Tăng cường 'lá chắn mềm' từ sức mạnh đoàn kết lương - giáo

Trước những biến động phức tạp của tình hình thế giới và các thủ đoạn lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chia rẽ khối đại đoàn kết, việc giữ vững “thế trận lòng dân” trở thành yêu cầu mang tính chiến lược. Đại hội XIV nhấn mạnh việc đặt ý thức trách nhiệm công dân vào trung tâm của đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo điểm gặp gỡ chung vượt lên trên mọi khác biệt về tín ngưỡng, tôn giáo.

Đồng thời Đại hội cũng xác định: phát huy các giá trị nhân văn, nguồn lực và những nhân tố tích cực trong tôn giáo được xem là “lá chắn mềm”, có ý nghĩa to lớn trong việc góp phần củng cố ổn định xã hội và tăng cường sức mạnh nội sinh của đất nước.

Đại đoàn kết là di sản quý báu của truyền thống văn hóa Việt Nam. Trong suốt tiến trình dựng nước và giữ nước, mỗi bước ngoặt lịch sử đều ghi dấu sức mạnh của sự chung sức, đồng lòng của toàn dân tộc. Ảnh: HS

Thế giới bất ổn và “mũi công phá” vào đoàn kết dân tộc

Trật tự thế giới đang dịch chuyển nhanh chóng; các điểm nóng xung đột liên tiếp bùng phát: Chiến sự Nga - Ukraine tưởng sẽ kết thúc nhanh chóng, nay đã bước sang năm thứ năm; cuộc chiến thuế quan, nhất là đối đầu giữa hai siêu cường kinh tế Mỹ - Trung ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế toàn cầu; vấn đề Biển Đông ngày càng phức tạp; mới đây nhất là cuộc chiến giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran... Tất cả đều cho thấy môi trường an ninh quốc tế đang bước vào giai đoạn bất ổn khó lường.

Dự báo đúng cục diện, ngay trong quá trình chuẩn bị văn kiện Đại hội XIV, Đảng ta đã xác định tăng cường quốc phòng, an ninh trong bối cảnh mới là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Báo cáo chính trị.

Chia sẻ trên VietNamNet, PGS.TS Lê Văn Cường - Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) cho biết, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh được Đại hội XIV bổ sung những yếu tố mới so với các kỳ đại hội trước, đó là gắn chặt với “đối ngoại” và “hội nhập quốc tế”, coi đây là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên.

“Việc bổ sung hai yếu tố này không chỉ thay đổi tư duy mà còn tạo đòn bẩy chiến lược, đưa đối ngoại và hội nhập quốc tế trở thành công cụ quan trọng của an ninh quốc gia và phát triển bền vững”, ông Cường phân tích.

Trong bối cảnh đó, Đại hội XIV cũng chỉ ra bốn nguy cơ trong nước, trong đó nhấn mạnh việc các thế lực thù địch, phản động tiếp tục gia tăng hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ.

Theo PGS.TS Lê Văn Cường, trong các phương thức chống phá, vấn đề dân tộc, tôn giáo tiếp tục bị lợi dụng như một “mũi nhọn” công phá, nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết.

Một số đối tượng tìm cách “chính trị hóa” tôn giáo, đặc biệt ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số; gắn vấn đề dân tộc với tôn giáo để kích động, gây chia rẽ giữa người có đạo và không có đạo, cũng như giữa các tôn giáo với nhau.

Đặt ý thức trách nhiệm công dân vào trung tâm của đại đoàn kết

Nhìn lại 40 năm Đổi mới, Đại hội XIV xác định việc tăng cường, củng cố và phát huy sức mạnh của nhân dân, khối đại đoàn kết toàn dân tộc là một trong năm bài học kinh nghiệm lớn.

Đây không chỉ là tổng kết thực tiễn mà còn là định hướng chiến lược cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới.

Điểm nhấn nổi bật là việc đặt ý thức trách nhiệm công dân vào vị trí trung tâm của khối đại đoàn kết. Đại hội yêu cầu phát huy quyền làm chủ của nhân dân đi đôi với tăng cường trách nhiệm, trật tự, kỷ cương; củng cố đồng thuận xã hội gắn với đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng đối với quốc gia, dân tộc.

Khi quyền và trách nhiệm được đặt trong một chỉnh thể thống nhất, mỗi người dân – dù làm nghề gì, ở đâu, theo hay không theo tôn giáo – đều có chung một điểm gặp gỡ: trách nhiệm công dân đối với Tổ quốc.

