nhiễm ngày càng gia tăng.

Ngọc Quỳnh