Đại đoàn kết vì thế không được xác lập trên sự khác biệt về tín ngưỡng hay thế giới quan, mà được gắn kết bởi bản sắc công dân Việt Nam và lợi ích tối cao của quốc gia, dân tộc.

Trong tinh thần đó, người có đạo hay không có đạo, trước hết đều là công dân Việt Nam, cùng chia sẻ trách nhiệm bảo vệ độc lập, chủ quyền, giữ gìn ổn định xã hội và đóng góp cho sự phát triển đất nước.

Đây là sự kế thừa và phát triển sáng tạo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” cách đây 80 năm, Người từng khẳng định tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, không phân biệt tôn giáo, đảng phái., qua lời hiệu triệu: “Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không phân chia tôn giáo, đảng phái, hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp, cứu Tổ quốc”.

Lan tỏa những nhân tố tích cực để gia cố “lá chắn mềm”

Việt Nam là nơi giao thoa của nhiều tôn giáo lớn như Phật giáo, Công giáo, Tin Lành, Hồi giáo… cùng các tôn giáo nội sinh như Cao Đài, Hòa Hảo. Dù có đặc trưng riêng, các tôn giáo đều hướng tới các giá trị Chân - Thiện - Mỹ, được bồi đắp từ truyền thống khoan dung, nhân ái và tinh thần đoàn kết của dân tộc.

Tại Đại hội XIII, lần đầu tiên các nội dung về tôn giáo và công tác tôn giáo được đề cập một cách trực tiếp, toàn diện cả về quan điểm, chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp..., với dung lượng lớn trong hệ thống văn kiện, trong đó, nhấn mạnh yêu cầu phát huy các nhân tố tích cực, giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của các tôn giáo cho sự phát triển đất nước.

Nhờ tinh thần đó, trong 5 năm nhiệm kỳ đại hội vừa qua, các tổ chức tôn giáo và đồng bào có đạo đã có nhiều đóng góp thiết thực, đặc biệt trong các chương trình xóa đói giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội.

Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung cho biết: sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa cấp ủy, chính quyền với các tổ chức tôn giáo đã tạo điều kiện để đời sống của đồng bào có đạo không ngừng được cải thiện, qua đó có thêm điều kiện tham gia các hoạt động xã hội.

Thực tế cho thấy, các tổ chức tôn giáo ngày càng tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước. Ngay cả ở những cộng đồng còn nhiều khó khăn, tinh thần trách nhiệm xã hội vẫn được phát huy rõ nét.

Hội Thánh Tin Lành (miền Bắc) là một ví dụ. Theo Mục sư - Hội trưởng Bùi Văn Sản, dù phần lớn tín hữu là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng khó khăn, nhưng luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Năm 2024, khi bão Yagi gây thiệt hại nặng nề tại nhiều tỉnh miền núi, đồng bào tín hữu đã đóng góp khoảng 11 tỷ đồng thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để hỗ trợ khắc phục hậu quả.

Những đóng góp đó cho thấy các cộng đồng tôn giáo không chỉ là thành tố của đời sống văn hóa mà còn là lực lượng xã hội tích cực trong các hoạt động nhân đạo, từ thiện và an sinh xã hội.

Bồi đắp chuẩn mực con người Việt Nam

Chủ trương phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của tôn giáo tiếp tục được khẳng định tại Đại hội XIV, đồng thời được đặt trong chỉnh thể hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam.

Theo PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc và trách nhiệm công dân; phát huy hiệu quả giá trị văn hóa và tinh thần cống hiến để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết phát triển đất nước.

Để thực hiện mục tiêu đó, cần có cơ chế, giải pháp phù hợp nhằm xử lý hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống với phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững. Đặc biệt, cần chú trọng giáo dục truyền thống văn hóa, lịch sử, cách mạng, bồi đắp bản sắc dân tộc cho thế hệ trẻ, đồng thời phát huy các nhân tố tích cực trong tín ngưỡng, tôn giáo.

Có thể thấy, khi các giá trị đạo đức, nhân văn của tôn giáo được khơi dậy và lan tỏa đúng hướng, chúng không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mà còn bồi đắp những chuẩn mực tốt đẹp của con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Trong một thế giới nhiều biến động, sức mạnh bảo vệ đất nước không chỉ nằm ở biên giới hay vũ khí, mà trước hết ở sự đồng lòng của nhân dân - nơi “thế trận lòng dân” luôn là tuyến phòng thủ vững chắc nhất.

* Bài cuối: Nguồn lực tôn giáo: “Mạch ngầm” củng cố thế trận lòng dân

Sỹ Hào